Hadith archive

Bir hastayi aksamleyin ziyaret eden hiçbir kimse yok ki beraberinde kendisine sabaha kadar istigfar edecek yetmis bin melekle çikmis olmasin. Ayrica onun cenette bir bahçesi de vardir. Kim de hasta ziyaretine sabahleyin gelirse onunla birlikte yetmis bin melek...

• Bir hastayi aksamleyin ziyaret eden hiçbir kimse yok ki beraberinde kendisine sabaha kadar istigfar edecek yetmis bin melekle çikmis olmasin. Ayrica onun cenette bir bahçesi de vardir. Kim de hasta ziyaretine sabahleyin gelirse onunla birlikte yetmis bin melek çikar, aksam oluncaya kadar ona istigfar ederler. Onun da cennette bir bagi vardir. Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Cenaiz 7, (3098, 3099, 3100) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim güzel bir sekilde abdest alir, Müslüman kardesine, sevap düsüncesiyle hasta ziyaretinde bulunursa, cehennemden yetmis yillik yürüme mesafesi uzaklastirilir." Sabit dedi ki: "Ey Ebu Hamza, harif nedir?" diye Enes'ten sordum. Bana: "Yil!" diye cevap verdi." Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Cenaiz 7, (3098) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim bir hastaya veya bir din kardesine Allah rizasi için ziyarette bulunursa, bir münadi ona nida eder: "(Dünyada da ahirette de) iyi olasin, (ahiret yolculugun da) iyi olsun. (Bu davranisinla) cennette bir ev hazirladin!" der." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Birr 64, (2009); Ibnu Mace, (Cenaiz 2, (1443) •

Bir seferde Resulullah (sav)'la beraberdik. Bir gün yakinina tesadüf ettim ve beraber yürüdük. "Ey Allah'in Resulü," dedim. "Beni cehennemden uzaklastirip cennete sokacak bir amel söyle!" "Mühim bir sey sordun. Bu, Allah'in kolaylik nasib ettigi kimseye...

• Bir seferde Resulullah (sav)'la beraberdik. Bir gün yakinina tesadüf ettim ve beraber yürüdük. "Ey Allah'in Resulü," dedim. "Beni cehennemden uzaklastirip cennete sokacak bir amel söyle!" "Mühim bir sey sordun. Bu, Allah'in kolaylik nasib ettigi kimseye kolaydir; Allah'a ibadet eder, Ona hiçbir seyi ortak kosmazsin, namaz kilarsin, zekat verirsin, Ramazan orucunu tutarsin, Beytullah'a hacc yaparsin!" buyurdular ve devamla: "Sana hayir kapilarini göstereyim mi?" dediler. "Evet ey Allah'in Resulü" dedim. "Oruç (cehenneme) perdedir; sadaka hatalari yok eder, tipki suyun atesi yok etmesi gibi. Kisinin geceleyin kildigi namaz salihlerin siaridir" buyurdular ve su ayeti okudular. (Mealen): "Onlar ibadet etmek için gece vakti yataklarindan kalkar, Rabblerinin azabindan korkarak ve rahmetini ümid ederek O'na dua ederler. Kendilerine rizik olarak verdigimiz seyden de bagista bulunurlar" (Secde 16). Sonra sordu: "Bu (din) isinin basini, diregini ve zirvesini sana haber vereyim mi?" "Evet, ey Allah'in Resulü!" dedim. "Dinle öyleyse" buyurdu ve açikladi: "Bu dinin basi islam'dir, diregi namazdir, zirvesi cihaddir!" Sonra söyle devam buyurdu: "Sana bütün bunlari (tamamlayan) bas amili haber vereyim mi?" "Evet ey Allah'in Resulü!" dedim. "Suna sahip ol!" dedi ve eliyle diline isaret etti. Ben tekrar sordum: "Ey Allah'in Resulü! Biz konustuklarimizdan sorumlu mu olacagiz?" "Anasiz kalasica Muaz! Insanlari yüzlerinin üstüne -veya burunlarinin üstüne dedi- atese atan, dilleriyle kazandiklarindan baska bir sey midir?" buyurdular. Ravi: Muaz Ibnu Cebel Kaynak: Tirmizi, Iman 8, (2619) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim namazi kilar, zekati verir ve Allah'a hiçbir seyi sirk kosmadan ölürse, ona magfiret etmek Allah üzerine bir hak olur. Hicret etse veya dogdugu yerde ölse de!" Dedik ki: "Ey Allah'in Resulü! Biz bunu halka anlatsak da sevinseler olmaz mi?" "Cennette yüz derece var. Her iki derece arasinda arzla sema arasindaki kadar mesafe var. Allah onu kendi yolunda cihad edenlere hazirladi. Ben mü'minleri bindirebilecegim bir sey bulamamam sebebiyle onlar da (bu yüzden cihada istirak edemedikleri için) benden geri kalmalarina üzülmeleri suretiyle mü'minlere mesakkat vermemis olsaydim, hiçbir seriyyeden geri kalmaz, (her birine) istirak ederdim. Ben (cihad esnasinda) öldürülüp, sonra tekrar diriltilmeyi, tekrar öldürülmeyi isterim" buyurdular. Ravi: Ebu'd-Derda Kaynak: Nesai, Cihad 18, (6, 20) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala hazretleri söyle ferman buyurdu: "Kim benim veli kuluma düsmanlik ederse ben de ona harp ilan ederim. Kulumu bana yaklastiran seyler arasinda en çok hosuma gideni, ona farz kildigim (ayni veya kifaye) seyleri eda etmesidir. Kulum bana nafile ibadetlerle yaklasmaya devam eder, sonunda sevgime erer. Onu bir sevdim mi artik ben onun isittigi kulagi, gördügü gözü, tuttugu eli, yürüdügü ayagi [aklettigi kalbi, konustugu dili) olurum. Benden birsey isteyince onu veririm, benden siginma talep etti mi onu himayeme alir, korurum. Ben yapacagim bir seyde, mü'min kulumun ruhunu kabzetmedeki tereddüdüm kadar hiç tereddüte düsmedim: O ölümü sevmez, ben de onun sevmedigi seyi sevmem." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Rikak 38 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Üç sey vardir; her birine Allah garanti vermistir: "Allah yolunda cihad etmek üzere yola çikan kimse: Bu öldügü takdirde cennete koyma hususunda, ölmeyip döndügü takdirde ganimet ve sevapla gelme hususunda garantilidir. Mescide giden kimseye, öldügü takdirde, Allah cennete koyma hususunda garanti vermistir. Kisi (fitne zamaninda bulasmayip) evine çekildigi takdirde Allah ona da garanti vermisti." Ravi: Ebu Ümame Kaynak: Ebu Davud, Cihad 10, (2494) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Namaz, oruç ve zikir Allah yolunda infak üzerine yedi yüz misli katlanir." Ravi: Muaz Ibnu Enes Kaynak: Ebu Davud, Cihad 14, (2498) • Nu'man Ibnu Nevfel (bir gün) dedi ki: "Ey Allah'in Resulü! Farz namazlarimi kilsam, Ramazan orucumu tutsam, helali helal bilip harami da haram tanisam ve bunlara hiçbir ilave (hayir ve ibadet)de bulunmasam cennete gider miyim?" Resulullah (sav): "Evet!" buyurdular. Nu'man: "Vallahi (bu farzlara) hiçbir ilavede bulunmayacagim!" dedi. Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Iman 16, (15) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala hazretleri, Yahya Ibnu Zekeriyya aleyhimasselam'a, bes kelime söyleyip bunlarla amel etmesini ve onlarla amel etmelerini Beni Israil'e de söylemesini emir buyurdu. Ancak O, bu hususta agir aldi. Isa aleyhisselam kendisine: "Allah sana bes kelime ögretip onlarla amel etmeni ve Beni Israil'e de onlarla amel etmelerini emretmeni söyledi. Ya sen bunlari onlara emredersin veya bunlari onlara ben emredecegim" dedi. Yahya aleyhisselam: "Onlari emretmede benden önce davranacak olursan yere batirilmam veya azab görmemden korkarim!" dedi ve halki Beytu'l Makdis'te topladi. Mescid agzina kadar doldu. Mahfillere de oturdular. (Söz alip): "Allah bana bes kelime gönderdi ve onlarla amel etmemi ve size de amel etmenizi emretmemi bana emretti: Bunlardan birincisi Allah'a ibadet etmeniz, ona hiçbir ortak kosmamanizdir. Allah'a ortak kosanin misali sudur: Bir adam, kendi öz malindan altin veya gümüs mukabilinde bir köle satin alir ve: "Bu benim evim, bu da isim (çalis kazandigini) bana öde!" der. Köle çalisir, fakat kazancini efendisinden baskasina öder. Kölenin böyle yapmasina hanginiz razi olur? Aynen bunun gibi, Allah da size namazi emretti. Namaz kilarken (saga-sola) bakinmayin. Zira Allah yüzünü, namazda bulunan kulunun yüzüne karsi diker, o saga sola bakmadigi müddetçe. Allah size orucu emretti. Bunun misali su insanin misaline benzer: O bir grup içerisindedir. Beraberinde bir çikin içinde misk var. Herkes onun kokusundan hoslanmaktadir. Oruçlunun (agzinda hasil olan) koku, Allah indinde miskin kokusundan daha hostur. Allah size sadakayi emretti. Bunun misali de su adamin misaline benzer: Düsmanlar onu esir edip ellerini boynuna baglamislar ve boynunu vurmalari için cellatlara teslim etmislerdir. Adam: "Ben az veya çok (bütün malimi) vererek kendimi fidye mukabilinde kurtarmak istiyorum" der ve nefsini fidye ödeyerek kurtarir. Allah size, Allah'i zikretmenizi de emretti. Bunun da misali, pesinden hizla düsmanin geldigi bir adamdir. Bu adam muhkem bir kaleye gelip, düsmandan kendini korur. Kul da böyledir. Seytana karsi kendisini sadece zikrullahla koruyabilir." Resulullah (sav) (buraya hikayeyi tamamlayarak) dedi ki: "Ben de size bes seyi emrediyorum: Allah onlari bana emretti. Dinlemek, itaat etmek, cihad, hicret ve cemaat. Zira, kim cemaatten bir kariscik ayrilirsa boynundaki Islam bagini çikarip atmistir, geri dönen hariç. Kim de cahiliye davasi güderse o cehennem molozlarindan biridir!" Bir adam: "Ey Allah'in Resulü! O kimse namazini kilar, orucunu tutar idiyse (yine mi cehennemlik)?" diye sordu. Aleyhisselatu vesselam: "Evet, namaz kilsa, oruç tutsa da! Ey Allah'in kullari! Sizi Müslümanlar, mü'minler diye tesmiye eden Allah'in çagrisi ile çagirin!" buyurdular. Ravi: El-Haris el-Es'ari Kaynak: Tirmizi, Emsal 3, (2867) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bu gece Rabbimden bir (melek, elçi olarak) geldi. -Bir rivayette ise söyle demistir: "Rabbim bana en güzel bir surette geldi"- ve: "Ey Muhammedi" dedi. "Buyur Rabbim, emrindeyim!" dedim. "Mele-i A'la(da bulunanlarin) nelerde yaristiklarini biliyor musun?" dedi. "Hayir!" dedim. Bunun üzerine elini omuzlarimin arasina koydu. Hatta onun serinligini gögüslerimde hissettim. Derken semavat ve arzda olanlari ögrendim. Sonra: "Ey Muhammedi Mele-i A'la (efradi) nelerde yarisir biliyor musun?" dedi. "Evet! Dereceler(i artiran ameller)de, keffaretlerde. [Keffaretler ise yaya olarak cemaatlere gitmek, siddetli soguklarda abdesti tam almak, namazdan sonra namaz beklemektedir. Kim bunlara devam ederse hayir üzere yasar, hayir üzere ölür, günah mevzuunda da annesinden dogdugu gündeki gibi olur" dedim. Sonra tekrar: Ey Muhammed!" dedi. "Buyurun emrinizdeyim!" dedim. "Namaz kildigin vakit," dedi, "sunu oku: "Allahim, senden hayirlari yapmami, kötü seyleri de terketmemi ve fakirleri sevmemi talep ediyorum! Kullarina bir fitne arzu edersen, beni fitneye düsmeden, yanina al!" (Gece bana gelen elçi -veya Rabbim- son olarak) dedi ki: "Dereceler ise, selami yaymak, yemek yedirmek, insanlar uyurken gece namaz kilmaktir!" Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Tefsir, Sad, (3231, 3232) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cennette bir takim odalar vardir. Dislari içlerinden, içleri de dislarindan görülür." Bunu isiten bir bedevi ayaga kalkip: "Bu odalar kim(ler)e ait ey Allah'in Resulü?" diye sordu. Aleyhissalatu vesselam: "Sözü güzel yapan, yemek yediren, oruca devam eden, gece herkes uyurken namaz kilan kimse(lere) ait!" buyurdu. Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Birr 53, (1985) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala hazretleri diyor ki: "Ben, kulumun hakkimdaki zanni gibiyim. O, beni andikça ben onunla beraberim. O, beni içinden anarsa ben de onu içimden anarim. O, beni bir cemaat içinde anarsa, ben de onu daha hayirli bir cemaat içinde anarim. O, sayet bana bir karis yaklasacak olursa, ben ona bir zira yaklasirim. Eger o, bana bir zira yaklasirsa ben ona bir kulaç yaklasirim. Kim bana yürüyerek gelirse ben ona kosarak giderim. Kim bana sirk kosmaksizin bir arz dolusu günahla gelse, ben de onu bir o kadar magfiretle karsilarim." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Tevhid 16, 35; Müslim, Zikr 2, (2675), Tevbe 1, (2675) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala hazretleri demistir ki: "Kim bir hayir islerse ona sevabinin on kati verilir veya arttiririm da. Kim bir günah islerse bunun cezasi, misli kadardir, veya affederim. Kim bana bir karis yaklasirsa ben ona bir zira yaklasirim. Kim bana bir zira yaklasirsa ben ona bir kulaç yaklasirim. Kim bana yürüyerek gelirse ben ona kosarak giderim. Kim bana hiçbir seyi sirk kosmaksizin arz dolusu hata ile kavusursa ben de onu bir o kadar magfiretle karsilarim." Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Müslim, Zikr 22, (2687) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Abdest imanin yarisidir. Elhamdülillah mizani doldurur; sübhanallah velhamdülillah arz ve sema arasini doldurur; namaz nurdur; sadaka burhandir; sabir ziyadir; Kur'an ise lehine veya aleyhine bir hüccettir. Herkes sabahleyin kalkar, nefsini satar; kimisi kurtarir kimisi de helak eder." Ravi: Ebu Malik el-Es'ari Kaynak: Müslim, Taharet 1, (223); Tirmizi, Da'avat 91, (3512); Nesai, Zekat 1, (5, 5-6) • Resulullah (sav) bir gün: "Bugün sizden kim oruçlu olarak sabahladi?" diye sordular. Hz. Ebu Bekir (ra): "Ben!" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Bugün kim bir cenazeye katildi?" dedi. Yine Hz. Ebu Bekir (ra): "Ben!" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Bugün kim bir hastayi ziyaret etti?" dedi. Bu sefer de Hz. Ebu Bekir: "Ben!" dedi. Bunun üzerine Resulullah (sav): "Bunlar bir kimsede biraraya geldi mi, o kimse mutlaka cennete girer!" buyurdu. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Zekat 87, (1028) • (Ashabtan bazilari): "Ey Allah'in Resulü! Zenginler ücretleriyle gittiler. Onlar da bizim gibi namaz kildilar, bizim gibi oruç tuttular, mallarinin artanindan da sadaka verdiler!" dediler. Aleyhissalatu vesselam: "Allah size de tasadduk edeceginiz seyler verdi: Her bir tesbih sadakadir, her bir tekbir sadakadir, her bir tahmid sadakadir, her bir tehlil sadakadir, emr-i bil-ma'ruf sadakadir, nehy-i ani'l-münker sadakadir, herbirinizin (hanimiyla) cimasi sadakadir!" buyurdu. Derken cemaatten: "Ey Allah'in Resulü! Yani birimizin sehvetine mübaseret etmesine ücret mi var?" diye soranlar oldu. Aleyhissalatu vesselam: "Ihtiyacini haramla görmüs olsaydi bundan ona bir vebal var miydi, yok muydu ne dersiniz?" diye sual ettiler. "Evet vardi!" demeleri üzerine: "Öyleyse, ihtiyacini helal yolla gördü mü bunda onun için ücret vardir!" buyurdular. Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Müslim, Zekat 53, (1106) • Tirmizi'nin bir rivayetinde söyle buyurulmustur: "Kardesine karsi izhar edecegin tebessümün bir sadakadir. Emr-i bi'l-ma'rufun ve nehy-i ani'l-münkerin sadakadir. Yolunu kaybeden kimseye yolu gösterivermen sadakadir; gözü sakat kimse için görüvermen sadakadir; yoldan tas, diken, kemik (gibi seyleri) kaldirip atman sadakadir; kovandan kardesinin kovasina su bosaltman sadakadir." Ravi: Kaynak: Tirmizi, Birr 36, (1967) • Resullullah (sav) buyurdular ki: "Üç sey vardir, bunlar kimde bulunursa, Allah onun üzerine himayesini açar ve onu cennete koyar: "Zayiflara rifk, anne-babaya sefkat, kölelere ihsan." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Kiyamet 49, (2496) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Üç kimse vardir ki, bunlara yardim Allah üzerine bir haktir: Allah yolunda cihad eden, borcunu ödemek isteyen mükateb, iffetini korumak niyetiyle evlenen kimse." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Fezailu'l-Cihad 20, (1655); Nesai, Nikah 6, (6, 61) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Üç kisi vardir, Allah onlari sever, üç kisi de vardir Allah onlara bugzeder. Allah'in sevdigi üç kisiye gelince: "Bir adam bir cemaate gelir, onlardan Allah adina birseyler ister, kendisiyle onlar arasinda mevcut bir karabet sebebiyle istemez. Onun basvurdugu kimseler, istedigini vermezler. Içlerinden biri cemaatin arkasina kayip, isteyen kimseye gizlice ihsanda bulunur. (Öyle gizli verir ki) onun verdigini sadece Allah'la ihsanda bulundugu adam bilir. (ikinci adam ise:) Bir cemaat yoldadir. Gece boyu da yürürler. Derken (yorulurlar ve) uyku herseyden kiymetli bir hal alir. Konaklarlar, [baslarini koyup yatarlar.] Bir adam kalkip bana karsi tevazu ve tazarruda bulunur, ayetlerimi okur. (Üçüncü adama gelince:) Seriyyeye katilmistir. Seriyye düsmanla karsilasir, hezimete ugrarlar. Ancak o ilerler, öldürülünceye veya basarincaya kadar savasmaya devam eder. Allah'in bugzettigi üç kisiye gelince: Bunlar zani ihtiyar, kibirli fakir, zalim zengindir." Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Tirmizi, Cennet 26, (2671); Nesai, Zekat 76, (6, 84) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Yedi kisi var, Allah onlari hiçbir gölgenin olmadigi kiyamet gününde kendi gölgesinde gölgeler; Adil imam, Allah'a ibadet içinde yetisen genç, tekrar dönünceye kadar kalbi mescide bagli olan kimse, Allah için birbirlerini seven, Allah rizasi için biraraya gelip, Allah rizasi için ayrilan iki kisi, güzel ve makam sahibi bir kadin tarafindan davet edildigi halde: "Ben Allah'tan korkarim" de(yip icabet etmey)en kimse, sag eliyle verdigini sol eli görmeyecek kadar gizli bir sekilde sadaka veren kimse, Allah'i tek basina zikrederken gözlerinden yas bosanan kimse." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 36, Zekat 16, Rikak 24, Hudud 19; Müslim, 91, (1031); Muvatta, 14, (962, 963); Tirmizi, • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim bir hidayete davette bulunursa, buna uyanlarin sevaplarinin bir misli ona gelir ve bu durum, onlarin ücretlerinden hiçbir sey eksiltmez. Kim bir dalalete çagrida bulunursa, buna uyanlarin günahlarindan bir misli de ona gelir ve bu onlarin günahlarindan hiçbir eksiltme yapmaz." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Ilm 16, (2674); Tirmizi, Ilm 15, (2676); Ebu Davud, Sünnet 7, (4609); Muvatta, Kur'an 41, (1 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Hayra delalet eden onu yapan gibidir." Ravi: Enes Kaynak: Tirmizi, Ilm 14, (2672) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala hazretleri meleklerine söyle emreder; "Kulum kötü bir amel yapmak isteyince, onu yapmadikça yazmayin. Yapinca, onu aleyhine bir günah olarak yazin. Eger benim rizami düsünerek terketti ise bunu onun lehine bir sevap yazin. Kulum iyi bir is yapmak arzu edince, yapmasa bile onu, lehine bir sevap yazin. Eger onu yaparsa en az on misli olmak üzere yedi yüz misline kadar ona sevap yazin." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Tevhed 35; Müslim, Iman 203, 205, (128,129); Tirmizi, Tefsir, Enam (3075) • Resulullah (sav) buyurdular ki:"Kulun gündüz veya gece amelini yazan hafaza melekleri, yazdiklarini Allah'a yükseltirler. Allah sahifenin bas ve son kismini hayirli bulursa, meleklere söyle der: "Sizi sahid kiliyorum, ben kulumun sahifesinin iki tarafi arasinda kalan kismini magfiret ettim." Ravi: Enes Kaynak: Tirmizi, Cenaiz 9, (981) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim Müslüman oldugu halde, saçindan bir kil beyazlarsa, bu, kiyamet günü onun için bir nur olur. Kim Allah yolunda bir ok atarsa, bu düsmana degse de degmese de, atan için bir köle azadi yerine geçer. Kim mü'min bir köleyi azad ederse bu onun için cehennemden bir azadlik vesilesi olur: Her bir uzuv için bir uzvu atesten kurtulur." Ravi: Amr Ibnu Abese Kaynak: Tirmizi, Fezailu'l-Cihad, (1634); Nesai, Cihad 26, (6, 26); Ebu Davud, Itk 14, (3966) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kiyamet günü aziz ve celil olan Allah söyle buyuracak: "Ey ademoglu! Ben hasta oldum beni ziyaret etmedin." Kul diyecek:"Ey Rabbim, sen Rabbülalemin iken ben seni nasil ziyaret ederim?" Rab Teala diyecek: "Bilmedin mi, falan kulum hastalandi, fakat sen onu ziyaret etmedin, bilmiyor musun? Eger onu etseydin, yaninda beni bulacaktin?" Rab Teala diyecek: "Ey ademoglu ben senden yiyecek istedim ama sen beni doyurmadin!" Kul diyecek: "Ey Rabbim, ben seni nasil doyururum. Sen ki Alemlerin Rabbisin?" Rab Teala diyecek: "Benim falan kulum senden yiyecek istedi. Sen onu doyurmadin. Bilmez misin ki, eger sen ona yiyecek verseydin ben onu yanimda bulacaktim."Rab Teala diyecek: "Ey ademoglu! Ben senden su istedim bana su vermedin!" Kul diyecek: "Ey Rabbim, ben sana nasil su içirebilirim, sen ki Alemlerin Rabbisin!" Rab Teala diyecek: "Kulum falan senden su istedi. Sen ona su vermedin. Bilmiyor musun, eger ona su vermis olsaydin bunu benim yanimda bulacaktin!" Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Birr 43, (2569) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim temiz rizik yer ve sünnete uygun amelde bulunur, halk da kendisinden bir kötülük gelmeyecegi hususunda güven duyarsa cennete girdi demektir." "Bir adam: "Ey Allah'in Resulü! Bugün insanlar arasinda böyleleri çoktur!" dedi. Aleyhissalatu vesselam da: "Benden sonraki zamanlarda da olacaklar!" buyurdu. Ravi: Ebu Said Kaynak: Tirmizi, Kiyamet 61, (2522) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim sagmal bir hayvani veya parayi (karz-i hasen olarak ) iareten verirse veya yolunu kaybedene yolunu gösterirse veya amayi sokagina koyarsa kendisine bir köle azad edenin sevabi verilir." Ravi: Bera Kaynak: Tirmizi, Birr 37, (1968) • Hz. Peygamber (sav)'e soruldu: "Ey Allah'in Resulü! Bir adam gizli olarak hayirli ameller yaparken bir de bakarsin halk buna muttali olmustur da bu onun hosuna gitmistir?" Aleyhissalatu vesselam: "Bu kimsenin iki ücreti vardir: Gizli yapmanin ücreti ve aleni yapmanin ücreti." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Zühd 49, (2385) • Resulullah (sav)'a soruldu: "Ey Allah'in Resulü! Kisi hayir yapsa halk da bu sebeple onu övse (bunun hükmü nedir?)" "Bu mü'mine (Allah'in razi olduguna dair) pesin bir müjdedir" buyurdular. Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Müslim, Birr 166, (2642) • Resulullah (sav) buyurdular ki; "Allah için sefer yapanlar üçtür: Gazi, haci, umreci." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Nesai, Hacc 4, (5,113) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir Müslüman bir agaç diker veya bir tohum eker de bunlarin mahsulatindan bir kus veya insan veya hayvan yiyecek olsa, bu onun için bir sadaka olur." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Hars 1, Edeb 27; Müslim, Müsakat 12, (1553); Tirmizi, Ahkam 40, (1382) •

Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Mü'min kisiye bir agri, bir yorgunluk, bir hastalik, bir üzüntü hatta ufak tasa isabet edecek olsa, Allah onun sebebiyle mü'minin günahindan bir kismini magrifet buyurur." Ravi: Ebu Hüreyre ve Ebu Said Kaynak: Buhari, Marda...

• Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Mü'min kisiye bir agri, bir yorgunluk, bir hastalik, bir üzüntü hatta ufak tasa isabet edecek olsa, Allah onun sebebiyle mü'minin günahindan bir kismini magrifet buyurur." Ravi: Ebu Hüreyre ve Ebu Said Kaynak: Buhari, Marda 1; Müslim, Birr 52, (2573); Tirmizi, Cenaiz 1, (966) • Resulullah (sav), Ümmü's-Saib (ra)'in yanina girdi ve: "Niye zangirdiyorsun, neyin var?" dedi. Kadin: "Humma (sitma)! Allah belasini versin!" dedi.Aleyhissalatu vesselam da: "Sakin hummaya sövme! Çünkü, o, insanlarin hatalarini temizlemektedir, tipki körügün demirdeki pislikleri temizledigi gibi!" buyurdular." Ravi: Cabir Kaynak: • Resulullah (sav) bir hummaliyi ziyaret etmisti. Hastaya: "Müjde! Zira Allah Teala hazretleri diyor ki: "Humma benim atesimdir, ben onu mü'min kuluma musallat ederim, ta ki, atesten tadacagi nasibini dünyada tadmis olsun." [Rezin tahriç etmistir. (Ahmet îbnu Hanbel'in Müsned'inde mevcuttur: 2, 440).] Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Rezin • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah bir kuluna hayir murad etti mi onun cezasini tacil edip dünyada verir; bir kulu hakkinda da kötülük murad ettimi onun günahlarini tutar, kiyamet günü cezasini verir." Ravi: Enes Kaynak: Tirmizi, Zühd 57, (2398) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Mükafatin büyüklügü belanin büyüklügü ile (orantilidir). Allah bir cemaati sevdi mi onlari musibete müptela eder. Kim bundan razi olursa Allah da ondan razi olur, kim de razi olmazsa Allah da ondan razi olmaz." Ravi: Enes Kaynak: Tirmizi, Zühd 57, (2398) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kiyamet günü, afiyet ehli kimseler, bela ehline sevaplari verilince, dünyada iken derilerinin makaslarla kazinmis olmasini temenni edecekler." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Zühd 59, (2404) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Mü'min erkek ve kadinin nefsinde, çocugunda, malinda bela eksik olmaz. Ta ki hatasiz olarak Allah'a kavussun." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Muvatta, Cenaiz 40, (1, 236), Zühd 67, (2401) • Babasi (ra)'ndan naklediyor. Der ki: "Ey Allah'in Resulü!" dedim, "insanlardan kimler en çok belaya ugrar?" "Peygamberler, sonra büyüklükte onlara ve bunlara yakin olanlar. Kisi diyaneti nisbetinde belasi da siddetli olur. Sayet dininde zayiflik varsa, Allah onu da diyaneti nisbetinde imtihan eder. Bela kulun pesini birakmaz. Ta, o kul, hatasiz olarak yeryüzünde yürüyünceye kadar." Ravi: Mus'ab Ibnu Sa'd Kaynak: Tirmizi, Zühd 67, (2400) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah Teala hazretleri ferman etti: "izzetim ve celalim hakki için, magfiret etmek istedigim hiç kimseyi, bedenine bir hastalik, rizkina bir darlik vererek boynundaki günahlarindan temizlemeden dünyadan çikarmayacagim." [Rezin tahriç etmistir.] Ravi: Enes Kaynak: Rezin • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir kul, salih amel islerken araya bir hastalik veya sefer girerek ameline mani olsa, Allah ona sihhati yerinde ve mukim iken yapmakta oldugu salih amelin sevabini aynen yazar." Ravi: Ebu Musa Kaynak: Buhari, Cihad 134; Ebu Davud, Cenaiz 2, (3091) •

Kadinlar Resulullah (sav)'a dediler ki: "Ey Allah'in Resulü! Sizden (istifade hususunda) erkekler bize galip çikti (yeterince sizi dinleyemiyoruz). Bize müstakil bir gün ayirsaniz!" Resulullah (sav) bunun üzerine onlara bir gün verdi. O günde onlara vaaz u...

• Kadinlar Resulullah (sav)'a dediler ki: "Ey Allah'in Resulü! Sizden (istifade hususunda) erkekler bize galip çikti (yeterince sizi dinleyemiyoruz). Bize müstakil bir gün ayirsaniz!" Resulullah (sav) bunun üzerine onlara bir gün verdi. O günde onlara vaaz u nasihat etti, bazi emirlerde bulundu. Onlara söyledikleri arasinda su da vardi: "Sizden kim, kendinden önce üç çocugunu gönderirse, onlar mutlaka kendisine atese karsi bir perde olur!" Bir kadin sormustu: "Ey Allah'in Resulü! Ya iki çocugu ölmüsse?" "Iki de olsa!" buyurmuslardi. Ravi: Ebu Said Kaynak: Buhari, Ilm 36, Cenaiz 6, I'tisam 9; Müslim, Birr 152, (2633) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Mü'minlerden birinin üç çocugu ölür ve ona da ates degerse, bu çok hafif bir alev yalamasidir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Cenaiz 6, Eyman 9; Müslim, Birr 150-164, (2632-2635); Muvatta, Cenaiz 38, (1, 235); Tirmizi, • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetimden kimin iki öncüsü varsa, onlarla birlikte cennete girer!" Hz. Aise (ra) sordu: "Bir öncüsü olan?" "Bir öncüsü olan da, ey (hayirda) muvaffak olan!" buyurdular. Hz. Aise tekrar sordu: "Ümmetinden hiç öncü göndermeyen?" "Ben, ümmetimin öncüsüyüm, (sefaatimle onlari cennete ben sevkedecegim. Hatta ben bütün öncülerin en büyügüyüm. Çünkü ücret, çekilen mesakkate göre büyür). Benim ki gibisine de hedef olmayacaklar. (Onlarin beni önden göndermekten daha büyük bir kayiplari, daha acili bir musibetleri yoktur ve olmayacak da. Zira vahiy kesilmis oldu.)" Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Cenaiz 64, (1062) •

Resulullah (sav) buyurdu ki: "Kim Allah'a kavusmayi severse, Allah da ona kavusmayi sever. Kim Allah'a kavusmaktan hoslanmazsa Allah da ona kavusmaktan hoslanmaz!" Hz. Aise (ra): "Biz ölmekten hoslanmayiz" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Kasdimiz bu degil....

• Resulullah (sav) buyurdu ki: "Kim Allah'a kavusmayi severse, Allah da ona kavusmayi sever. Kim Allah'a kavusmaktan hoslanmazsa Allah da ona kavusmaktan hoslanmaz!" Hz. Aise (ra): "Biz ölmekten hoslanmayiz" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Kasdimiz bu degil. Lakin, mü'mine ölüm gelince, Allah'in rizasi ve ikramiyla müjdelenir. Ona, önünde (ölümden sonra kendisini bekleyen) seyden daha sevgili birsey yoktur. Böylece o, Allah'a kavusmayi sever, Allah da ona kavusmayi sever. Kafir ise, ölüm kendisine gelince Allah'in azabi ve cezasiyla müjdelenir. Bu sebeple ona önünde (kendini bekleyenlerden) daha menfur bir sey yoktur. Bu sebeple Allah'a kavusmaktan hoslanmaz, Allah da ona kavusmaktan hoslanmaz." Ravi: Ubade Ibnu's-Samit Kaynak: Buhari, Rikak 41; Müslim, Zikr 14, (2683); Tirmizi, Cenaiz 67, (1066); Nesai, Cenaiz 10, (4, 10) •

Resulullah (sav) buyurdu ki: "Müslüman kimse kafir kimseye varis olamaz; kafir de Müslümana varis olamaz." Ravi: Üsame Ibnu Zeyd Kaynak: Buhari, Feraiz 26; Müslim, Feraiz 1, (1614); Muvatta, Feraiz 10, (2, 519); Ebu Davud, Feraiz 10, (29

• Resulullah (sav) buyurdu ki: "Müslüman kimse kafir kimseye varis olamaz; kafir de Müslümana varis olamaz." Ravi: Üsame Ibnu Zeyd Kaynak: Buhari, Feraiz 26; Müslim, Feraiz 1, (1614); Muvatta, Feraiz 10, (2, 519); Ebu Davud, Feraiz 10, (29 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Iki farkli din mensuplari birbirlerine varis olamazlar." [Ebu Davud'un rivayeti Ibnu Amr'dan, Tirmizi'nin rivayeti Hz. Cabir'dendir.] Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As ve Cabir Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 10, (2911); Tirmizi, Feraiz 16, (2109) • [Hacci sirasinda Aleyhissalatu vesselam'a] denmistir ki: "Ey Allah'in Resulü! Yarin nereye ineceksin, Mekke'deki evine mi?" "Akil bize ev-bark birakti mi ki?" buyurdular. Akil ile Talip, Ebu Talib'e varis olmuslardi. Ne Ali ne de Cafer (ra) ona varis olamamislardi. Çünkü bu ikisi Müslüman idiler. Akil ve Talib ise kafirdiler. Ravi: Üsame Kaynak: Buhari, Hacc 44, Cihad 180, Megazi 48; Müslim, Hacc 439, (1351); Ebu Davud, Feraiz 10, (2910) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Katil varis olamaz." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Feraiz 17, (2110) • Hz. Ömer (ra), Arap (memleketinde) dogmadikça, Acem'den birini varis kilmaktan imtina etmistir." [Rezin su ilavede bulundu: "Hamile olarak gelip Arap (memleketinde) doguran kadini da hariç kildi. Bu durumda erkek, eger ölürse kadina varis olur. Eger erkek ölürse, kadin da ona varis olur. Erkegin miras (taki pay nisbet)i Allah'in kitabinda vardir."] Ravi: Said Ibnu'l-Müseyyeb Kaynak: Muvatta, Feraiz 14, (2,520) • Hz. Muaz'a bir Yahudinin miras meselesi getirildi. Onun Müslüman ogluna da mirastan pay verdi ve dedi ki: "Islam [galebe çalar, ona galebe çalinmaz], artar eksilmez." Ravi: Ebu'l-Esved ed-Düeli Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 10, (2912, 2913) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Hür veya cariye bir kadinla kim zina yaparsa, bundan hasil olacak çocuk veled-i zinadir, ne o babasina, ne de babasi ona varis olamaz." Ravi: Amr Ibnu Suayb Kaynak: Tirmizi, Feraiz 21, (2114) •

Anlattigina göre, Ehl-i Küfe, kendisine yazarak dede hakkinda sormuslardi. O da su cevabi vermisti: "Hakkinda Resulullah (sav)'in, "Ben bu ümmet içerisinde birini kendime halil seçseydim, onu seçerdim" dedigi kimse, yani Ebu Bekr, dedeyi (miras meselesinde)...

