Hadith archive

Resulullah (sav) ile birlikte Hudeybiye sulhünde hazir bulunduk. (Sulh yapilip) oradan döndügümüz zaman, halk, develerini hizlandirarak (bir yere birikmeye) basladilar. Biz hayretle: "Bu insanlara ne oluyor, (niçin hayvanlarini hizlandirip bir yere...

• Resulullah (sav) ile birlikte Hudeybiye sulhünde hazir bulunduk. (Sulh yapilip) oradan döndügümüz zaman, halk, develerini hizlandirarak (bir yere birikmeye) basladilar. Biz hayretle: "Bu insanlara ne oluyor, (niçin hayvanlarini hizlandirip bir yere üsüsüyorlar?)" diye sorduk. "Resulullah (sav)'a vahiy gelmis" dediler. Biz de, halkla birlikte harekete geçip develeri hizlandirdik, ilerleyince Resulullah (sav)'i Kura'u'l-Gamim denen (Mekke ile Medine arasinda Usfan'in önünde bulanan) yerde bulduk. Devesinin üzerinde duruyordu. Halk toplaninca bize Fetih süresini tilavet buyurdular. Askerlerden biri: "Yani bu sulh bir fetih midir?" dedi. Resulullah (sav): "Evet!" deyip ilaveten: "Muhammed'in nefsini kudret elinde tutan Zat'a yemin ederim bu bir fetihtir" buyurdu. Süre-i celileyi okumaya devam eden Resulullah (sav): "Allah size, ele geçireceginiz bol bol ganimetler vaadetmistir. Iman edenler için bir delil olmasi ve sizi dogru yola ulastirmasi için bunlari size hemen vermis ve insanlarin size uzanan ellerini önlemistir" mealindeki ayete kadar (Fetih 20) okudu. (Ayet'i kerimede isaret edilen acil ganimetle) Hayber kastediliyordu. Buradan ayrilinca Hayber'e gazveye çiktik. (Elde edilen ganimet) Hudeybiye'ye katilanlara taksim edildi. Bunlar bin bes yüz kisi idi. Bunlardan üç yüzü süvari idi. Ganimet on sekiz hisseye ayrildi. Süvari olana iki, yaya olana bir hisse verildi." Ravi: Mücemm'i Ibnu Cariye el-Ensari Kaynak: Ebu Davud, Cihad 155, (2736), Harac 24, (3015) • Resulullah (sav) Hayberi iki kisma ayirdi: Biri vukua gelecek hadiseler ve kendi ihtiyaci içindi, öbür kismi da Müslümanlar arasinda taksim etti. Bu kismi on sekiz hisseye ayirdi. Ravi: Sehl Ibnu Ebi Hasme Kaynak: Ebu Davud, Haraç 24, (3010) • Resulullah (sav) Hayber'i bese taksim edip beste birini aldiktan sonra geri kalani, Hudeybiye Seferi'ne katilanlardan Hayber'e istirak eden ve etmeyenler arasinda taksim etti. Ravi: Ibnu Sihab Kaynak: Ebu Davud, Harac 24, (3019) • Resulullah (sav) Hayber (fethedildigi) sene, (babam) Zübeyr'e dört hisse ayirdi. Bir hisse Zübeyr için, bir hisse zilkurba [(ya giren Abdulmuttalib'in kizi ve Zübeyr'in annesi olan Safiyye (ra)] için, iki hisse de ati için. Ravi: Ibnu'z Zübeyr Kaynak: Nesai, Hayl 17, (6, 228) • Hasrec Ibnu Ziyad'in babaannesinden (ra) anlattigina göre, babaannesi (Ümmü Ziyad el-Esceiyye) Resullulah (sav) ile birlikte alti kadindan biri olarak Hayber Gazvesine katilir. Kadin der ki: "Bizim de istirak ettigimiz Resulullah (aleyhissalatu vesselam)'a ulasinca Hz. Peygamber (sav) bizi yanina çagirtti. Gittik. Yüzünde öfke okunuyordu. Bize: "Kiminle çiktiniz, kimin izniyle çiktiniz?" diye çikisti. Biz: "Yün egirip onunla Allah yolunda yardimci oluruz. Oklari (toplar