• Anlattigina göre, Ehl-i Küfe, kendisine yazarak dede hakkinda sormuslardi. O da su cevabi vermisti: "Hakkinda Resulullah (sav)'in, "Ben bu ümmet içerisinde birini kendime halil seçseydim, onu seçerdim" dedigi kimse, yani Ebu Bekr, dedeyi (miras meselesinde) baba yerine koymustu." Ravi: Ibnu'z-Zübeyr Kaynak: Buhari, Fezailu'l-Ashab 5 • Resulullah (sav)'a bir adam gelerek: "Oglumun oglu vefat etti. Ondan miras hakkim nedir?" diye sordu. Aleyhissalatu vesselam: "Sana altida biri var!" buyurdu. Adam dönüp gidince geri çagirdi ve: "Sana diger bir altida bir daha var!" buyurdu. Adam dönüp gidince tekrar çagirdi ve: "Diger altida bir, (hak degil) fazladan bir ikramdir!" buyurdu. [Ebu Davud der ki: "Katade sunu söyledi: "(Sahabe, Resulullah (sav)'in bu kimseyi, baska) hangi varisler oldugu halde varis kildigini bilmiyor." Katade devamla der ki: "Dedenin tevarüs ettigi en az miktar, altida birdir."] Ravi: Imran Ibnu Husayn Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 6, (2896); Tirmizi, Feraiz 9, (2100) • Anlattigina göre, kendisine dedenin miras payindan soran Zeyd Ibnu Sabite söyle yazmistir: "Bana yazarak dededen soruyorsun. Dogruyu Allah bilir. Bu mesele, ancak umeranin -yani halifelerin- hükmedecegi meselelerden biridir. Ben sizden önce iki halifeyi gördüm. Onlar ölenin tek bir kardesi ile verasete istirak eden dedeye malin yarisini veriyorlardi, iki ve daha fazla kardes olmasi halinde üçte bir veriyorlardi. Erkek kardesler çok da olsa dedenin payi üçte birden asagi düsmezdi." Ravi: Muaviye Kaynak: Muvatta, Feraiz 1, (2, 610) • Resulullah (sav), büyükanneye, önünde, (ölenin) anne(si) olmadigi takdirde, altida bir pay koydu. Ravi: Büreyde Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 5, (2896) • Bize (Yemen'e), Muaz (ra), muallim ve emir olarak geldi. Ona, bir kizla bir kizkardes birakarak ölen kimse(nin veraset durumu) hakkinda sorduk. O, kiz için yarim, kizkardesi için de yarima hükmetti. O sirada Aleyhissalatu vesselam sagdi. Ravi: Esved Ibnu'l-Yezid Kaynak: Buhari, Feraiz 6, 12; Ebu Davud, Feraiz 4, (2893) • Ebu Musa (ra)'ya "Ölenin bir kiziyla kizkardesinin oglu ve [ana-baba bir] kizkardesinin miras payindan soruldu. Dedi ki: "Kiz için yari, [anne baba bir] kizkardes için de yari. [Ibni Mes'ud'a gidin, ondan da sorun. O da benim söyledigime muvafakat edecektir!] [Ebu Musa, fetvasinda oglan kardesin kizina mirastan pay vermemisti.] Bunun üzerine dogru Ibnu Mes'ud'a sorulmaya gidildi ve Ebu Musa'nin söyledigi de kendisine haber verildi, Ibnu Mes'ud (ra) dedi ki: "(Eger ben onun fetvasina uyarsam) dalalete düsmüs olurum ve hidayetten ayrilanlara katilirim!" Sonra ilave etti: "Onlar hakkinda, Resulullah (sav)'in verdigi hükümle hükmedecegim: "Kiz için yari, ogulun kizi için- üçte ikiyi tamamlamak üzere- altida bir, geri kalan da kizkardes içindir!" Ebu Musa'ya Ibnu MesWun sözü haber verildi. Bunun üzerine: "Bu derin alim aranizda oldugu müddetçe (müskillerinizi) bana sormaya gelmeyin!" dedi. Ravi: Hüzeyl Ibnu Surahbil Kaynak: Buhari, Feraiz 7, 12; Ebu Davud, Feraiz 4, (2890); Tirmizi, Feraiz 4, (2094) • Sizler su ayeti okuyorsunuz: "...Bu hisseler, onlarin borçlari ödendikten ve vasiyetleri yerine getirildikten sonradir..." (Nisa 12). Bilesiniz ki Resulullah (sav) vasiyyetin yerine getirilmesinden önce borçlarinin ödenmesine hükmetti. Anne-baba bir kiz ve erkek kardesler, baba bir, anne ayri kiz ve erkek kardeslerden önce birbirlerine varis olurlar. Erkek, anne-baba bir erkek kardesine, baba bir erkek kardesinden önce varis olur." Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Feraiz 5, (2095) • Resulullah (sav), ölü olarak düsürülen bir cenin için köle veya cariye bir gurreye hükmetti. Sonra lehine bir gurreye hükmedilen kadin ölmüstü. Aleyhissalatu vesselam, kadinin mirasinin ogullarina ve kocasina kalacagina, diyetinin de asabesine kalacagina hükmetti. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Feraiz 11, Tibb 46, Diyat 25; Müslim, Kasame, 35, (1681); Tirmizi, Diyat 15, (1410), Feraiz • Resulullah (sav), "dogan çocuk aglar sonra ölürse, varis olur ve ona varis olunur. Aglamazsa (ölü dogarsa), ne varis olur ne de ona varis olunur" buyurdular. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 15, (2920) • Resulullah (sav), mülaane (ile ayrilan kari-kocanin) çocugunun mirasini annesine kildi, anneden sonra da annenin varislerine kildi. Ravi: Mekhul Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 9, (2907) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kadin üç mirasi toplar. Azadlisi(nin mirasi), buluntusu(nun mirasi), üzerine mülaane bulundugu çocugu(nun mirasi)." Ravi: Vasile Ibnu'l-Eska Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 9, (2906); Tirmizi, Feraiz 23, (2116) • Dedem Hibban'in iki hanimi vardi. Biri Hasimiye, digeri Ensariye idi. Dedem, Ensariye'yi, çocugu meme verir halde bosadi. Kadinin üzerinden bir yil geçti, sonra dedem öldü, kadin hala hayiz olmadi. Bunun üzerine: "Ben kocama varis olurum, çünkü hayiz olmadim!" dedi. Dava Hz. Osman (ra)'a intikal etti. Hz. Osman kadinin mirasa istirak etmesine hükmetti. Hasimiye kadin, bu karari sebebiyle Hz, Osman'i levmetti. Hz. Osman: "Bu, senin amcaoglunun isidir. Böyle hükmetmemize o isaret etti!" dedi. "Amcaoglun" sözüyle Hz.Ali (ra)'yi kasdetmisti. Ravi: Muhammed Ibnu Yahya Ibni Hibban Kaynak: Muvatta, Talak 43, (2, 672) • Osman Ibnu Affan (ra) Ibnu Mükemmil'in hanimlarini kendisine varis kildi, Ibnu Mükemmil hasta iken hanimlarini bosamisti. Ravi: Abdurrahman Ibnu Hürmüz el-A'rac Kaynak: Muvatta, Talak 41, (2, 572) • Abdurrahman Ibnu Avf'in hanimi, ondan kendisini bosamasini talep etti. Abdurrahman: "Adetten temizlenince bana haber ver!" dedi. Kadin haber verdi. O da talak-i bette ile (üç talakla) -veya baki kalan tek bir talakla- bosadi. Ne var ki Abdurrahman o gün hasta idi. Hz. Osman, kadinin iddeti tamamlaninca kocasinin malina onu da varis kildi. Ravi: Rebia Ibnu Ebi Abdirrahman Kaynak: Muvatta, Talak 40, (2, 571, 572) • Hz. Ömer (ra), Resulullah (sav)'a kelale'(nin miras hissesin)den sormustu. "Bu yaz nazil olan, Nisa suresinin sonundaki ayet, bu meselede sana yeterlidir" buyurdular. Hadisin ravisi der ki: "Ebu Ishak'a sordum: "Kelale, ne çocuk ne de baba birakmadan ölen kimse degil mi?" Bana: "Böyle zannettiler!" diye cevap verdi. Ravi: Zeyd Ibnu Eslem Kaynak: Muvatta, Feraiz 7, (2, 515); Müslim, Feraiz 9, (1617) • Anlattigina göre babasinin sikça söyle söyledigini isitmistir: "Hz. Ömer (ra) pek çok defalar söyle derdi: "Halanin haline hayret ediyorum! Kendisine varis olunur, fakat o varis olmaz." Ravi: Muhammed Ibnu Ebi Bekr Ibni Hazm Kaynak: Muvatta, Feraiz 9, (2, 517) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir kavmin kizkardeslerinin oglu, kendilerindendir." [Nesai'de su ibare de gelmistir: "Bir kavmin kizkardeslerinin oglu, kendi nefislerindendir."] Ravi: Ebu Musa Kaynak: Ebu Davud, Edeb 121, (5122); Nesai, Zekat 96, (6,106); Buhari, Feraiz 24 • Hz. Ömer (ra) diyordu ki: "Diyet akile üzerinedir. Öyle ise akile(yi teskil edenler) diyete varis olurlar; kadin (akileden olmadigi için) kocasinin diyetine varis olamaz." Dahhak Ibnu Süfyan (ra) kendisine (itiraz ederek) dedi ki: "Resulullah (sav), bana Esyem ed-Dibai'nin hanimini kocasinin diyetine varis kilmami yazmisti. Kadin bir baska cemaatten idi." Bunun üzerine Hz. Ömer, önceki tatbikatindan hemen vazgeçti. Ravi: Said Ibnu'l-Müseyyeb Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 18, (2927); Tirmizi, Feraiz 18, (2111) • Bir kadin Resulullah (sav)'a, gelip: "Ben anneme bir cariye tasadduk etmis idim. Simdi annem, cariyeyi birakarak vefat etti" (deyip, hükmünü sordu). Aleyhissalatu vesselam: "Sana onun sevabi vacip olmustur. Miras yoluyla da cariye sana geri gelmistir!" buyurdular. Ravi: Büreyde Kaynak: Müslim, Siyam 154, (1149); Tirmizi, Zekat 31, (667); Ebu Davud, Vesaya 12, (2877), Zekat 31, (1656) • Imam Malik'e ulastigina göre, ensardan bir zat, ebeveynine bir bagista bulundu. Bilahare ebeveyni vefat etti. Ogullari tekrar bu mala veraset yoluyla sahip oldu. Bu bir hurmalikti. Oglan, Resulullah (sav)'a bu hususta sual etti. Aleyhissalatu vesselam ona: "Surasi muhakkak ki tasadduk sevabini aldim. Simdi o mali (Allah) sana miras olarak geri gönderdi" buyurdu. Ravi: Kaynak: Muvatta, Akdiye 54, (2,760) • Cahiliye devrinde ölen babanin mali ogluna kalirdi. Vasiyet de valideyn için yapilirdi. Allah Teala hazretleri bundan diledigi kismi neshedip erkegin hissesini kadinin hissesinin iki misli kildi, ebeveynden herbiri için (eger çocuk varsa) altida bir, üçte bir kildi. Kadina (çocuk varsa) dörtte bir kildi. Zevc'e, (çocuk yoksa) yari, (çocuk varsa) dörtte bir miras payi kildi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Vesaya 6, Tefsir, Nisa 5, Feraiz 10 • Ogullarin çocuklari, kendileriyle ölü arasinda baska bir erkek çocuk olmadigi takdirde, ölenin çocugu menzilesindedir: Oglanlarin erkek çocuklan, ölenin erkek çocuklari gibidir. Ogullarin kiz çocuklari da ölenin kiz çocugu gibidirler. Ogullarin çocuklari, ogullar gibi miras alirlar. Ogullar kendilerinden asagidakilerden mirasina mani olduklari gibi, ogullarin ogullari da kendilerinden asagidakilerin miras almasina mani olurlar. Ogulun çocugu, ogulla birlikte miras alamaz. Ölen kimse, bir kizla, bir ogulun ogluna biraksa, kiz yari alir, geri kalani da ogulun oglu alir. Zira Aleyhissalatu vesselam söyle buyurmustur: "Miras paylarini (Kur'an'da zikredilen) hak sahiplerine verin. Geri kalan, (baba tarafindan) en yakin erkege aittir." Ravi: Zeyd Ibnu Sabit Kaynak: Buhari, Feraiz 7 • Hz. Ali (ra)'den biri anne bir erkek kardes, digeri koca olan iki amca çocugu hakkinda sorulmustu. Su cevabi verdi: "Koca için yari, anne bir erkek kardes için altida bir, geri kalan da aralarinda ikiye bölünür." [Rezin tahric etmistir. (Buhari'de muallak olarak gelmistir: Feraiz 15)] Ravi: Ali Kaynak: Rezin • Muhacir kadinlardan bir kismi Resulullah (sav)'a evlerinin darligindan ve kendilerinin evlerden çikarildiklarindan sikayet ettiler. Bunun üzerine Resulullah (sav), kadinlarin muhacir evlerine varis kilinmalarini emretti. Ravi: Zeynep Kaynak: Ebu Davud, Haraç 7, (3080) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Mala kim varis olursa vela'ya da varis olur." Ravi: Amr Ibnu Suayb (an ebihi an ceddihi) Kaynak: Tirmizi, Feraiz 22, (2115) • Resulullah (sav) anlatiyor: "Vela, erkeklerden en büyüge aittir. Kadinlar, velaya (iki durum disinda) varis olamazlar. Bu iki durum sudur: Bizzat azad ettikleri veya azad ettiklerinin azad ettikleri." [Rezin tahriç etmistir.] Ravi: Amr Ibnu Suayb (an ebihi an ceddihi) Kaynak: Rezin • Hz. Aise (ra), azad etmek niyetiyle bir cariye satin almak arzu etti. Ancak, kölenin sahibi velanin kendilerine ait olmasini sart kostu. Hz. Aise durumu Resulullah (sav)'a söyledi. Efendimiz: "Bu sart sana mani olmasin, (zira batildir); vela, köleyi kim azad etmisse ana aittir!" buyurdu. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Itk 15, (1606) • As Ibnu Hisam ölmüs, geride üç oglan birakmista. Bunlardan ikisi bir anadan, biri de bir baska anadandi. Ayni anadan olan iki oglandan biri daha öldü. Bu da mal ve azadlilar birakti. Ayni anadan olan kardesi mala ve azadlilarin velasina varis oldu. Sonra da mal ve velaya varis olan kardes de öldü, geriye bir oglanla, baba bir kardesini birakti. Oglu: "Ben babamin sahip oldugu seylere sahibim!" dedi. Kardesi de: "Durum böyle degil. Sen sadece mala sahip olursun, azadlilarin velasina sahip olamazsin! Bilmez misin, kardesim bugün ölseydi, ben ona varis olmayacak miydim?" dedi ve Hz. Osman (ra) nezdinde dava açtilar. O, velanin ölen kardese; malin da ölenin ogluna ait olduguna hükmetti. Ravi: Ebu Bekr Ibnu Abdirrahman Ibni'l-Haris Ihni Hisam Kaynak: Muvatta, Itk 22, (2,784) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ben mü'minlere, kendi nefislerinden evlayim. Öyleyse kim üzerinde borcu oldugu halde ölür, bunu ödeyecek mal birakmazsa, onu ödemek bana aittir. Kim de mal birakarak ölürse bu mal varislerine aittir. -Bir rivayette- Kim bir mal birakmissa, buna, kim olursa olsun asabesi varis olur." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Feraiz 4, 15, 25, Kefalet 5, Istikra 11, Tefsir, Ahzab 1, Nafakat 15; Müslim, Feraiz 16, (16 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim külfet birakirsa yükü banadir. Kim de mal birakirsa bu varislerinedir. Ben varisi olmayanin varisiyim. Onun yerine diyet öderim, ona varis de olurum. Dayi da varisi olmayanin varisidir, ona bedel diyet de öder. Esirine de ona (fidye ödeyerek) kurtariverir, ona varis de olur." Ravi: Mikdam Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 8, (2900) • Tirmizi'de Hz. Aise (ra)'den merfu olarak su rivayet gelmistir: "Dayi, sadece varisi olmayana varis olur." Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Feraiz 12, (2106) • Tirmizi'de Hz. Aise (ra)'den merfu olarak, su rivayet edilmistir: "Resulullah (sa()'in bir azadlisi vefat etti ve mal birakti. Geride ne evladi ne de bir yakini yoktu. Resulullah (sav): "Mirasini köyünden bir adama verin!" emretti." Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 8, (2902); Tirmizi, Feraiz 213, (2106) • Bir adam Resulullah (sav)'a geldi ve: "Bende Ezd'den birisinin mirasi var. Ben onu verecek bir Ezdli bulamiyorum (ne yapayim?)" dedi. Aleyhisselatu vesselam: "Git bir yil bir Ezdli ara!" emretti. Adam bir yil sonra tekrar geldi ve "Mirasi verecek bir Ezdli bulamadim!" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Git bak; karsilasacagin ilk Huzai'ye mali ver!" buyurdu. Adam geri dönünce: "Adami bana çagirin" emretti. Adam çagirildi. Gelince: "Huzaa'nin en yaslisina bak, mali ona ver!" buyurdu. Ravi: Büreyde Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 8, (2903, 2904) • Bir kisi ölmüs, geride azad ettigi bir köleden baska [varis] birakmamisti. Resulullah (sav): "Bu adamin geride biraktigi bir adami var mi?" diye sordu. "Hayir yok! Sadece azad etmis oldugu bir kölesi var!" dediler. Resulullah (sav), mirasini azadlisina verdi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 8, (2905); Tirmizi, Feraiz 14, (2107) • Lakit (buluntu) hürdür (ölünce) mali da beytülmale aittir. Saibe de böyledir [hürdür]" buyurdu. [Rezin tahric etmistir. (Hadisi Buhari muallak olarak kaydetmistir: Feraiz 19.)] Ravi: Ömer Kaynak: Rezin •

Hz. Fatima (ra), Hz. Ebu Bekr (ra)'den, Resulullah (sav)'in biraktigi maldaki hissesini taksim edivermesini talep etti. Hz. Ebu Bekr, ona su cevabi verdi: "Resulullah (sav): "Bize varis olunmaz, biraktigimiz sadakadir" buyurmustu." Hz. Fatima bu cevaba...