gazilere) veririz, diye çiktik. Ayrica yanimizda yaralilari tedavi için ilaç var, yemek de yapariz" dedik. Bunun üzerine: "Öyleyse kalin!" buyurdu. Cenab-i Hakk Hayber'in fethini müyesser kilinca, bize de ganimetten, tipki erkeklere oldugu gibi pay ayirdi." Hasrec der ki: "Ey babaannecigim, bu verilen ne idi?" diye sordum. "Hurma idi" diye cevap verdi. Ravi: Hasrec Ibnu Ziyad Kaynak: Ebu Davud, Cihad 152, (2729) • Efendilerimle birlikte Hayber Gazvesi'ne katildim. Resulullah (sav)'a benden bahsettiler ve benim köle oldugumu söylediler. Resulullah (sav) da bana kiliç kusatmalarini emretti. Bana kiliç kusatildi. (Ancak yasça küçük olmam ve boyumun kisaligi sebebiyle) kilici yerde sürüyordum. Sonra Hz. Peygamber (sav) bana ev esyasi verilmesini emretti. Delileri tedavi için okudugum bir rukyeyi (afsunlama duasi) (kontrol ettirmek için) Resulullah (sav)'a arzettim. Bir kismini atip, diger bir kismini muhafaza etmemi emretti." Ravi: Umeyr Mevla Abil-Lahm Kaynak: Tirmizi, Siyer 9, (1557); Ebu Davud, Cihad, (2730); Ibnu Mace, Cihad 37, (2855) • Resulullah (sav), kendisiyle birlikte savasmis olan Yahudilerden bir gruba, ganimetten pay ayirdi. Ravi: Zühri Kaynak: Tirmizi, Siyer 10, (1558) • Hayber'in fethinden sona bir grup Es'ari ile Resulullah (sav)'in yanina geldik. Ganimetten bize de pay vardi. Halbuki (Habesistan'dan dönmüs olan) gemi arkadaslarimiz Ca'fer (ra) ve arkadaslari hariç, Hayber Gazvesi'ne fiilen istirak etmeyen kimseye pay ayirmamistir. Ravi: Ebu Musa Kaynak: Ebu Davud, Cihad 151, (2725); Tirmizi, Siyer 10, (1559) • Resulullah (sav) bir gün -yani Bedir Savasi günü- kalkip söyle buyurdu: "Muhakkak ki Osman Allah'in ve Resulü (sav)'nün rizasina uygun bir hizmet sebebiyle gelmistir. Ben onun adina bey'at akdediyorum." Sonra Resulullah (sav) ganimetten hisse ayirdi, Savasa katilmayan onun disinda kimseye hisse vermedi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Cihad 151, (2726) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Hangi bir köye varir da orada ikamet ederseniz, hisseniz oradadir. Hangi bir belde de Allah ve Resulü'ne isyan ederse o beldenin beste biri Allah ve Resulüne aittir ve o (geri) kalan) da sizindir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Cihad 47, (1756); Ebu Davud, Haraç 29, (3036) • Resulullah (sav) ganimet taksiminde on keçiyi bir deveye bedel tutardi." Ravi: Rafi' Ibnu Hadic Kaynak: Nesai, Dahaya 15, (7, 221) • Resulullah (sav) gazveye gönderdigi kimselerden bazilarina, umumi ganimet taksiminden düsecek hisseden ayri olarak, sahislarina ait olmak üzere (bir nevi armagan olmak üzere) fazladan ganimet verirdi." Ravi: Abdullah Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hums 15, Megazi 57; Müslim, Cihad 35, (1749); Muvatta, Cihad 15, (2, 450); Ebu Davud, Cihad • Resulullah (sav) Bedir günü, Ebu Cehlin kilincini bana armagan etti. Ebu Cehl'i, Ibnu Mes'ud öldürmüs idi. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Ebu Davud, Cihad 150, (2722) • Rum diyannda içinde dinar bulunan kirmizi bir küp ele geçirdim. Bu sirada emir, Hz. Muaviye (ra) idi. Basimizda da komutan olarak, Hz. Resulullah (sav)'in ashabindan, Ma'n Ibnu Yezid (ra) adinda Beni Süleym'den biri vardi. Küpü ona getirdim. O altinlari Müslümanlara taksim etti. Bana da, öbürlerine verdigi kadar bir pay verdi. Sonra da, "Resulullah (sav)'in: "Nefl (armagan) ancak hums'tan sonra olur" dedigini isitmemis olsaydim sana (daha fazla) verirdim" dedi. Sonra bana, kendi hissesinden bagista bulundu. Ravi: Ebu'l-Cüveyriyye el'Cermi Kaynak: Ebu Davud, Cihad 160, (2753, 2754) • Resulullah (sav), ben yaninda otururken, bir grub insana ihsanda bulundu. Ancak onlardan benim daha çok hoslandigim birine hiçbir sey vermedi. Ben: "Falanca ile aranizda ne var (ona niye vermedin)? Allah'a kasem olsun, ben onu mü'min görüyorum!" dedim. Resulullah (sav): "Müslüman (görüyorum de!)" buyurdu. Sa'd (dayanamayip) bu kanaatini üç kere söyledi. Resulullah (sav) da her seferinde ayni sekilde karsilikta bulundu. Sonuncu sefer sunu ekledi: "Ben, nazarimda daha sevgili olana hiçbir sey vermezken, yüzü üstü atese düseceginden korktugum insani kurtarmak için ona ihsanda bulunurum (ihsanda bulunmam sevgime ölçü degildir)" Ravi: Sa'd Ibnu Ebi Vakkas Kaynak: Buhari, Zekat 3, Iman 53; Müslim, Iman 236, (150); Ebu Davud, Sünnet 16, (4685); Nesai, Iman 7, (8,1 • Resulullah (sav) Huneyn günü Ebu Süfyan Ibnu Harb, Savfan Ibnu Ümeyye, Uyeyne Ibnu Hisn, Akra' Ibnu Habis ve Alkame Ibnu Ulase'den herbirine yüzer deve verdi. Abbas Ibnu Mirdas'a ise daha az verdi. Bunun üzerine (ayni zamanda sair olan) Abbas Ibnu Mirdas su manada bir siir düzdü: "Benimle atim Ubeyd'in payini Uyeyne ile Akra' arasinda mi taksim ediyorsun? Ne Bedr ne de Habis, cemiyette, Mirdas'tan üstün degillerdir. Ben de onlarin hiçbirinden asagi degilim. Ancak bugün sen, kimi alçaltirsan o bir daha yükselmez." Rafi' der ki: "Bunun üzerine Resulullah (sav) onun payini da yüz deveye yükseltti." Ravi: Rafi' Ibnu Hadic Kaynak: Müslim, Zekat 137, (1060) • Resulullah (sav) söyle buyurdular: "Savas sirasinda kim bir düsmani öldürür ve bunu isbatlarsa, maktulün seleb'i kendisinin olur." Ravi: Ebu Katede Kaynak: Buhari, Hums 18, Büyu 37, Megazi 54, Ahkam 21; Müslim, Cihad 46, (1571); Muvatta, Cihad 18, (2, 454) • Resulullah (sav) bir seferde idi, müsriklerden bir casus gelip, ashabinin yaninda bir müddet oturup konustu. Sonra sivisip gitti. Resulullah (sav): "O bir casustur, arayip bulun ve öldürün" diye emretti. Ben (erken) bulup öldürdüm. Resulullah (sav) selebini bana bagisladi. Ravi: Seleme Ibnu'l-Ekva Kaynak: Buhari, Cihad 173; Müslim, Cihad 45, (1754); Ebu Davud, Cihad 110, (2653); Ibnu Mace, Cihad 29, (283 • Avf Ibnu Malik ve Halid Ibnu Malik (ra) sunu söylemislerdir: "Resulullah (sav) selebin katile ait olduguna hükmetti, selebi ganimet malina katarak besli taksime (humus) tabi kilmadi. Ravi: Avf Ibnu Malik Kaynak: Ebu Davud, Cihad 149, (2721) • Anlattigina göre, kendisine: "Resulullah (sav) zamaninda, gida maddelerini humus