• Hz. Fatima (ra), Hz. Ebu Bekr (ra)'den, Resulullah (sav)'in biraktigi maldaki hissesini taksim edivermesini talep etti. Hz. Ebu Bekr, ona su cevabi verdi: "Resulullah (sav): "Bize varis olunmaz, biraktigimiz sadakadir" buyurmustu." Hz. Fatima bu cevaba öfkelendi ve Hz. Ebu Bekr'e küstü, ölünceye kadar da konusmadi. Zaten Aleyhissalatu vesselam'dan sonra alti ay kadar hayatta kalmis (ve rahmet-i Rahman'a kavusmustu.) Sonra Hz. Ömer (ra) bunu yapti: Medine'deki sadakasini Hz. Ali ve Abbas (ra)'a verdi. Hayber ve Fedek'teki (sadakasini) kendi elinde tuttu ve: "Bu iki arazi, Resulullah (sav)'in karsisina çikan haklari ve hadiseleri içindi. (Simdi) bu iki arazinin isi, Resulullah'tan sonra devlet isini eline alan halifenin tasarrufuna kalmistir" dedi. Ravi devam eder: "Bu iki yer, bugüne kadar ayni minval üzere devam etmistir." Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Cihad 52, (1759); Ebu Davud, Haraç 18, (2968, 2969); Nesai, Kasmu'l-Fey 1, (7, 132); Buhari, • Hz. Fatima (ra), Hz. Ebu Bekr (ra)'in yanina gelip: "Sana kim varis olacak?" diye sordu. "Ehlim ve çocugum!" cevabini alinca: "Öyleyse ben niye babamin biraktigina varis olamiyorum?" dedi. Bunun üzerine Hz. Ebu Bekr: "Ben Resulullah (sav)'in: "Bize varis olunamaz!" dedigini isittim. Ancak ben, Resulullah (sav)'in geçimini sagladiklarinin geçimlerini saglarim. Resulullah (sav)'in nafaka verdiklerine ben de nafakalarini veririm!" dedi. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Siyer 44, (1608) • Resulullah (sav)'in hanimlari, Resulullah vefat ettigi zaman Hz. Osman'i, Hz. Ebu Bekr (ra)'e gönderip miras hisselerini talep ettirmek istediler. O zaman ben onlara: "Resulullah (sav): "Bize varis olunmaz, biraktigimiz sadakadir!" demedi mi (nasil miras talep edebilirsiniz?" dedim (ve onlari, bu niyetten vazgeçirdim). Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Feraiz 3; Müslim, Cihad 51, (1758); Muvatta, Kelam 27, (2, 993); Ebu Davud, Haraç 19, (2976, • Resulullah (sav) (öldügü vakit geride) ne dinar, ne dirhem, ne köle, ne cariye ne de baska bir sey birakti. Onun biraktiklari beyaz katiri, silahi ve yakinlari için tasadduk ettigi bir tarladan ibaretti. Ravi: Amr Ibnu'l-Haris el-Huzai Kaynak: Buhari, Vesaya 1, Cihad 61, 86, Humus 3, Megazi 83; Nesai, Ahbas 1, (6, 229) • Resulullah (sav) (öldügü vakit) ne dinar, ne dirhem, ne koyun ve ne de deve birakti. Hiçbir vasiyette de bulunmadi. Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Vasiyyet 18, (1635); Ebu Davud, Vesaya 1, (2863); Nesai, Vesaya 2, (6, 240) • Muhammed Ibnu'l-Kasim, beni Bera Ibnu Azib (ra)'e gönderip, Resulullah (sav)'in sancaginin neden yapilmis oldugunu sormami emretti. (Ben de gidip sordum). Su cevabi verdi: "Sancagi siyahti. Kaplan alacasi seklinde olacak bezden dört köseli idi." Ravi: Yunus Ibnu Ubeyd Mevla Muhammed Ibnu'l-Kasim Kaynak: Ebu Davud, Cihad 76, (2591); Tirmizi, Cihad 10, (1680) • Resulullah (sav)'in Mekke'ye girdigi gün bayragi beyaz renkliydi. Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Cihad 9, (1679); Ebu Davud, Cihad 76, (2592) • Resulullah (sav)'in bayragi siyah, sancagi beyazdi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Cihad 10, (1681) • Simak Ibnu Harb, -kavminden bir adamdan, bu da onlardan bir baskasindan naklen- anlattigina göre, adam: "Resulullah'in bayragini sari gördüm!" demistir. Ravi: Simak Ibnu Harb Kaynak: Ebu Davud, Cihad 76, (2593) • Resulullah (sav)'in su bardagini Enes Ibnu Malik (ra)'in yaninda gördüm; bardak çatlamisti. Enes onu gümüs (halkalar) ile baglayip tutturmustu." Asim ilaveten dedi ki: "O nudar agacindan yapilmis genis, [güzel] bir bardakti." Ma'mer der ki: "Nudar, Necid'de yetisen bir agaç çesididir." Enes der ki: "Ben bu bardakla, Resulullah (sav)'a sayamayacagim kadar çok su verdim!" Muhammed Ibnu Sirin rahimehullah der ki: "Ben bu bardagi gördüm. Onun demirden bir halkasi vardi. Enes onun yerine gümüsten veya altindan bir halka koymak istemisti. Ebu Talha kendisine: "Resulullah (sav)'in yapmis oldugu bir seyi degistirme!" dedi. O da bundan vazgeçti. Enes (ra) der ki: "Ben bu kadehimle Resulullah (sav)'a, her çesit mesrubat içirdim: Bal, nebiz, su ve süt!" Ravi: Asim el-Ahvel Kaynak: Buhari, Esribe 30, Humus 5, (Hadis bu veçhiyle Buhari'de mevcut olmayip Ahmed Ibnu Hanbel'in Müsned' •

Ey Ebu Sa'lebe, dedim, "su ayet hakkinda ne dersin?" (Mealen): "Ey iman edenler! Siz kendinize bakin. Siz dogru yolda oldukça sapitmis olanlar size zarar vermez.." (Maide 105)." Bana su cevabi verdi: "Gerçekten bunu, iyi bilen birine sordun. Zira ben ayni seyi...

• Ey Ebu Sa'lebe, dedim, "su ayet hakkinda ne dersin?" (Mealen): "Ey iman edenler! Siz kendinize bakin. Siz dogru yolda oldukça sapitmis olanlar size zarar vermez.." (Maide 105)." Bana su cevabi verdi: "Gerçekten bunu, iyi bilen birine sordun. Zira ben ayni seyi Resulullah (sav)'a sormustum: Demisti ki: "Ma'rufa sarilin, münkerden de kaçinin! Ne zaman uyulan bir cimrilik, takip edilen bir heva, (dine, ahirete) tercih edilen dünyalik görür, rey sahiplerinin (selefi dinlemeden) kendi reylerini begendiklerini müsahede edersen, o zaman kendine bak. Insanlarla ugrasmayi birak. Zira (bu safhaya gelince) arkanizda sabir günleri var demektir. O günler avuçta ates tutmak gibi (sikintili)dir. O günlerde, sizin kadar amel yapabilen bir kimseye elli kisinin ecri verilecektir." Ravi: Ebu Ümeyye es-Sa'bani Kaynak: Ebu Davud, Melahim 17, (4341); Tirmizi, Tefsir, Maide, (3060); Ibnu Mace, Fiten 21, (4014) • Vakid Ibnu Muhammed babasindan, o da Abdullah Ibnu Amr Ibnil-As (ra)'dan anlattigina göre demisti ki: "Resulullah (sav), (bir gün) parmaklarini kenetledi ve dedi ki: "Ey Abdullah Ibnu Amr! Ahidleri bozulup söyle karmakarisik hale gelen bir kisim ayak takimi (hezele) kimselerle basbasa kalirsan ne yaparsin?" "Ne yapmami tavsiye edersiniz, Ey Allah'in Resulü!" dedim. Buyurdular ki: "Güzel buldugun seyi yaparsin, kötü buldugun seyi de terkedersin. Kendi yakinlarinin (hallerini düzeltmeye) yönelirsin. O hezele takimi (ile de), onlarin cemaati ile de (ugrasmayi) terkedersin." Ravi: Vakid Ibnu Muhammed Kaynak: Buhari, Salat 88, Fiten 13; Ebu Davud, Melahim 17, (4342); Ibnu Mace, Fiten 10, (3957) • Resulullah (sav) seslendiler: "Ey Ebu Zerr!" "Buyurun, Ey Allah'in Resulü, emrinizdeyim!" dedim. "Insanlara (kitle halinde) ölüm isabet edip, kabirlerin (ücretli) hizmetçiler tarafindan kazilacagi zaman ne yapacaksin?" buyurdular. "Benim için Allah ve Resulü neyi ihtiyar buyurursa onu yaparim!" dedim. "Sabri tavsiye ederim!" buyurdular -veya, sabredersin! dediler- ve sonra bana tekrar seslendiler: "Ey Ebu Zerr!" "Buyurun ey Allah'in Resulü, sizi dinliyorum!" dedim. "Zeyt mintikasinin taslari kanda boguldugunu gördügün zaman ne yapacaksin?" "Allah ve Resulü benim için neyi ihtiyar buyurursa onu!" dedim. "Sana kendilerinden oldugun yakinlarini tavsiye ederim!" dedi. Ben sordum: "Ey Allah'in Resulü! (O zaman) kilicimi alip omuzuma koymayayim mi?" "Böyle yaparsan (fitneci) kavme ortak olursun!" buyurdular. "Bana ne emredersiniz!" dedim. "Evine çekil!" buyurdular. "Evime girilirse?" dedim. "Eger kilicin pariltisinin seni sasirtacagindan korkarsan, elbiseni yüzüne ört. Gelen hem senin günahinla, hem de kendi günahiyla dönsün!" buyurdular. Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Ebu Davud, Fiten 2, (4261); Ibnu Mace, Fiten 10, (3958) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kiyametten hemen önce karanlik gecenin parçalari gibi fitneler var. Kisi o fitnelerde mü'min olarak sabaha erer, aksama kafir olur; mü'min olarak aksama erer, sabaha kafir çikar. O fitnede oturan, ayakta durandan hayirlidir. Yürüyen kosandan hayirlidir. Öyleyse yaylarinizi kirin, kirislerinizi parçalayin, kiliçlarinizi da tasa vurun. Sizden birinin evine girerlerse Hz. Adem'in iki oglundan hayirlisi olsun (ölen ölsün, öldüren degil)". [Ebu Davud, "kosandan" kelimesinden sonra su ziyadeyi kaydetmistir: "Yanindakiler, "Bize ne emredersiniz (ey Allah'in Resulü)?" dediler. "Evinizin demirbaslari olun!" buyurdu."] Ravi: Ebu Musa Kaynak: Ebu Davud, Fiten 2, (4259, 4262); Tirmizi, Fiten 33, (2205) • Resulullah (sav) buyurdular ki; "Kisinin en hayirli malinin pesine takilip dag geçitlerini ve yagmur düsen yerleri takip edecegi koyunu olacagi zaman yakindir. Böylece dinini fitnelerden kaçirmis olur." Ravi: Ebu Said Kaynak: Buhari, Iman 12, Bed'ü'l-Halk 14, Menakib 25, Rikak 34, Fiten 14; Muvatta, Isti'zan 16, (2, 970); Eb • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Herc (fitne) zamaninda ibadet, tipki bana hicret çiftidir." Ravi: Ma'kil Ibnu Yesar Kaynak: Müslim, Fiten 130, (2948); Tirmizi, Fiten 31, (2202) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bahtiyar, fitneden kaçinan kimse ile, belalarla karsilasinca sabreden kimsedir. Ne mutlu ona!" Ravi: Mikdad Ibnu'l-Esved Kaynak: Ebu Davud, Fiten 2, (4263) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Yaklasan bir serden yazik Araplara! Elini çeken ondan kurtulur." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Fiten 1, (4249) •

Hz. Ömer (ra)'in yaninda idik: Bize: "Resulullah (sav)'in fitne hakkindaki hadisini kim hafizasinda tutuyor?" dedi. Ben atilip: "Ben biliyorum!" dedim. "Sen iyi cür'etlisin, nasilmis söyle bakalim!" dedi. Ben de anlattim: "Resulullah (sav)'i isittim. Demisti...