taksimine tabi tutar miydiniz?" diye sorulmustu, su cevabi verdi: "Hayber günü yiyecek maddeleri de ele geçirdik, kisi gelir, ihtiyaci kadar alir, sonra giderdi." Ravi: Abdullah Ibnu Ebi Evfa Kaynak: Ebu Davud, Cihad 138, (2704) • Resulullah (sav) zamaninda bir ordu ganimet olarak yiyecek maddesi ve bal ele geçirdi. Ancak bundan humus alinmadi." Ravi: Abdullah Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Cihad 137, (2701) • Resulullah (sav) kible istikametinde (sütre olarak) bir ganimet devesi bulundugu halde gerisinde bize namaz kildirdi. Namaz kilinca, hayvanin yan kismindan bir tutam yün aldi (elinde tutup göstererek): "Ganimetinizden humus disinda su kadari bile bana helal degildir. Humus da size iade edilecek (sizin maslahatlarinizda harcanacaktir" dedi. Ravi: Amr Ibnu Abese Kaynak: Ebu Davud, Cihad 161, (2755) • Humustan Beni Hasim ve Beni Muttalib'e ayrilan pay hakkinda konusmak üzere Osman Ibnu Affan (ra) ile birlikte Resulullah (sav)'a gittik. Ben: "Ey Allah'in Resulü," dedim, "kardeslerimiz olan Beni Muttalib'e verdin, bize hiçbir sey vermedin. Halbuki bizim de onlarin da (size) yakinligi birdir" dedim. Resulullah (sav): "Beni Muttalib ile Beni Hasim tek bir seydirler!" buyurdular. Cübeyr der ki: "Resulullah (sav) ne Beni Abdu Sems'e, ne de Beni Nevfel'e, (Beni Hasim ve Beni Muttalib'e verdigi halde humustan) pay ayirmadi. Hz. Ebu Bekir (ra) de humusu aynen Resulullah (sav) gibi taksim etti. Ancak O, Resulullah (sav)'in yakinlarina, Resulullah (sav)'in onlara verdigi kadar vermedi. Hz. Ömer (ra) de onlara humustan verdi. Sonra da Osman (ra) verdi. Ravi: Cübeyr Ibnu Mut'im Kaynak: Buhari, Humus 17, Menakib 2, Megazi, 38; Ebu Davud, Haraç 20 , (2978, 2979, 2980); Nesai, Fey 1, (7, • Ali (ra)'yi dinledim, demisti ki: "Resulullah (sav)'in yaninda ben, Abbas, Fatima ve Zeyd Ibnu Harise toplanmistik. Ben sunu söyledim: "Ey Allah'in Resulü, Aziz ve Celil olan Allah'in kitabinda zikri geçen su humustaki hakkimizin taksimine beni vazifelendirseniz de hayatinizda bu isi ben bir yapsam! Ta ki sonradan kimse bu hususta bizimle ihtilafa düsmese!" Ali (ra) devamla der ki: "Resulullah bu istegimi yerine getirdi. Hayati boyunca ben taksim ettim. Sonra buna, Hz. Ebu Bekir de beni vazifelendirdi. Ayni is, Hz. Ömer (ra) devrinin son senesine kadar bende devam etti. O yil (fetihlerden dolayi) bol mal gelmisti. Bizim hakkimizi yine ayirdi ve bana gönderdi. Ben: "Bu sene ihtiyacimiz yok, Müslümanlarin ihtiyaci var, onlara ver!" dedim. O da bu hisseyi Müslümanlara dagitti. Artik, Hz. Ömer (ra)'den sonra kimse beni bu ise çagirmadi. (Zaten o sene) Hz. Ömer'in yanindan çiktiktan sonra Abbas (ra)'a rastladigimda (hayiflanarak) bana: "Ey Ali, dün bize öyle bir seyi haram ettin ki, bundan sonra artik kimse bunu bize vermez!" demisti. (Meger ne kadar dogru söylemismis. Dedigi aynen çikti), O ne dahi insan imis!" Ravi: Abdurrahman Ibnu Ebi Leyla Kaynak: Ebu Davud, Haraç 20, (2983-2984) • Resulullah (sav) gazveye bizzat istirak edince, onun