• Hz. Ömer (ra)'in yaninda idik: Bize: "Resulullah (sav)'in fitne hakkindaki hadisini kim hafizasinda tutuyor?" dedi. Ben atilip: "Ben biliyorum!" dedim. "Sen iyi cür'etlisin, nasilmis söyle bakalim!" dedi. Ben de anlattim: "Resulullah (sav)'i isittim. Demisti ki: "Kisinin fitnesi ehlinde, malinda, çocugunda, nefsinde ve komsusundadir. Oruç, namaz, sadaka, emr-i bi'l-maruf ve nehy-i ani'l-münker bu fitneye kefaret olur!" Ömer (ra) atilip: "Ben bu fitneyi kastetmemistim. Ben öncelikle denizin dalgalari gibi dalgalanacak (bütün cemiyeti sarsacak) fitneyi kastetmistim!" dedi. Bunun üzerine ben: "Ey mü'minlerin emiri! O fitne ile sizin ne alakaniz var! Sizinle onun arasinda kapali bir kapi mevcut!" dedim. "Bu kapi kirilacak mi, açilacak mi?" dedi. "Hayir açilmayacak bilakis kirilacak!" dedim. Hz. Ömer (hayiflanarak): "(Eyvah) Öyleyse ebediyen kapanmayacak!" buyurdu." Ravi der ki: "Biz Huzeyfe (ra)'ye sorduk: "Ömer bu kapinin kim oldugunu biliyor muydu?" "Evet," dedi, "yYarindan önce bu gecenin olacagini bildigi katiyyette onu biliyordu. Ben hadis rivayet ettim; bos söz (ve efsane) anlatmadim." Huzeyfe (ra)'ye soruldu: "O kapi kimdir?" "Ömer (ra)'dir!" buyurdu. Ravi: Huzeyfe Kaynak: Buhari, Mevakitu's-Salat 4, Zekat 23, Savm 3, Menakib 25, Fiten 17; Müslim, Fiten 17, (144); Tirmizi • Resulullah (sav)'i isittim. Demisti ki: "Fitneler, tipki (kamislardan örülen) hasir gibi, (insanlarin kalbine) çubuk çubuk atilir. Hangi kalbe bir fitne nüfuz ederse onda siyah bir leke hasil olur. Hangi kalp de onu reddederse onda beyaz bir benek hasil olur. Böylece iki ayri kalp ortaya çikar: Biri cilali tas gibi bembeyazdir; dünyalar durdukça buna hiçbir fitne zarar vermez. Digeri ise, alaca siyahtir. Tepetaklak duran testi gibidir; bu kalp, ne iyiyi iyi bilir, ne de kötüyü kötü. O, hevadan (beseri degerlerden) kendisine ne yutturulmussa, onu (hak veya batil) bilir." Bu rivayette Huzeyfe (ra) der ki: "(Ey Ömer!) Seninle o fitne arasinda kapali bir kapi vardir kirilmasi yakindir!" Hz. Ömer atildi: "Ey babasiz kalasica! O kirilacak mi? Keske açilsaydi. Böylece tekrar (kapatilarak eski normal hale) dönülürdü!" Huzeyfe der ki: "Ben ona bu kapi ile öldürülecek veya ölecek bir sahsin kinaye edildigini bildiren bir hadis söyledim. Mugalata (ve efsane anlatip bos laf) etmedim." Ravi der ki: "Sa'd Ibnu Tarik'a (hadiste geçen) "esvedü mürbad" tabiri ne demektir?" diye sordum. "Siyah üzerine siddetli beyazliktir" dedi. Ben tekrar "el-kuzu meçhiyy" nedir?" dedim. "Tepetaklak (ters çevrilmis) testi!" diye cevap verdi." Ravi: Huzeyfe Kaynak: Müslim, Iman 231, (144) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetimden bir kisim insanlar Dicle denen bir nehir yaninda, Basra denen genis bir düzlüge inerler. Nehrin üzerinde bir köprü vardir. Oranin halki (kisa zamanda) çogalir ve muhacirlerin (Müslümanlarin) beldelerinden biri olur. Ahir zamanda genis yüzlü, küçük gözlü olan Beni Kantura gelip nehir kenarina inerler. Bundan böyle (Basra) halki üç firkaya ayrilir: Bir firka sigir ve kir develerinin peslerine takilip (kir ve ziraat hayatina dönerler, bunlar) helak olurlar. Bir firka nefislerini(n kurtulusunu esas) alirlar (ve Beni Kantura ile sulh yolunu) tutarlar. Böylece bunlar küfre düserler. Bir firka da çocuklarini geride birakip onlarla savasirlar, iste bunlar sehit olurlar." Ravi: Ebu Bekr Kaynak: Ebu Davud, Mehalim 10, (4306) • Hassan Ibnu Atiyye, Cübeyr Ibnu Nüfeyr'den, o da Resulullah (sav)'in Zi-Mihber denen bir sahabisinden naklen anlatiyor: "Resulullah (sav) buyurdular ki: "Rumlarla güvenilir bir sulh yapacaksiniz. Onlar arkanizda (baskalarina) düsman olacaklar, sizler (de diger düsmanlarinizla) savasacak ve (Allah'in keremiyle) yardima mazhar olacaksiniz; ganimet elde edecek, selamete ereceksiniz. Sonra dönüp tepelikli bir çayira ineceksiniz. Hiristiyanlardan biri salibi kaldiracak ve: "Salib galebe çaldi!" diyecek. Müslümarlardan bir adam öfkelenip onu (salibi) kiracak. Bunun üzerine Rum, (antlasmasina) ihanet edip büyük bir savas için toplanacak. Müslümanlar da silaha sanlip savasacaklar. Allah bu orduya sehadet lutfedecek." Ravi: Hassan Ibnu Atiyye Kaynak: Ebu Davud, Melahim 2, (4292, 4293) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir halifenin ölümü aninda (ehl-i hal ve akd arasinda) ihtilaf olacak. (O zaman) Medine ahalisinden bir adam (Mehdi) kaçarak Mekke'ye gidecek. Mekke halkindan bir kismi ona gelecek ve (fitne çikar korkusuyla) istemedigi halde onu (evinden) çikaracaklar. Rükn ile Makam arasinda ona biat edecekler. Onlari (ortadan kaldirmak için) Sam'dan bir ordu gönderilecek. Ordu Mekke-Medine arasindaki el-Beyda'da yere batirilacak. Insanlar bu (kerameti) görünce Sam'in ebdali ve Irak ahalisinin velileri ona gelip biat ederler. Sonra Kureys'ten dayilari Kelb kabilesinden olan bir adam zuhur eder ve (Mehdi ve adamlarina) karsi bir ordu gönderir. Ama onlar bu orduya galebe çalarlar. Bu ordu, Kelbi'nin (ihtirasiyla çikarilmis) bir ordudur. Bu Kelbi'nin ganimetine istirak edemeyen zarara ugramistir. (Mehdi, mali taksim eder. Halk arasinda peygamberlerinin sünnetini (ihya eder ve onun) ile amel eder. Islam yeryüzünde yerlesir. Yedi yil hayatta kalir. -Bazi raviler dokuz yil demistir.- Sonra ölür ve Müslümanlar cenaze namazini kilarlar." Ravi: Ümmü Seleme Kaynak: Ebu Davud, Melahim 1, (4286, 4288, 4289) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Size çullanmak üzere, yabanci kavimlerin, tipki sofraya çagrisan yiyiciler gibi, birbirlerini çagiracaklari zaman yakindir." Orada bulunanlardan biri: "O gün sayica azligimizdan mi?" diye sordu: "Hayir," buyurdular. "Bilakis o gün siz çoksunuz. Lakin sizler bir selin getirip yigdigi çer-çöpler gibi hiçbir agirligi olmayan çer-çöpler durumunda olacaksiniz. Allah, düsmanlarinizin kalbinden size karsi korku duygusunu çikaracak ve sizin kalplerinize zaafi atacak!" "Zaaf da nedir ey Allah'in Resulü?" denildi. "Dünya sevgisi ve ölüm korkusu!" buyurdular. Ravi: Sevban Kaynak: Ebu Davud, Melahim 5, (4297) • Vallahi bilemiyorum! Arkadaslarim gerçekten unuttular mi yoksa unutmus mu gözüküyorlar? Allah'a kasem olsun, Resulullah (sav) kiyamete kadar gelecek fitne basilardan üç yüz ve daha fazla etbai bulunan herkesi, hiçbirini birakmadan, bize ismiyle, babasinin ismiyle, kabilesiyle söyleyip haber verdi. Ravi: Huzeyfe Kaynak: Ebu Davud, Fiten 1, (4243) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Karanlik gecenin parçalari gibi olan fitnelerden önce, hayirli ameller islemede acele edin. O fitne geldi mi kisi mü'min olarak sabaha erer de kafir olarak aksama girer. Mü'min olarak aksama erer de kafir olarak sabaha ulasir; dinini basit bir dünya menfaatine satar." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Iman 186, (118); Tirmizi, Fiten 30, (2196) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bu ümmette dört (büyük) fitne olacak. Sonuncusunda kiyamet kopacak!" Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Ebu Davud, Fiten 1, (4241) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Serler ve fesadlar olacak. Kim, birlik içinde olan bu ümmetin içinde tefrika çikarmak isterse, kim olursa olsun kiliçla boynunu uçurun." -Bir rivayette: "...onu öldürün!" denmistir-. Ravi: Arfece Kaynak: Müslim, Imaret 59, (1852); Ebu Davud, Sünnet 30, (4762); Nesai, Tahrim 6, (7, 93) • Resulullah (sav) (bir gün) aramizda dogrulup buyurdular ki: "Haberiniz olsun! Sizden önce Ehl-i Kitap, yetmis iki millete (dine) bölündüler. Bu ümmet ise yetmis üç firkaya bölünecek. Bunlardan yetmis ikisi ateste, sadece biri cennettedir. Bu da Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaattir." [Bir rivayette su ziyade var: "Ümmetimden bir kisim gruplar çikacak, bunlari bid'alar istila edecek, tipki kuduzun, buna yakalanan kimsede hiç bir damar, hiçbir mafsal birakmayip her tarafini sardigi gibi, bu bid'a da onlarin her hallerine sirayet edecek."] Ravi: Muauiye Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 1, (4597) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Beni Israil üzerine gelen seyler, ayniyla ümmetimin üzerine de gelecektir. Öyle ki onlardan aleni olarak annesine gelen olmussa, ümmetimden de bu çirkin isi mutlaka yapan olacaktir. Nitekim, Beni Israil yetmis iki millete (dine, firkaya) bölünmüstü. Benim ümmetim de yetmis üç millete bölünecektir. Bunlardan bir tanesi hariç hepsi atestedir." "Bu firka hangisidir?" diye soruldu. "Benim ve ashabimin üzerinde oldugu seyden ayrilmayanlardir!" buyurdular. Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Tirmizi, Iman 18, (2643) • Resulullah (sav) (bir gün): "Lat ve Uzza'ya (tekrar) tapilmadikça gece ile gündüz gitmeyecektir!" buyurdular. Ben atilip: "Ey Allah'in Resulü! Allah Teala Hazretleri "O Allah ki Resulünü hidayet ve hak dinle göndermistir, ta ki onu bütün dinlere galebe kilsin" (Saff 9) ayetini indirdigi zaman ben bunun tam oldugunu zannetmistim!" dedim. Aleyhissalatu vesselam cevaben: "Bu hususta Allah'in dedigi olacak. Sonra Allah hos bir rüzgar gönderecek. Bunun tesiriyle kalbinde zerre miktar imani olanin ruhu kabzedilecek. Kendisinde hiçbir hayir olmayan kimseler dünyada baki kalacaklar ve bunlar atalarinin dinlerine dönecekler" buyurdular. Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Fiten 52, (2907) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetim için saptirici imamlardan korkarim. Ümmetimin arasina kiliç bir kere girdi mi, artik kiyamet gününe kadar kaldirilmaz. Ümmetimden bir kisim kabileler müsriklere iltihak etmedikçe, ümmetimden bir kisim kabileler putlara tapmadikça kiyamet kopmaz. Ümmetimde otuz tane yalanci çikacak hepsi de kendisinin peygamber oldugunu iddia edecek. Halbuki ben peygamberlerin mührüyüm (sonuncusuyum) ve benden sonra peygamber de yoktur. Ümmetimden bir grup hak üzerinde olmaktan geri durmaz. Onlara muhalefet edenler onlara zarar veremezler. Allah'in (Kiyamet) emri, onlar bu halde iken gelir." Ali Ibnu'l-Medini: "Bunlar ashabu'l-hadistir" demistir. [Hadisi, Müslim, Ebu Davud ve Tirmizi parça parça rivayet etmislerdir. Rezin ise bu lafizla (kaydettigimiz sekilde tek bir rivayet halinde) tahriç etmistir.] Ravi: Sevban Kaynak: Müslim, Imaret 170, (1920); Ebu Davud, Fiten 1, (4252); Tirmizi, Fiten 32, (2203, 2220, 2230) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Insanlar öyle günler görecek ki, katil niçin öldürdügünü, maktul de niçin öldürüldügünü bilemeyecek." "Bu nasil olur?" diye soruldu. Su cevabi verdi: "Herçtir! Öldüren de ölen de atestedir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Fiten 56, (2908) • Resulullah (sav), Medine'nin Ütüm denen (eski ve yüksek) binalarindan birine yaklasmisti: "Benim gördüklerimi siz de görüyor musunuz?" buyurdular. Yanindakiler: "Hayir" deyince, açikladi: "Ben, su evlerinizin arasinda bir kisim fitnelerin yerlerini görüyorum, tipki yagmur yerleri gibi." Ravi: Üsame Ibnu Zeyd Kaynak: Buhari, Fezailu'l-Medine 8, Mezalim 26, Menakib 25, Fiten 4; Müslim, Fiten 9, (2885) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Müslümanlar arasina tefrika girip (iki firkaya ayrildiklari) zaman dinden çikan bir taife zuhur edecek. Onlari, iki taifeden halka en yakin olani öldürecektir." Ravi: Ebu Said Kaynak: Müslim, Zekat 150, (1065); Ebu Davud, Sünnet 13, (4467) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetim çalimli çalimli yürüdü ve meliklerin evladlari, Rumlar ve Iranlilar hizmetini yapti mi, serirleri hayirlilarina musallat edilecektir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Tirmizi, Fiten 64, (2262) • Resulullah (sav) bir gün: "Size Iran ve Bizans'in hazineleri açilinca, nasil bir kavim olacaksiniz?" diye sormustu. Abdurrahman Ibnu Avf: "Allah'in emrettigi sekilde oluruz!" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Bilakis, sizler birbirinizle münafese (menfaat yarisi) edecek, hasedlesecek sonra da birbirinizden yüz çevirecek ve kinleseceksiniz. Daha sonra da muhacirlerin miskin (ve zayif olan)larina gidip bir kismim digeri üzerine valiler yapacaksiniz." Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Müslim, Zühd 7, (2962) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Umeraniz hayirli olanlarinizdan iseler, zenginleriniz sehavetkar kimselerse, islerinizi aranizda müsavere ile hallediyorsaniz, bu durumda yerin üstü (hayat), altindan (ölümden) hayirlidir. Eger umeraniz serirlerinizden, zenginleriniz cimri ve isleriniz kadinlarin elinde ise, yerin alti üstünden, (ölmek yasamaktan) daha hayirlidir. (Çünkü artik dini ikame imkani kalmaz.)" Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Fiten 78, (2267) • Resulullah (sav) (bir gün): "Gençlerinizin fiska düstügü, kadinlarinizin azdigi zaman haliniz ne olur?" diye sormustu. (Yanindakiler hayretle): "Ey Allah'in Resulü, yani böyle bir hal mi gelecek?" dediler. "Evet, hatta daha beteri!" buyurdu ve devam etti: "Emr-i bi'l-ma'rufta bulunmadiginiz, nehy-i ani'l-münker yapmadiginiz vakit haliniz ne olur?" diye sordu, (Yanindakiler hayretle): "Yani bu olacak mi?" dediler. "Evet, hatta daha beteri!" buyurdular ve sormaya devam ettiler: "Münkeri emredip, ma'rufu yasakladiginiz zaman haliniz ne olur? (Yaninda bulunanlar iyice hayrete düserek): "Ey Allah'in Resulü! Bu mutlaka olacak mi?" dediler. "Evet, hatta daha beteri!" buyurdular ve devam ettiler: "Ma'rufu münker, münkeri de ma'ruf addettiginiz zaman haliniz ne olur?" (Yanindaki Ashab): "Ey Allah'in Resulü! Bu mutlaka olacak mi?" diye sordular. "Evet, olacak!" buyurdular. [Rezin tahric etmistir. Bu rivayet daha muhtasar olarak Ebu Ya'la'nin Müsned'inde ve Taberani'nin el-Mucemu'l-Evsat'inda tahric edilmisir. Heysemi, Mecmau'z-Zevaid'de kaydetmistir (7, 281)] Ravi: Ali Kaynak: Rezin • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetimden bir kavim, ferci (zinayi), ipegi, içkiyi, çalgiyi helal addedecektir. Bir kisim kavimler de bir dagin etegine inecekler. Onlarin sürüsünü, çoban sabahlari yanlarina getirecek. (Fakir) bir adam da bir ihtiyaci için yanlarina gelecek. Onlar adama: "Bize yarin gel!" derler. Bunun üzerine Allah onlari geceleyin yakalayiverir ve dagi tepelerine koyarak bir kismim helak eder. Geri kalanlari da mesh ederek kiyamete kadar maymun ve himirlara çeuirir." Ravi: Ebu Amir el-Es'ari Kaynak: Buhari, Esribe 6 • Resulullah (sav)'a halk hayirdan sorardi. Ben ise, bana da ulasabilir korkusuyla, hep serden sorardim. (Yine bir gün): "Ey Allah'in Resulü! Biz cahiliye devrinde ser içerisinde idik. Allah bize bu hayri verdi. Bu hayirdan sonra tekrar ser var mi?" diye sordum. "Evet var!" buyurdular. Ben tekrar: "Pekiyi bu serden sonra hayir var mi?" dedim. "Evet var! Fakat onda duman da var" buyurdular. Ben: "Duman da ne?" dedim. "Bir kavim var. Sünnetimden baska bir sünnet edinir, hidayetimden baska bir hidayet arar. Bazi islerini iyi (maruf) bulursun, bazi islerini kötü (münker) bulursun" buyurdular. Ben tekrar: "Bu hayirdan sonra baska bir ser kaldi mi?" diye sordum. "Evet!" buyurdular. "Cehennem kapisina çagiran davetliler var. Kim onlara icabet ederek o kapiya dogru giderse, onlar bunu atese atarlar" buyurdular. Ben: "Ey Allah'in Resulü! Ben (o güne) ulasirsam, bana ne emredersiniz?" dedim. "Müslümanlarin cemaatine ve imamlarina uy, onlardan ayrilma. [Imam sirtina (zulmen) vursa, malini (haksizlikla) alsa da onu dinle ve itaat et!]" buyurdular. "O zaman ne cemaat ne de imam yoksa?" dedim. "O takdirde bütün firkalari terket (kaç)! Öyle ki, bir agacin köküne dislerinle tutunmus bile olsan, ölüm sana gelinceye kadar o vaziyette kal." buyurdular. Ravi: Huzeyfe Kaynak: Buhari, Fiten 11, Menakib 25; Müslim, Imaret 51, (1847); Ebu Davud, Fiten 1, (4244, 4245, 4246, 4247 • Mescide girmistim. Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As (ra)'yi gördüm, Ka'be'nin gölgesinde oturuyordu. Ka'be'nin gölgesinde birçok kimse ona müteveccih olarak oturmustu. Ben de ona dogru oturdum. Sunu anlatti: "Bir seferde Resulullah (sav)'la beraberdik. Bir yerde konakladik. Kimimiz çadirini tamir ediyor, kimimiz yerini düzlüyor, kimimiz hayvanlarini güdüyordu. Derken Resulullah (sav)'in münadisi seslendi: "es-Salatu camia: Haydin namaza!" Resulullah'a gittik, yaninda toplandik. Söyle buyurdular: "Benden önce her peygamber, ümmeti için hayir bildigi seyi onlara ögretmekle mükellef idi. Onlar için ser bildigi seyden de onlari imar etmesi (korkutmasi) gerekli idi. Bilesiniz, su ümmetinizin afiyeti önce gelenler hakkinda kesin kilinmistir. Sonrakiler belaya ve kötü addedeceginiz bir kisim hallere maruz kalacaklardir. Birbirini takip eden fitneler gelecek. Mü'min: "Bu fitne helakimdir" diyecek. Sonra bu kalkacak, baska bir fitne gelecek. "Helakim iste bundan, iste bundan" diyecek. Öyleyse, kim atesten uzak kalmayi ve cennete girmeyi dilerse, Allah'a ve ahiret gününe inanir oldugu halde ölümü karsilasin. Insanlara, onlarin kendisine nasil muamele etmelerini dilerse öyle muamelede bulunsun. Kim bir imama biat edip samimiyetle sadakat sözü vermis ise, dinden geldikçe ona itaat etsin. Bir baskasi gelip, önceki ile münazaaya girisecek olursa sonradan çikanin boynunu uçurun." Ravi (Abdurrahman) der ki: "Abdullah Ibnu Amr'a yanastim ve: "Allah askina söyle. Bu anlattiklarini bizzat kendin Resulullah (sav)'dan isittin mi?" dedim. Sorum üzerine eliyle kulak ve kalbini tutarak: "Evet kulaklarim isitti, kalbim de belledi" dedi. Ben: "Ama, amcaoglun Muaviye, bize mallarimizi aramizda batil bir sekil de yememizi, birbirimizi öldürmemizi emrediyor. Halbuki Allah Teala hazretleri (mealen): "Ey iman edenler! Birbirinizin malini haram sekilde yemeyin; ancak karsilikli riza ile yaptiginiz ticaret baskadir. Birbirinizi ve kendinizi öldürmeyin. Canlarinizi da bosu bosuna tehlikeye atmayin. Süphesiz ki Allah size merhametlidir" (Nisa 29) buyuruyor" dedim. Biraz sustu sonra: "Allah'a itaatte ona itaat et, Allah'a isyanda ona isyan et!" dedi. Ravi: Abdurrahman Ibnu Abdi'l-Ka'be Kaynak: Müslim, Imaret 46, (1844); Nesai, Bey'at 25, (7, 153); Ebu Davud, Fiten 1, (4248); Ibnu Mace, Fiten • Resulullah, "Irak ehline bir ölçeklik yiyecek ve tek dirhemlik paranin gelmeyecegi zaman yakindir!" buyurmuslardi. "Nereden?" diye soruldu. "Acem diyarindan. Onlar bunu yasaklayacak" buyurdu ve devamla: "Sam ehline de tek dinarlik paranin ve bir ölçeklik yiyecegin gelmeyecegi zaman yakindir!" buyurdular. Yine: "Bu nereden gelmeyecek?" diye soruldu. "Rum cihetinden!" buyurdular. Sonra (Hz. Cabir) bir müddet sustu [ve ilave etti: "Resulullah (sav) dedi ki: "Ümmetimin sonunda bir halife gelecek; mali sayi ile degil, avuç avuç dagitacak!]" Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Fiten 67, (2913) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetimin sonunda bir halife gelecek, mali sayarak degil, avuçlayarak dagitacak." Hadisi (Hz. Cabir'den rivayet eden) Ebu Nadre ve Ebu'l A'la'ya: "Bunun Ömer Ibnu Abdilaziz olmasina ne dersiniz?" diye sorulmustu. Onlar: "Hayir, (degildir)!" dediler. Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Fiten 67, (2913) • Resulullah (sav) "Irak'a ölçegi ve dirhemi verilmeyecek. Sam'a da ölçegi ve dinari verilmeyecek. Misir'a da ölçegi ve dinari verilmeyecek. Basladiginiz yere döneceksiniz" buyurdu ve üç kere tekrar etti. Buna Ebu Hüreyre'nin eti ve kani sahit oldu. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Fiten 33, (2896); Ebu Davud, Haraç 29, (3035) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Iblis'in arsi deniz üzerindedir. Oradan askerlerini gönderip insanlari fitneye atar. Bunlardan, yaninda mertebece en yüksek olani en büyük fitneyi çikarandir. Askerlerinden biri gelip: "Sunu sunu yaptim!" der. Iblis: "Hiçbir sey yapmamissin!" der. Sonra bir digeri gelip: "Ben falani(n pesini) hanimiyla arasini açincaya kadar birakmadim!" der. Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Münafikun 66-67, (2813) • Resulullah (sav)'i dinleyen bir zatin bana anlattigina göre Resulullah demistir ki: "Insanlar, günahlari çogalmadikça helak olmayacaklardir." Ravi: Ebu'l-Bahteri Kaynak: Ebu Davud, Melahim 17, (4347) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim bize kiliç kaldirirsa bizden degildir." Ravi: Seleme Ibnu'l-Ekva Kaynak: Müslim, Iman 162, (99) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim bize karsi silah tasirsa bizden degildir." Ravi: Ebu Musa ve Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Fiten 7; Müslim, Iman 163, (100); Tirmizi, Hudud 26, (1459) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim kilicini çeker sonra koyarsa kani hederdir." Ravi: Abdullah Ibnu'z-Zübeyr Kaynak: Nesai, Tahrim 26, (7, 117) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim ummiyye (gayesi islam olmayan) bir bayrak altinda bir asabiyete çagirirken veya bir asabiyete yardim ederken öldürülürce onun ölümü, cahiliye ölümü üzeredir." Ravi: Cündeb Ibnu Abdillah Kaynak: Müslim, Imaret 57, (1850);...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim ummiyye (gayesi islam olmayan) bir bayrak altinda bir asabiyete çagirirken veya bir asabiyete yardim ederken öldürülürce onun ölümü, cahiliye ölümü üzeredir." Ravi: Cündeb Ibnu Abdillah Kaynak: Müslim, Imaret 57, (1850); Nesai, Tahrim, 28, (7,123) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "En hayirliniz, (zulme düserek) günah islemedikçe asiretini müdafaa edendir." Ravi: Süraka Ibnu Malik el-Cu'semi Kaynak: Ebu Davud, Edeb 121, (5120) • Ey Allah'in Resulü, dedim, "asabiyet nedir?" "Asabiyet," buyurdular, "zulümde kavmine yardim etmendir." Ravi: Vasile Ibnu'l-Eska Kaynak: Ebu Davud, Edeb 121, (5519) • Huzeyfe (ra) Medain'de iken, Resulullah (sav)'in öfke halinde, ashabindan bazilarina sarfettigi sözleri anlatiyordu. Huzeyfe'den bunlari isitenlerden bir kismi Selman (ra)'a gelip, Huzeyfe'nin anlattiklarini kendisine söylüyorlardi. Selman da onlara: "Huzeyfe söyledigini daha iyi bilir!" diyordu. Onlar da tekrar Huzeyfe'nin yanina dönüp kendisine: "Biz senin söylediklerini Selman'a soruk. Ne tasdik etti ne de reddetti" dediler. Bunun üzerine Huzeyfe (sebze tarlasinda bulunan) Selman (ra)'nin yanina gidip: "Resulullah (sav)'dan isittigim seyler hususunda beni niye tasdik etmedin?" diye sordu. Selman da: "Resulullah (sav) öfkelenir ve öfkeli iken konusurdu. Razi olur ve riza halinde de konusurdu!" cevabini verdi ve sonra devamla: "Ey Huzeyfe!" dedi, "sen, kalplerde, bir kisim insanlara sevgi, bir kisim insanlara bugz hasil edip aralarinda ihtilaf ve ayriliklara sebep olan bu konusmalardan vazgeçsen olmaz mi! Nitekim biliyorsun ki, Resulullah (sav) (bir gün) hutbesinde söyle buyurmustu: "Allahim! Ben senin katindan bir garanti talep ediyorum: Ümmetimden kimi öfkeli halimde (haksiz yere) sebbetmis veya lanet etmis [veya vurmus veya incitmis] isem -ki ben de ademogluyum, tipki onlarin öfkelenmeleri gibi öfkelenirim. Halbuki sen beni alemlere rahmet olarak gönderdin- bu (haksiz sözümü) o kimseler için kiyamet günü rahmet, [zekat, ecir, yakinlik vesilesi, tuhur] kil. [Ta ki o vesile ile sana yaklassin!]" Ey Huzeyfe! Allah'a yemin olsun, ya bu konusmalardan vazgeçeceksin, yahut da seni Ömer Ibnu'l-Hattab (ra)'a yazip sikayet edecegim!" Ravi: Amr Ibnu Ebi Kurre Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 11, (4659) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Küfrün basi dogu cihetindedir. Övünme ve çalim satma isi at, deve, sigir besleyenler, çadirda oturanlar arasindadir. Sükunet de koyun besleyenlerdedir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Muvatta, Isti'zan 15, (2, 920) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Resulullah (sav) buyurdular ki: "Iman Yemenlidir. Fitne su tarafta, seytanin boynuzunun dogdugu yerdedir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Bed'ü'l-Halk 15, Menakib 1, Megazi 74 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Iman Yemenlidir. Küfür de sark cihetindedir. Sükunet koyun besleyenlerin yanindadir. Övünmek ve çalim satmak feddadlarin, yani at besleyip çadirda kalanlarin yanindadir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Iman 85, (52) •

Su adami kastederek (evden) çikmistim. Yolda Ebu Bekre (ra)'ye rastladim. "Ey Ahnef, nereye gidiyorsun?" dedi. "Resulullah (sav)'in amcaogluna yardim etmeyi arzu ediyorum!" dedi. "Dön!" dedi. "Zira ben, Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Iki...

• Su adami kastederek (evden) çikmistim. Yolda Ebu Bekre (ra)'ye rastladim. "Ey Ahnef, nereye gidiyorsun?" dedi. "Resulullah (sav)'in amcaogluna yardim etmeyi arzu ediyorum!" dedi. "Dön!" dedi. "Zira ben, Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Iki Müslüman kiliçlariyla birbirlerinin üzerine yürürlerse öldüren de ölen de atestedir!" (Bu söz üzerine Resul-i Ekrem'e): "Ey Allah'in Resulü! Katili anladik ama maktul niye ateste?" diye sorulmustu. "Çünkü o da kardesini öldürme hirsi tasiyordu!" cevabini verdi. -Bir baska rivayette ise: "O da kardesini öldürmek istemisti" demistir.- Ravi: Ahnef Ibnu Kays Kaynak: Buhari, Diyat 2, Fiten 10; Müslim, Fiten 14, (2888); Ebu Davud, Fiten 5, (4268); Nesai, Tahrim 29, ( • Resulullah buyurdular ki: "Sizden kimse kardesine silahla isarette bulunmasin. Zira, o bilemez, belki de seytan elinde bir fesatta bulunur da atesten bir çukura düser." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Fiten 7; Müslim, Birr 126, (2617); Tirmizi, Fiten 4, (2163) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Müslümana sövmek fisktir, onunla çarpismak da küfürdür." Ravi: Abdullah Ibnu Mes'ud Kaynak: Buhari, Fiten 8, Iman 36, Edeb 44; Müslim, Iman 116, (64); Tirmizi, Iman 15, (2636); Nesai, Tahrim 2 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Benden sonra birbirinizin boynunu vuran kafirler olarak (dinden) dönmeyin." [Nesai, Ibnu Mes'ud'dan yaptigi bir rivayette su ziyadeye yer verir; "Kisi ne babasinin ne de kardesinin cinayetinden sorumlu tutulmaz."] Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Fiten 28, (2194); Buhari, Fiten, 8, Diyat 2; Ebu Davud, Sünnet 16, (4686); Müslim, Iman 66, •

Abdullah Ibnu Selam'in kardesioglu, amcasi (Abdullah Ibnu Selam) (ra)'ndan naklediyor. "Hz. Osman (ra) öldürülmek istendigi zaman yanina geldim. Osman bana: "Sen niye geldin?" diye sordu. "Sana yardim edeyim diye geldim" dedim. "Öyleyse halka çik. Onlari...