sehm-i safiyy denen riyaset hissesi olurdu. Bu hisseyi, taksimden önce köle, cariye, at gibi ganimete dahil mallardan dilediginden alirdi. Safiyye validemiz de iste bu hissedendi. Gazveye bizzat istirak etmedigi takdirde bu hisse giyabinda ayrilirdi, ancak bu durumda seçme hakki yoktu (ne ayrilmissa onu kabul ederdi.) Ravi: Katade Kaynak: Ebu Davud, Haraç 21, (2993) • Hz. Ömer (ra) bana haber gönderdi. Ben de gün yükseldigi zaman ona gittim. Kendisini evinde bir sedirin üzerinde, deri yüzlü bir yastiga dayanmis vaziyette oturmus buldum. Sedirin örgü ipleri adalelerine gömülmüs durumdaydi. Bana: "Ey Malik, seni sunun için çagirdim: Senin kavminden bir kaç hane halki pes pese geldiler (ihtiyaç arzettiler). Ben de kendilerine biraz bagista bulunulmasini söyledim. Iste ! Al bunu aralarinda dagitiver!" dedi. Ben: "Bu isi benden baskasina söyleseniz daha iyi olur!" dedim. Ancak o israrla: "Ey Malik al sunu!" dedi. Az sonra Hz. Ömer'in azadlisi (kapici) Yerfe' geldi ve: "Ey müzminlerin emiri! Osman, Abdurrahman Ibnu Avf, Zübeyr ve Sa'd (ra)'in girmelerine izin veriyor musunuz? (sizi görmek istiyorlar!) dedi. O da: "Evet, buyursunlar!" diyerek izin verdi, onlar da girip selam vererek oturdular. Az sonra Yerfe' tekrar gelip: "Abbas'la Ali (ra) için de izin var mi?" dedi. Hz. Ömer, onlara da izin verdi. Girdiler, selami verip oturdular. Abbas (ra) söz alarak: "Ey müzminlerin emiri! Benimle Ali arasinda hükmet!" dedi. Bunlar bir meselede ihtilafa düsmüs, birbirlerini dava ediyorlardi. Oradaki cemaat de: "Evet ey müzminlerin emiri, aralarinda hükmet, onlari rahatlat!" dediler. Hz. Ömer (ra) (önceden gelenlere yönelerek): "Söyle bir sakin olun!" deyip devam etti:"Arzi ve semayi ayakta tutan Allah askina soruyorum. Resulullah (sav)'in söyle söyle söyledigini biliyor musunuz? "Bize mirasçi olunmaz, ne birakmissak o sadakadir." "Evet!" dediler. Sonra da Hz. Abbas ve Hz. Ali'ye yönelerek: "Arz ve sema izniyle ayakta duran Zat'in askina size soruyorum, Resulullah (sav)'in: "Bize mirasçi olunmaz, her ne birakmissak sadakadir" dedigini biliyor musunuz?" O ikisi de: "Evet!" dediler. Hz. Ömer de: "Allahu Teala hazretleri, Resulü'ne (sav) bazi imtiyazlar bahsetmistir, bunlari ondan baska kimseye vermemistir. Söz gelimi, beldeler ahalisinden Allah'in fey kildigi seyler (hassaten) Allah ve Resulü'ne aittir. Allah Resulü (sav) Beni Nadir'in mallarini aranizda taksim etti. Allah'a kasem olsun, o iste, kendisini size tercih etmedi, sizi birakip, onu kendisi almadi. (Nitekim, onu aranizda dagitti.) Sadece su mal (kendisine) kaldi. Resulullah (sav) bundan (ailesinin) yillik nafakasini alir, mütebakisini beytü'l-male koyardi" dedi. Ravi: Malik Ibnu Evs Ibni Hadesan Kaynak: Buhari, Feraiz 3, Humus 1, Cidad 80, Megazi 14, Tefsir, Hasr 3, Nafakat 3, I'tisam 5; Müslim, 48, (1 • (Yukaridaki vak'a ile alakali olan) bir rivayet söyledir: Resulullah (sav) (yillik ihtiyacini aldiktan sonra) geri kalani Allah'in mali kilar (Beytu'l-male koyar) idi. Ömer (ra) sonra (cemaate