• Abdullah Ibnu Selam'in kardesioglu, amcasi (Abdullah Ibnu Selam) (ra)'ndan naklediyor. "Hz. Osman (ra) öldürülmek istendigi zaman yanina geldim. Osman bana: "Sen niye geldin?" diye sordu. "Sana yardim edeyim diye geldim" dedim. "Öyleyse halka çik. Onlari benden uzaklastir. Zira sen bana hariçte olursan, yanimda olmaktan daha faydali olursun!" dedi. Ben de çikip: "Ey insanlar! Bilirsiniz, benim adim cahiliye devrinde falandi. Ama Resulullah (sav) beni Abdullah diye tesmiye buyurdu. Benim hakkimda Kitabullah'ta bir kisim ayetler nazil olmustur. Su ayet benim hakkimda nazil olanlardan biridir: "De ki: "Söyleyin bana, eger bu Kur'an Allah tarafindan gönderildigi halde, onu inkar ettiyseniz ve Israilogullarindan bir sahit de Tevrat'a dayanarak onun hak kitap olduguna sahitlik edip iman ettigi halde siz iman etmeyi büyüklügünüze yediremezseniz, zalim olmaz misiniz? Muhakkak ki, Allah zalimler güruhuna yol göstermez" (Ahkaf 10). Keza su ayet de benim hakkimda nazil oldu: "Inkar edenler "Sen Allah tarafindan gönderilmis bir peygamber degilsin" diyorlar. De ki: "Sizinle benim aramizda sahid olarak Allah ile O'nun kitaplari hakkinda bilgi sahibi olanlar yeter" (Ra'd 43). Allah'in size karsi kinina konmus bir kilici var. Resulullah (sav)'in inmis oldugu bu beldenizde melekler size mücavir oldular. Öyleyse bu adami öldürmekten Allah'tan korkun! Allah'tan korkun! Allah'a yemin olsun eger onu öldürürseniz, komsulariniz olan melekleri buradan tardetmis olacaksiniz ve Allah'in size karsi kinda tuttugu kilici kinindan çikartacaksiniz ve artik o kiyamete kadar kinina girmeyecek!" Bu sözlerim üzerine: "Su Yahudiyi öldürün! Osman'i öldürün" diye bagristilar." Ravi: Abdullah Ibnu Selam Kaynak: Tirmizi,Tefsir, Ahkaf • Hz. Talha, Zübeyr ve Hz. Aise (ra) Basra'ya yürüyünce, Hz. Ali, Ammar Ibnu Yasir ve Hasan'i (ra) gönderdi. Bu ikisi Kufe'ye yanimiza geldiler ve minbere çiktilar. Hz. Hasan (ra) minberin yukarisinda idi. Ammar (ra) da ondan asagida idi. Biz onlarin etrafinda toplandik. Ammar'in söyle konustugunu isittim: "Aise, Basra'ya yürüdü. Muhakkak ki o, dünyada da ahirette de Peygamber (sav)'in zevcesidir. Ancak Allah sizi imtihan ediyor: Kendisine mi itaat edeceksiniz, yoksa ona (Hz. Aise'ye) mi?" Ravi: Abdullah Ibnu Ziyad Kaynak: Buhari, Fezailu'l-Ashab 30, Fiten 17 • Ben, Ebu Musa el-Es'ari, Ebu Mes'ud el-Ensari ve Ammar (ra) ile oturuyordum. Ebu Mes'ud, Ammar'a: "Senin arkadaslarindan herkese diledigim takdirde bir kulp takabilirim. Ama sen hariçsin. Senin hakkinda bir sey söyleyemem. Senin, Resulullah (sav)'a arkadas oldugun günden beri su isteki aceleciliginden baska bir kusurunu görmedim!" dedi. Ammar da ona su cevabi verdi: "Ey Ebu Mes'ud! Ben de ne senden ne de su arkadasindan, Resulullah (sav)'a arkadas oldugunuz günden beri, ikinizin su isteki agirligmizdan baska bir kusurunuzu görmüs degilim!" Ebu Mes'ud -zengin birisiydi- su karsilikta bulundu: "Ey oglum! Iki hülle (takim) getir. Birini Ebu Musa'ya ver, digerini de Ammar'a!" Ve ilave etti: "Bunlarin içinde ikiniz cumaya gidin." Ravi: Sakik Ibnu Abdullah Kaynak: Buhari, Fiten 18, Fezailu'l-Ashab 30 • Ali (ra)'ye: "Söyle bize! (Savas için) su yürüyüsünü Resulullah (sav)'in bir emrini yerine getirmek üzere mi yapiyorsun, sahsi bir içtihadin olarak mi?" diye sordum. "Resulullah (sav) bana bu yürüyüsü yapmam için herhangi bir emirde bulunmadi. Ben bunu sahsi reyimle yapiyorum!" cevabini verdi. Ravi: Kays Ibnu Abbad Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 13, (4666) • Zeyd Ibnu Vehb el-Cüheni - ki bu zat Hz. Ali, Haricilerle savasmak üzere yürüdügü zaman beraberindeki orduda bulunuyordu- anlatiyor: "Hz. Ali dedi ki: "Ey insanlar, ben Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Ümmetimden bir grup çikar. Kur'an'i öyle okurlar ki, sizin okuyusunuz onlarinkinin yaninda bir hiç kalir. Namaziniz da namazlarina göre bir hiç kalir. Orucunuz da oruçlari yaninda bir hiç kalir. Kur'an'i okurlar, onu lehlerine zannederler. Halbuki o aleyhlerinedir. Namazlari köprücük kemiklerinden öteye geçmez. Okun avi delip geçmesi gibi dinden hemen çikarlar. Onlarla harb eden ordu(nun askerlerini) peygamberlerinin diliyle ne (kadar çok ücret)ler takdir edilmis oldugunu bilselerdi (baskaca) amel yapmaktan vazgeçerlerdi. Onlarin alameti sudur: Aralarinda pazusu oldugu halde kolu olmayan bir adam olacak. Pazusu üzerinde meme ucu bir çikinti bulacak. Bunun üzerinde de beyaz killar bulunacak. Sizler Muaviye ve Samlilarin üzerine gidecek, buradakileri terkedeceksiniz. Onlar da sizin (yoklugunuzdan istifade ile) çoluk-çocugunuza ve mallariniza sizin naminiza halef olacaklar!" (Hz. Ali ilave etti): "O vallahi! Ben, onlarin bu kavim olacagini kuvvetle ümit ediyorum. Çünkü onlar haram kan döktüler. Halkin meradaki hayvanlarini gasbettiler. Öyleyse Allah adina bunlar üzerine yürüyün!" Ravi der ki: "Haricilerin basinda o gün, Abdullah Ibnu Vehb er-Rasibi oldugu halde, onlarla karsilasinca Hz. Ali (ra) askerlerine: "Mizraklarinizi birakin, kiliçlarinizi kinlarindan çikarin. Çünkü ben, onlarin Harura günü size yaptiklari gibi yine size sulh teklif edeceklerinden korkuyorum!" dedi. Bu emir üzerine döndüler, mizraklarini bertaraf ettiler ve kiliçlarini siyirdilar. Askerler onlara mizraklarini sapladi. Öldürüp üst üste yigdi. O gün cengaverlerden sadece iki kisi isabet alip sehit düstü. Ali (ra): "Aralarinda o sakat herifi arayin!" emretti. Aradilar, fakat bulamadilar. Bizzat Ali kalkip üst üste öldürülmüs insanlarin yanina geldi: "Bunlari geri çekin!" dedi. Sonra yere gelen cesetler arasinda onu buldular. Onun bulunmasi üzerine Hz. Ali (ra) tekbir getirdi ve: "Allah dogru söyledi, Resulü de dogru teblig etti" dedi. Ubeyde es-Selmani, Hz. Ali'ye dogrulup: "Ey mü'minlerin emiri! Kendisinden baska ilah olmayan Allah askina söyle. Sen bu hadisi Resulullah (sav)'dan bizzat isittin mi?" diye sordu. Ali (ra): "Kendisiden baska bir ilah olmayan Allah'a yemin ederim, evet!" dedi. Ubeyde Hz. Ali'ye üç sefer yemin verdi. O da ona üç sefer yemin etti. Ravi: Zeyd Ibnu Vehb el-Cüheni Kaynak: Müslim, Zekat 156, (1066) • Müslim, (bu hadisi) Abdullah Ibnu Rafi'den de ayni sekilde tahriç etmistir. O rivayetin bas kisminda su ziyade var: "Haruriyye, Ali Ibnu Ebi Talib (ra)'e karsi huruç ettikleri zaman: "Hüküm Allah'indir" dediler. (Bu ibare Kur'an'dan bir iktibas olmasi hasebiyle) Hz. Ali de: "Kendisiyle batil murad edilen hak bir söz" dedi. Ravi: Abdullah Ibnu Rafi Kaynak: Müslim, Zekat 157, (1066) • Ali (ra) dedi ki: "Ben size Resulullah (sav)'dan bir hadis söyleyince, Allah'a yemin olsun Aleyhisselatu vesselam'in söylemedigi bir seyi söylemektense gökten atilmayi tercih ederim. Ancak benimle sizin aranizda cereyan eden seyler hakkinda konusunca, bilesiniz harp hiledir. Zira ben Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Ahir zamanda yasça küçük, akilca kit birtakim gençler çikacak. Yaratilmisin en hayirlisinin sözünü söylerler, Kur'an'i okurlar. Imanlari girtlaklarindan öteye geçmez. Okun avi delip geçtigi gibi dinden çikarlar. Onlara nerede rastlarsaniz onlari gebertin. Zira, onlari öldürene, kiyamet günü, Allah'in verecegi ücret var." Ravi: Süveyd Ibnu Gafle Kaynak: Buhari, Fezailu'l-Kur'an 36, Menakib 25, Istitabe 6; Müslim, Zekat 154, (1066); Ebu Davud, Sünnet 31 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetimde ihtilaf ve ayriliklar meydana gelecek. (Onlardan) bir grup lafiyla güzel, ameliyle kötü olacak. Bunlar Kur'an'i okuyacaklar, ancak köprücük kemiklerinden asagi geçmeyecek. Bunlar, dinden tipki okun avi delip geçmesi gibi çikarlar. Onlar, ok, kirisine dönmedikçe bir daha dine geri gelmezler. Bunlar mahlukatin en seriridir. Onlari öldürene ve onlar tarafindan öldürülene ne mutlu! Onlar insanlari Kitabullah'a çagirirlar, fakat Kitap'tan zerre kadar nasipleri yoktur." Yaninda bulunan Ashab: "Ey Allah'in Resulü onlann alameti nedir?" diye sordular da: "Tiras olmak!" buyurdular. (Benzer bir rivayeti Ebu Saidi'l-Hudri'den Sahiheyn kaydetmistir) Ravi: Ebu Said ve Enes Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 31, (4765); Buhari, Fezailu'l-Kur'an 36, Menakib 25, Edep 95, Istitabe 6, 7; Müsli • Hz. Enes (ra)'ten gelen bir rivayette (Resulullah söyle) buyurmustur: "Onlarin alameti tiras ve saçin yolunmasidir. Onlari gördügünüz zaman öldürün." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Fezailu'l-Kur'an 36, Menakib 25, Edep 95, Istitabe 6, 7; Müslim, Zekat 143-148, (1064); Muva • Resulullah (sav)'in Huneyn dönüsünde bir adam yanina geldi. Bu sirada Hz. Bilal'in eteginde gümüs (para) vardi. Resulullah (sav) bundan avuç avuç alip insanlara dagitiyordu. Gelen adam: "Ey Muhammed! Adil ol!" dedi. Aleyhissalatu vesselam (öfkeli olarak); "Yazik sana! Ben de adil olmazsam kim adil olabilir? Eger adil olmazsam zarara ve hüsrana düserim!" buyurdular. Hz. Ömer atilip: "Ey Allah'in Resulü! Bana müsaade buyurun su münafigin kellesini uçurayim!" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Halkin "Muhammed arkadaslarini öldürüyor" diye dedikodu yapmasindan Allah'a siginirim. Bu ve arkadaslari Kur'an okurlar (ama okuduklari) hançerelerinden asagi geçmez. Dinden, okun avi delip geçtigi gibi çikip giderler!" buyurdular. [Metin Müslim'inkidir.] Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Humus 16; Müslim, Zekat 142, (1063) • Hz. Hafsa (ra)'nin yanina girdim ve: "(Ali ile Muaviye (ra)'nin Siffin'deki hadiseleri sebebiyle) halka gelenleri görüyorsun. (Simdi Harameyn ve baska yerde hayatta kalan sahabeleri toplayip fikirlerini almak istiyorlar.) Bu hilafet ve emirlik meselesinde bana hiçbir hak tanimadilar (bu sebeple gitmek istemiyorum, ne dersin?)" dedim. "Katil. Çünkü onlar seni bekliyorlar. Onlardan geri durmani, onlarin bir muhalefet saymalarindan korkarim!" dedi ve Abdullah, oraya gidinceye kadar Hafsa onu birakmadi. (Hakemlerin hüküm vermesinden sonra) Hz. Muaviye bir hutbe irad etti ve (Abdullah'la babasi Ömer'i kastederek) dedi ki: "Kim bu hilafet meselesi hakkinda bizimle konusmak isterse kendini bize göstersin (meydana çiksin). Surasi muhakkak ki biz, halifelige ondan da babasindan da ehakkiz." Habib Ibnu Mesleme der ki: "Abdullah'a: "Ona cevap vermedin mi?" dedim. Abdullah cevaben: "Bu ise senden daha ehak olan, Islam adina sana ve babana karsi (Uhud'da, Hendek'te) mücadele vermis olan Ali (ra)'dir!" demek istedim. Fakat, herkesin arasina tefrika sokup, kan akitacak ve istemedigim bir manaya çekilecek bir kelime sarfetmekten korktum. Allah'in (sabredene) cennette hazirladigi mükafaatlari da hatirlayarak (Muaviye'ye) karsilik vermedim" demistir. Habib Ibnu Mesleme: "Bu tavri takdir ederek: "Sen bir fitneden (inayet-i ilahi ile) korunmus ve (ciddi) bir felaketten muhafaza edilmissin!" dedim" der. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Megazi, 29 • Ilk fitne, yani Hz. Osman (ra)'in sehid edilmesi vukua geldigi zaman Ashab-i Bedr'den kimseyi hayatta birakmadi. Sonra ikinci fitne yani Harra hadisesi vukua geldi. Bu da Hudeybiye ashabindan kimseyi hayatta birakmadi. Sonra üçüncüsü vukua geldi. O da insanlar arasinda akil ve kuvvet (sahabe) birakmadi. Ravi: Ibnu'l-Müseyyeb Kaynak: Buhari, Megazi 11 • Abdullah Ibnu'z-Zübeyr (ra)'i (Mekke'deki) Akabetü'l-Medine (denilen yerde) (asilmis) gördüm. Kureys ve diger halk onun yanina gelmeye baslamisti. Derken Abdullah Ibnu Ömer (ra) de geldi. Yaninda durdu, "es- Selamu aleyke ey Ebu Hubeyb!" dedi ve bu selami üç kere tekrar etti. Sonra sözlerine devamla [üç kere de] "Vallahi seni bu isten men etmistim (ama beni dinlemedim)" deyip sunlari söyledi: "Vallahi, benim bildigime göre sen, çok oruç tutan, çok namaz kilan, yakinlara çokça yardimci olan bir kimseydin. Vallahi, en kötüsü sen olan bir ümmet mutlaka en hayirli bir ümmettir!" Haccac'a, Abdullah Ibnu Ömer (ra)'in Ibnu'z-Zübeyr karsisindaki tavri ve söyledigi bu sözleri ulasti. Derhal adam göndererek Ibnu'z-Zübeyr'in cesedini asili oldugu kütükten indirtip, Yahudilerin kabirlerine attirdi. Sonra annesi Esma Bintu Ebi Bekr (ra)'i de bir adam gönderip çagirtti. Fakat kadincagiz gitmekten imtina etti. Haccac ikinci bir elçi daha gönderdi ve: "Ya bana kendi rizanla gelirsin ya da, sana saç örgülerinden sürüyerek getirecek birisini gönderirim!" dedi. Esma yine imtina edip: "Sen, örgülerimden tutup beni sürükleyecek birini gönderinceye kadar vallahi gelmeyecegim!" dedi. Haccac: "Bana ayakkabilarimi gösterin!" dedi. Papuçlarini alip, çalimla kosup Esma'nin yanina girdi. "Allah düsmanina ne yaptigimi gördün mü?" dedi. "Ona dünyasini berbat ettigini, onun da senin ahiretini berbat ettigini gördüm. Bana ulastigina göre ona: "Ey iki kusaklinin oglu" demissin. Vallahi iki kusakli benim. Onlardan biriyle ben Resulullah (sav) ve Ebu Bekr'in (hicret sirasindaki) yiyeceklerini bagladim. Digeri de, kadinin belinden ayirmadigi kusagidir. Sunu ilave edeyim ki, Resulullah (sav) bana: "Sakifte bir yalanci, bir de zalim var!" demisti. Yalanciyi gördük. Zalime gelince; bunun da ancak sen olacagini zannediyorum!" dedi. Haccac, hiç cevap vermeden yanindan ayrildi. [Rezin su ilavede bulundu: "Haccac (bilahare) demis ki: "Ben Esma'nin yanina onu üzmek için girmistim, ama o beni üzdü."] Ravi: Ebu Nevfel Kaynak: Müslim, Fezailu's-Sahabe 229, (2546) • Hz. Enes Ibnu Malik (ra)'in yanina girdik. Haccac'in bize yaptiklarini sikayet ettik. "Sabredin," buyurdu. "Zira öyle günlerle karsilasacaksiniz ki, her yeni gün, gidenden daha kötü olacak. Bu hal Rabbinize kavusuncaya kadar devam edecek. Ben bunu, Resulünüz (sav)'den isittim." Ravi: Zübeyr Ibnu Adiy Kaynak: Buhari, Fiten 6; Tirmizi, Fiten 36, (2207) • Resululah (sav) buyurdular ki: "Sakif'ten bir yalanci, bir de zalim çikacaktir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Tirmizi, Fiten 44 (2221) • Haccac'in hükmen öldürttügü insanlarin miktari sayilmis, 120 bin kisiye ulastigi görülmüstür. Ravi: Hisam Ibnu Hisan Kaynak: Tirmizi, Fiten 43, (2221) • Ceddim bana dedi ki: "Ben Ebu Hüreyre (ra) ile beraber Medine mescidinde oturuyordum. Yanimizda Mervan da vardi. Bir ara Ebu Hüreyre (ra): "Ben, sadik ve masduk olan Resulullah (sav)'in söyle buyurduklarini isittim: "Ümmetimin helak olmasi Kureys'e mensup [akli kit] bir grup çocukcagizin elleriyledir!" Mervan: "Allah onlara lanet etsin!" dedi. Ebu Hüreyre der ki: "Eger ben dileseydim falan falan diye onlari teker teker ismen sayardim." Said rahimehullah dedi ki: "Ben, Beni Mervan iktidar oldugu zaman dedemle birlikte Sam'a gittim. Orada onlari genç oglanlar olarak görünce: "Ebu Hüreyre (ra)'nin kastettigi bunlar olmasin?" dedi. Ben de: "Sen daha iyi bilirsin" dedim". Ravi: Said Ibnu Amr Ibni Said Ibni'l-As Kaynak: Buhari, Fiten 3, Menakib 25 • Resulullah (sav) (bir gün): "Bana Islam telaffuz eden kaç kisi oldugunu sayiverin" buyurdular. Biz: "Ey Allah'in Resulü! Bizim sayimiz alti-yedi yüze ulasmis oldugu halde hakkimizda korku mu tasiyorsunuz?" dedik. "Siz bilemezsiniz, (çoklugunuza ragmen) imtihan olunabilirsiniz!" buyurdular. Gerçekten öyle (belaya maruz kalip) imtihan olunduk ki, içimizden namazini gizlice kilanlar oldu. Ravi: Huzeyfe Kaynak: Buhari, Cihad 181; Müslim, Iman 235, (149) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "(Kiyamet günü, havz-i kevserime bir kisim gruplar da gelecekler ki, onlar oradan uzaklastirilacaklar. Ben: "Onlar benim ashabimdir!" diyecegim. Fakat: "Sen, onlarin arkandan neler islediklerini bilmiyorsun!" denilecek." Ravi: Huzeyfe Kaynak: Buhari, Rikak 53; Müslim, Fezail 32, (2297) • Bera Ibnu Azib (ra)'e rastladim. Kendisine: "Sana ne mutlu! Resulullah (sav)'la sohbet serefine erdin. O'na (Hudeybiye'de) agaç altinda biat ettin!" demistim. Bana su cevapta bulundu: "Ey kardesimoglu! Biz ondan sonra ne bid'alar isledik sen bilemezsin." Ravi: Müseyyeb Ibnu Rafi Kaynak: Buhari, Megazi, 35 •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kul, hayriyla, serriyle kadere inanmadikça, kendine (hayir ve serden) isabet edecek seyi atlatamayacagini, (hayir ve serden) kaçacak olan seyi de yakalamayacagini bilmedikce iman etmis olmaz." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Kader...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kul, hayriyla, serriyle kadere inanmadikça, kendine (hayir ve serden) isabet edecek seyi atlatamayacagini, (hayir ve serden) kaçacak olan seyi de yakalamayacagini bilmedikce iman etmis olmaz." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Kader 10, 2145 • Ogluna ölümü sirasinda demistir ki: "Ogulcugum, basina gelecek olan seyin asla atlatilamayacagini, kaçirdiklarini da yakalayamayacagini bilmedikçe sen, imanin hakikatinin tadini asla bulamazsin. Zira ben, Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: Allah'in ilk yarattigi sey kalemdir. Kalemi yaratti ve: "Kiyamete kadar olacak seylerin miktarlarini yaz!" dedi." Ogulcugum, Resulullah (sav)'dan sunu da isittim: "Kim bu inanç disinda olarak ölürse benden degildir." Ravi: Ubade Ibnu's-Samit Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 17, (4700); Tirmizi, Kader 17, (2156 ) •

Resulullah (sav), elinde iki kitap oldugu halde yanimiza geldi ve: "Bu iki kitap nedir biliyor musunuz?" buyurdular. Cevaben: "Hayir, ey Allah'in Resulü! bilmiyoruz. Ancak bildirmenizi istiyoruz!" dedik. Bunun üzerine sag elindekini göstererek: "Bu...

• Resulullah (sav), elinde iki kitap oldugu halde yanimiza geldi ve: "Bu iki kitap nedir biliyor musunuz?" buyurdular. Cevaben: "Hayir, ey Allah'in Resulü! bilmiyoruz. Ancak bildirmenizi istiyoruz!" dedik. Bunun üzerine sag elindekini göstererek: "Bu Rabbülalemin'den (gelmis) bir kitaptir, içerisinde cennet ehlinin isimleri mevcuttur. Hatta onlarin babalarinin ve kabilelerinin isimleri de mevcuttur ve sonunda da icmal yapmistir. Bunlara asla ne ilave yapilir, ne de onlardan eksiltmeye yer verilir. Hiç degismeden ebedi olarak sabit kalir" buyurdular. Sonra sol elindekini göstererek: "Bu da Rabbülalemin'den bir kitaptir. Bunun içinde de ates ehlinin isimleri, onlarin atalarinin isimleri ve kabilelerinin isimleri vardir. En sonda da icmallerini yapmistir. Bunlara asla ne ziyade yapilir, ne de eksiltmeye yer verilir!" buyurdular. Ashabi sordu: "Öyleyse ey Allah'in Resulü, niye amel ediliyor? Madem ki her sey önceden olmus bitmis, yazilmis ve artik yazma isinden farig olunmus (bir daha yapma gayreti de niye)?" Resulullah su cevabi verdi: "Siz amelinizle dogruyu ve istikameti arayin! Itidali koruyun. Zira, cennetlik olan kimsenin ameli, cennet ehlinin ameliyle sonlanir; (daha önce) ne çesit amel yapmis olursa olsun. Keza cehennemlik olanin ameli de cehennem ehlinin ameliyle sonlanir, hangi çesit amel ile amel etmis olursa olsun!" Resulullah (sav), sonra elindeki kitaplari atip, elleriyle isaret ederek dedi ki: "Rabbiniz kullardan artik farig oldu, bir kismi cennetlik, bir kismi da cehennemliktir." Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Tirmizi, Kader 8, (2142) • Biz bir cenaze vesilesiyle Bakiu'l-Garkad'da idik. Derken yanimiza Resulullah (sav) çikageldi ve oturdu. Biz de etrafinda (halka yapip) oturduk. Elinde bir çubuk vardi. Çubuguyla yere birseyler çizmeye basladi. Sonra: "Sizden kimse yok ki, su anda cennet veya cehennemdeki yeri yazilmamis olsun!" buyurdular. Cemaat: "Ey Allah'in Resulü," dedi. "Öyleyse hakkimizda yazilmasina itimad edip ona dayanmayalim mi?" "Çalisin," buyurdular. "Herkes kendisi için yaratilmis olana erecektir. Cennetlik olanlar, saadet(e götüren) amelde (muvaffak) olacaktir. Sekavet ehli olanlar da sekavet(e götüren) amelde (muvaffak) olacaktir!" Sonra su ayeti tilavet buyurdular. (Mealen): "Kim bagista bulunur, günahtan kaçinir ve dinin en güzelini tasdik ederse, biz de ona hayir ve kolaylik yolunu kolaylastiririz" (Leyl 5-7) Ravi: Ali Kaynak: Buhari, Tefsir, Leyl, Cenaiz 83, Edeb 120, Kader 4, Tevhid 54; Müslim, Kader 6, (2647); Ebu Davud, S • Süraka Ibnu Malik Ibnu Cu'sem (ra) gelerek sordu: "Ey Allah'in Resulü! Bize dinimizi açikla. Sanki yeni yaratilmis gibiyiz. Simdi amel ne husustadir: Kalemlerin kurudugu, miktarlarin kesinlestigi seylerde mi, yoksa istikbale ait seylerde mi çalisacagiz?" "Hayir (istikbale ait seylerde degil). Bilakis kalemlerin kurudugu, miktarlarin cereyan ettigi (kesinlestigi hususta!" buyurdular. Süraka tekrar: "Öyleyse niye amel edelim (bosa zahmet çekelim)?" diye sordu. Aleyhissalatu vesselam: "Çalisin! Herkes yaratildigi seye erecektir! Herkes, (yazildigi) ameliyle amil olacaktir!" buyurdular. Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Kader 78, (2648) • Sadik ve Masduk olan Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sizden birinin yaratilisi, annesinin karninda kirk günde cem olur. Sonra bu kadar müddette "alaka" olur. Sonra bu kadar müddette "mudga" olur. Sonra Allah bir melegi dört kelimeyle gönderir: (Bu melek) rizkini, ecelini, amelini, saki veya said olacagini yazar, sonra ona ruh üflenir. Kendinden baska ilah olmayan Zat'a yemin olsun, sizden biri, (hayati boyunca) cennet ehlinin ameliyle amel eder. Öyle ki, kendisiyle cennet arasinda bir ziralik mesafe kaldigi zaman ona yazisi galebe çalar ve cehennem ehlinin ameliyle amel ederek cehenneme girer. Ayni sekilde sizden biri (hayati boyunca) cehennem ehlinin amelini isler. Kendisiyle cehennem arasinda bir ziralik mesafe kalinca yazisi ona galebe çalar ve cennet ehlinin amelini isteyerek cennete girer." [Rezin su ziyadede bulundu: "Resulullah sunu da buyurdular: "Nutfe düstü mü, kirk gün rahimde uçar. Sonra kirk günde alaka olur. Sonra kirk günde mudga olur. Bir nefis olarak yaratilma safhasina gelince, Allah onu tasvir edecek (sekillendirecek) bir melek gönderir. Melek iki parmaginin arasinda toprak oldugu halde gelir. Onu mudgaya karistirir. Sonra onu yogurur, sonra da emredildigi üzere onu tasvir eder."] Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Buhari, Kader 1, Bed'ü'l-Halk 6, Enbiya 1, Tevhid 28; Müslim, Kader 1, (2643); Ebu Davud, Sünnet 17, • Abdullah Ibnu Mes'ud (ra)'u dinledim. Demisti ki; "Saki, annesinin karninda iken saki olandir. Said de baskasindan ibret alandir." (Bunu isittikten sonra) Resulullah (sav)'in ashabindan Huzeyfe denen zata ugradi ve Ibnu Mes'ud'un söyledigini anlatti ve sordu: "Kisi amelsiz nasil saki olur?" Huzeyfe (ra): "Buna hayret mi ediyorsun? Ben Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Nutfenin (rahme düsmesinden sonra) kirk iki gece geçti mi, Allah ona bir melek gönderir (ve onun vasitasiyla) nutfeyi sekillendirir; isitmesini, görmesini, derisini, etini, kemigini yaratir. Sonra melek sorar: "Ey Rahim! Bu erkek mi, disi mi?" Rabbin diledigini hükmeder, melek de yazar. Sonra sorar: "Ey Rabbim! Eceli nedir?" Rabbin diledigini hükmeder, melek de yazar. Tekrar sorar: "Ey Rabbim! Rizki nedir?" Rabbin diledigini hükmeder, melek de yazar. Sonra melek elinde sahife oldugu halde çikar. Artik buna ne bir sey ilave eder ne de eksiltir." Ravi: Amr Ibnu Vasita Kaynak: Müslim, Kader 3, (2645) • Resulullah (sav) (bir gün) aramizda dogrulup: "(Hastalik nev'inden) hiçbir sey hiçbir seye sirayet etmez!" buyurmuslardi ki bir bedevi: "Ey Allah'in Resulü! Nasil olur? Bir deve sürüsüne, kuyrugu ile hasefesini uyuzlamis bir deve gelince hepsini uyuzlu yapar!" dedi. Aleyhissalatu vesselam: "Pekala, birincisini kim uyuzladi? Ne sirayet, ne safer (inancinizda hakikat) vardir. Surasi muhakkak ki, Allah her nefsi yaratmis, onun hayatini, ölümünü, rizkini ve ugrayacagi musibetlerini yazmistir." Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Tirmizi, Kader 9, (2144) • Resulullah (sav) (bir gün): "Allah Teala hazretleri bir kulun hayrini diledi mi onu isti'mal eder!" buyurmustu. Kendisine: "Onu nasil istimal eder?" diye soruldu. "Ölümden önce salih amel islemede muvaffak kilar!" buyurdu." Ravi: Enes Kaynak: Tirmizi, Kader 8, (2134) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kisi vardir, uzun müddet cennet ehlinin amelini isler, sonra da ameli cehennem ehlinin ameliyle hitam bulur. Yine kisi vardir, uzun müddet cehennem ehlinin ameliyle amel eder de sonunda cennet ehlinin ameliyle hitam bulur." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Kader 11, (2651) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah (cin ve ins dahil) mahlukatini bir karanlik içinde yaratti. Sonra üzerlerine kendi nurundan serpti. Bu nur, kimlere isabet ettiyse hidayeti buldular, kimlere de isabet etmediyse sapittilar. Bu sebeple diyorum ki: "Kalem, Allah Teala'nin ilmi hususunda kurumustur." Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Tirmizi, Iman 18, (2644) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ademoglunun saadet (sebepleri)nden biri de Allah Teala'nin hükmettigine riza göstermesidir. Sekavet (sebepleri)nden biri de Allah Teala'ya istihareyi terketmesidir. Keza sekavet (sebepleri)nden bir digeri de Allah'in...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ademoglunun saadet (sebepleri)nden biri de Allah Teala'nin hükmettigine riza göstermesidir. Sekavet (sebepleri)nden biri de Allah Teala'ya istihareyi terketmesidir. Keza sekavet (sebepleri)nden bir digeri de Allah'in hükmettigine razi olmamasidir." Ravi: Sa'd Ibnu Ebi Vakkas Kaynak: Tirmizi, Kader 15, (2152) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kuvvetli mü'min, Allah nazarinda zayif mü'minden daha sevgili ve daha hayirlidir. Aslinda her ikisinde de bir hayir vardir. Sana faydali olan seye karsi gayret göster. Allah'tan yardim dile, acz izhar etme. Bir musibet basina gelirse: "Eger söyle yapsaydim bu basima gelmezdi" deme. "Allah takdir etmistir. Onun diledigi olur!" de! Zira "eger" kelimesi seytan isine kapi açar." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Kader 34, (2664) •

Bir çocuk ölmüstü. Ben: "Ne mutlu ona! Cennet kuslanndan bir kus oldu!" dedim. Aleyhissalatu vesselam: "Sen Allah'in cenneti de cehennemi de yarattigini, beriki için de öteki için de ahali yarattigini bilmiyor musun?" buyurdular. Ravi: Aise Kaynak: Müslim,...

• Bir çocuk ölmüstü. Ben: "Ne mutlu ona! Cennet kuslanndan bir kus oldu!" dedim. Aleyhissalatu vesselam: "Sen Allah'in cenneti de cehennemi de yarattigini, beriki için de öteki için de ahali yarattigini bilmiyor musun?" buyurdular. Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Kader 30, (2662); Nesai, Cenaiz 58, (4, 57); Ebu Davud, Sünnet 18, (4713) • Resulullah (sav)'dan müsriklerin çocuklari hakkinda sorulmustu. "Allah onlari yarattigi zaman ne yapacaklarini iyi biliyordu!" buyurdular. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Kader 3, Cenaiz 93; Müslim, Kader 28, (2660); Ebu Davud, Sünnet 18, (4711); Nesai, Cenaiz 60 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Hz. Adem ve Musa aleyhimasselam münakasa ettiler. Musa, Adem'e: "Isledigin günahla insanlari cennetten çikaran ve onlari sekavete (bedbahtliga) atan sensin degil mi!" dedi. Adem de Musa'ya: "Sen, Allah'in risalet vermek suretiyle seçtigi ve hususi kelamina mazhar kildigi kimse ol da, daha yaratilmamdan [kirk yil] önce Allah'in bana yazdigi bir isten dolayi beni ayiplamaya halk (bu olacak sey degil)!" diye cevap verdi." Resulullah devamla dedi ki: "Hz. Adem Musa'yi ilzam etti!" Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Kader 11, Enbiya 31, Tefsir, Ta-ha 1, 3, Tevhid 37; Müslim, Kader 13, (2652); Muvatta, Kader • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Musa aleyhisselam: "Ey Rabbim! bizi ve kendisini cennetten çikaran Adem'i bize bir göster!" diye niyazda bulundu. Hak Teala ve Tekaddes hazretleri de babasi Adem aleyhisselam'i ona gösterdi. Bunun üzerine Hz. Musa: "Sen babamiz Adem misin?" dedi. Adem: "Evet!" deyince: "Yani sen, Allah'in kendi ruhundan üfledigi kimsesin. Sana bütün isimleri ögretti, meleklere emretti ve onlar da sana secde ettiler öyle degil mi?" diye sordu. Adem yine: "Evet!" dedi. Hz. Musa sormaya devam etti: "Öyleyse sen niye bizi ve kendini cennetten çikardin?" Bu soru üzerine Hz. Adem: "Sen kimsin ?" dedi. O: "Ben Musa'yim!" deyince: "Yani sen, Allah'in risalet vererek mümtaz kildigi kimsesin. Sen Beni Israil'in peygamberi, perde gerisinde Allah'in konustugu kimsesin. Allah seninle kendi arasina mahlukatindan bir elçi de koymadi degil mi?" dedi. Hz. Musa "Evet!" deyince; Hz. Adem: "Öyleyse sen, (bu söyledigin seyin) ben yaratilmazdan önce Allah'in (kader) kitabinda yazilmis oldugunu görmedin mi?" dedi. Hz. Musa "Evet!" deyince: "Öyleyse Allah'in kazasi (hükmü) benden önce cereyan etmis bir sey hakkinda beni niye levmediyorsun?" dedi." Aleyhissalatu vesselam, devamla: "Hz. Adem, Musa'yi ilzam etti. Hz. Adem Musa'yi ilzam etti. Hz. Adem, Musa aleyhimesselam'i ilzam etti" buyurdular. Ravi: Ömer Ibnu'l-Hattab Kaynak: Ebu Davud, Sünnet, 17, (4702) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Her ümmetin Mecusileri vardir. Bu ümmetin Mecusileri "kader yoktur!" diyenlerdir. Bunlardan kim ölürse cenazelerinde hazir bulunmayin. Onlardan kim hastalanirsa ona ziyarette bulunmayin. Onlar Deccal bölügüdür. Onlari Deccal'e...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Her ümmetin Mecusileri vardir. Bu ümmetin Mecusileri "kader yoktur!" diyenlerdir. Bunlardan kim ölürse cenazelerinde hazir bulunmayin. Onlardan kim hastalanirsa ona ziyarette bulunmayin. Onlar Deccal bölügüdür. Onlari Deccal'e ilhak etmek Allah üzerine bir haktir." Ravi: Huzeyfe Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 17, (4692) • Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Kaderiye firkasi, bu ümmetin Mecusileridir. Eger hastalanirlarsa ziyaret etmeyin, ölürlerse cenazelerine katilmayin." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 17, (4691) • Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Kader ehli ile düsüp kalkmayin, onlara dava açmayin." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 17, (4720) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ümmetimde iki sinif vardir ki, onlarin islam'dan nasipleri yoktur: Mürcie ve Kaderiye." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Kader 13, (2150) • Bir adam Ibnu Ömer (ra)'e gelerek: "Falan kimse sana selam ediyor!" diyerek, Samli birisinden selam getirdi. Ibnu Ömer (ra): "Bana ulastigina göre, o kimse kaderi inkar ediyormus. Eger o böyle bir bid'a fikre saplandi ise, sakin ona benden selam söyleme! Zira ben, Resulullah (sav)'i isittim: "Bu ümmette hasf (yere batirma), mesh (suret degismesi) [ve kazf = tas yagmasi)] olacak. Bu musibetler kaderi inkar edenlere gelecek." Ravi: Nafi Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 7, (4613); Tirmizi, Kader 7, (2153, 2154) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah mahlukatin miktarlarini, semavat ve arzi yaratmazdan elli bin sene evvel, arsi da su üzerinde iken yazdi." Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Müslim, Kader 16, (2663); Tirmizi, Kader 18, (2157) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah bir kulunun bir memlekette ölmesini takdir etti mi, onu oraya -veya orada bulunan bir seye dedi- muhtaç kilar." Ravi: Ebu Azze Kaynak: Tirmizi, Kader 11, (2148) • Imam Malik'e ulastigina göre, Iyas Ibnu Muaviye'ye, "Kader hakkinda fikrin nedir?" diye sorulmus da o su cevabi vermistir: "(Benim fikrim) kizimin fikridir!" Bu sözle, onun sirrini ancak Allah'in bildigini söylemek istemistir, Iyas, anlayista darb-i mesel olmustu. (Bir gün) bir adam ona kader hakkinda sordu: "Kadere inanmiyor musun?" dedi. Adam: "Elbette inaniyorum!" deyince: "Bu kadari sana yeter! (Fazlasi senin için malayanidir). Zira Ali Ibnu Hüseyin, babasi (Hz. Ali Ibnu Ebi Talib) (ra)'dan bana nakletti ki, Resulullah (sav) söyle buyurmuslardir: "Kisinin malayani seyleri terketmesi, onun Müslümanliginin güzelligindendir!" Yine ona ulastigina göre Lokman'a: "Sende gördügümüz (bu fazilet)in sebebi nedir?" diye sorulunca su cevabi vermistir: "Emaneti eda, dogru söz ve beni ilgilendirmeyen seyleri terketmem!" [Rezin tahric etmistir. (Rivayette geçen "Kisinin malayaniyi terketmesi Islam'inin güzelligindendir" seklindeki Resulullah (sav)'in bu sözü su kaynaklarda geçer: Muvatta, Hüsnü Hulk 3, (2, 903); Tirmizi, Zühd 11, (2318, 2319); Ibnu Mace, Fiten 12, (2976); Rivayetin sonundaki "Yine ona ulastigina göre Lokman'a..." kismi da, Muvatta'da gelmistir (Kelam 17, 2, 990)] Ravi: Kaynak: Rezin •