yönelerek) dedi ki: "Arz ve semanin izniyle ayakta durdugu Zat askina sizden soruyorum, bunu biliyor musunuz?" Onlar: "Evet!" dediler. Sonra Hz. Ömer teker teker, Hz. Abbas ve Hz. Ali'ye yönelerek, öbür cemaate yaptigi gibi, ayni sekilde yemin vererek bu hususu bilip bilmediklerini sordu. Her ikisi de: "Evet, biliyoruz!" dediler. Sonra Hz. Ömer (ra) sözüne devam etti: "(Hatirlayin! Siz,) Resulullah (sav) vefat edince, Ebu Bekir'e bu meseleyi götürdünüz. O, size: "Ben Resulullah (sav)'in velisiyim, ikiniz bana ihtilafinizi getirdiniz, sen ey Abbas, kardesin oglunun mirasini taleb ediyorsun, sen de ey Ali, hanimin Fatima'nin babasindan olan mirasini taleb ediyorsun" dedi ve devamla: "Ebu Bekir (ra) size, Resulullah (sav)'in su sözünü hatirlatti: "Bize varis olunmaz. Her ne birakti isek sadakadir." Siz ikiniz (onu ithamda) ittifak ettiniz. (Allah biliyor o, bu tatbikatta dogru, iyi, isabetli ve hakka uygun hareket ediyordu. Sonra Ebu Bekir (ra) vefat etti. Resulullah (sav) ve Ebu Bekir'in velisi ben oldum, böylece o malin sorumlulugu bana geçti. Allah biliyor, bu iste ben de dogru, iyi, isabetli ve hakka uygun hareket ediyorum. Simdi (ey Abbas!) sen ve Ali bana geldiniz. Meseleniz ayni mesele. Bana: "(Beni Nadir'den kalan fey malini) bize ver!" diyorsunuz. Ben de su cevabi veriyorum: "Dilerseniz, bir sartla o mali size vereyim. O sart da sudur: "Bu mali, Resulullah (sav), (Ebu Bekir ve sorumlulugunu aldigim günden beri ben) nasil kullandi isek sizin de öyle kullanacaginiza dair Allah'a söz vermenizdir. Onu bu sartla aldiniz mi? Tamam mi?" Onlar: "Evet!" dediler. Hz. Ömer de: "Sonra siz bana aranizda (baska sekilde) hükmedeyim diye (mi)? geldiniz. Hayir, vallahi aranizda, kiyamet kopuncaya kadar, bundan baska bir hüküm veremem. Bu sarti yerine getirmede aciz kalirsaniz, mali bana iade ediverin" dedi. (Kaynaklar önceki rivayette kaydedilenlerdir.) Ravi: Malik Ibnu Evs Ibni Hadesan Kaynak: Buhari, Feraiz 3, Humus 1, Cidad 80, Megazi 14, Tefsir, Hasr 3, Nafakat 3, I'tisam 5; Müslim, 48, (1 • Resulullah (sav)'e Bahreyn'den bir mal getirildi. Resulullah (sav): "Bunu mescide dökün" dedi. Bu mal (simdiye kadar) Resulullah (sav)'e gelenlerin en çok olani idi. Resulullah (sav) namaza gitti ve mala hiç nazar etmedi. Namaz bitince gelip malin yaninda durdu. Her gördügüne ondan veriyordu. Derken amcasi Abbas (ra) geldi ve: "Ey Allah'in Resulü, bana da ver. Zira ben hem kendimin, hem de Akil'in (esaretten kurtulus) fidyesini verdim!" dedi. Resulullah (sav) da: "Al!" dedi. Bunun üzerine o da torbasini iyice doldurdu. Sonra onu sirtlamaya çalisti, ancak muvaffak olamadi. "Ey Allah'in Resulü, birilerine söyle de sirtima kaldiriversin" dedi ise de: "Hayir" cevabini aldi. Bunun üzerine; Abbas: "Öyleyse sen sirtima kaldiriver!" dedi. Yine: "Hayir!" cevabini aldi. Bunun üzerine Abbas, torbadan bir miktarini döktü, tekrar sirtlamaya çalisti, yine kaldiramadi. Ve: "Birilerine söyle sirtima kaldiriversin!" dedi. "Hayir!" cevabini alinca, yine: "öyleyse sen kaldiriver" dedi. Resulullah (sav) buna da "Hayir!" deyince Abbas bir miktar daha bosaltti, sonra kaldirip omuzuna koyup çekip gitti. Resulullah (sav), Abbas (ra)'in para hirsina taaccübünden, bize görünmez oluncaya kadar gözleriyle onu takip etmisti. Resulullah (sav) tek dirhem kalincaya kadar oradan ayrilmadi. Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Salat 42, Cizye 4, Cihad 172) • Resulullah (sav)'a fey mali gelince, hemen gününde dagitirdi. Evliye iki hisse, bekara bir hisse verirdi Ravi: Avf Ibnu Malik Kaynak: Ebu Davud, Hara 14, (2953) • Resulullah (sav) Hayber mahsulünden her sene zevcelerine yüz vask veriyordu. Bunun seksen vaski hurma, yirmi vaski arpa idi. Hz. Ömer (ra) halife olunca, Hayber'den Yahudileri çikardigi zaman orayi taksim etti ve Resulullah (sav)'in zevcelerini muhayyer birakti. Dileyene arazi ve (sulama) suyu verecek, dileyene de eskiden oldugu sekilde belli miktardaki vaski verecekti. Bazilari arazi ve suyu tercih etti -ki Hz. Aise ve Hafsa (ra) bu gruptandi- bir kismi da kendilerine hurma verilmesini tercih etti. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hars 8, 9, 11, Icare 22, Sirket 11, Surut 5, Megazi 40; Müslim, Musakat 1, (1551); Ebu Davud • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Peygamberlerden (a.s) biri, gazveye çikti da kavmine: "Nikahla baglanip, gerdege girmek istedigi halde henüz gerdek yapmadigi kadini olan benimle gelmesin, keza bina yapip henüz çatisi atilmamis insaati olan da gelmesin, keza gebe koyun veya develer satin alip dogurmalarini bekleyeniniz varsa o da gelmesin" dedi. Gazveye çikti. Derken tam ikindi namazi sirasinda veya buna yakin bir zamanda (fethedecegi) beldeye yaklasti. Günes'e: "Sen bir memursun, ancak ben de bir memurum" dedi ve Allah'a yönelerek: Ey Rabbim, su günesi bize durdur (da namazimiz geçmesin!)" diye dua etti. Günes, o yerlerin fethini Allah müyesser kilincaya kadar durduruldu. Sonra elde edilen ganimetleri topladilar. Toplanan ganimetleri yemek üzere ates geldi. Fakat ates tatmadi bile. Bunun üzerine Peygamber: "Içimizde ganimetten çalan bir hirsiz var, her kabileden bir kisi bana biat etsin!" dedi. Bu suretle ona biat etmeye basladilar. Derken bir adamin eli peygamerin eline yapisip kaldi. "Hirsiz bu kabilede. Kabilenin her ferdi bana teker teker biat etsin!" dedi. Biat etmeye basladilar, iki veya üç kisinin eli O'nun eline yapisti kaldi. "Ganimet hirsizi sizde" dedi. Öküz basi kadar iri bir altin getirdiler. Ganimet yigininin içine o da atildi. Ates gelip ganimeti yedi. Bilesiniz, bizden önce hiçbir ümmete ganimet helal kilinmamistir. Ganimetleri Allah sadece bize helal kildi. Bu da, bizde gördügü aczimiz ve za'fimiz sebebiyledir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Humus 8, Nikah 58; Müslim, Cihad 32 • Resulullah (sav) bir gün kalkip gulül'ü (yani ganimet malindan çalma) hatirlatti, bunun kötülügünü, günahinin büyüklügünü belirtti ve bu meyanda sunlari söyledi: "Sakin sizden birini, kiyamet günü, boynunda bögürmesi olan bir deve oldugu halde bana gelmis: "Ey Allah'in Resulü, bana yardim et!" diye yalvariyor ve kendimi de cevaben: "Senin için hiçbir sey yapamam, ben sana teblig etmistim" der bulmayayim..." Resulullah (sav) bu tarzda hayvanlari ve diger ganimet mallarini teker teker zikretti. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Cihad 189; Müslim, Imaret 24, (1831) • Resulullah (sav)'in söyle söyledigini haber verdi: "Kim ganimet hirsizini gizlerse bu da onun gibi olur." Ravi: Semüre Ibnu Cündeb Kaynak: Ebu Davud, Cihad 146, (2716) • Resulullah (sav) bir ganimet ele geçirilince, Hz. Bilal (ra)'e emrederdi, o da halka yüksek sesle duyulur, askerler de ganimet olarak ne ele geçirmisse getirip teslim ederdi. Peygamberimiz (sav) de önce beste birini (humus) alir, geri kalani taksim ederdi. Bir gün, (Bilal'in) çagirmasindan sonra bir adam kildan mamul bir yular getirdi ve: "Ey Allah'in Resulü, ganimet olarak biz de bunu ele geçirmistik!" dedi. "Sen," dedi, "üç kere bagirdigi vakit Bilal'i isitmedin mi? O zaman niye getirmedin?" Adam, Resulullah (sav)'a (gecikmenin sebebiyle ilgili olarak kabul görmeyen) özürler beyan etti. Ancak neticede su cevabi aldi: "Hayir! Bunu senden kabul etmiyorum. Kiyamet günü sen bununla birlikte geleceksin." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Ebu Davud, Cihad 144, (2712) • Resulullah (sav)'in agirliklarinin basini bekleyen Kerkere denen bir zat vardi, derken vefat etti. Resulullah (sav): "O cehennemdedir!" buyurdu. Bu söz üzerine adami görmeye gittiler. Üzerinde, ganimetten çalinmis bir aba buldular." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Buhari, Cihad 190; Ibnu Mace, Cihad 34, (2849) • Hayber Savasi sirasinda Resulullah (sav)'in ashabindan biri öldürülmüstü. Resulullah (sav)'a haber verildi. "Arkadasiniz üzerine namaz kilin!" dedi. Resulullah (sav)'in sözü üzerine, halkin çehresi degismis, (bir sogukluk çökmüstü). Resulullah (sav) açikladi: "Arkadasimiz Allah için cihad sirasinda ganimetten çalmistir. Bunun üzerine, maktulün esyasini karistirdik. Yahudilere ait boncuk kolyelerden iki dirhem bile etmeyen bir kolyeyi çalmis oldugunu gördük. Ravi: Zeyd Ibnu Halid Kaynak: Muvatta, Cihad 23, (2, 458); Ebu Davud, Cihad 143, (2710); Nesai, Cenaiz 66, (4, 64); Ibnu Mace, Cih • Mesleme (ra) ile birlikte Rum diyarina girdik. Ganimetten çalan bir adam getirildi. Mesleme, bu mesele hakkinda Salim'e sordu. Salim su cevabi verdi: "Babam'i (Abdullah Ibnu Ömer) (ra) dinledim, babasi Ömer (ra)'den naklen Resulullah (sav)'in su sözünü rivayet etmisti: "Kim ganimetten çalarsa, (bütün) esyasini yakin, kendisini de dövün." Salih Ibnu Muhammed devamla der ki: "Adamin esyasi arasinda bir Mushaf bulduk. Salim'e bunun hakkinda da sorduk (yakalim mi? diye). "Onu satip, bedelini tasadduk edin!" buyurdu. Ravi: Salih Ibnu Muhammed Ibni Zaide Kaynak: Tirmizi, Hudud 28, (1461); Ebu Davud, Cihad 145, (2713) • Hz. Peygamber (sav), Ebu Bekir ve Ömer (ra), ganimet hirsizinin mallarini yaktilar ve kendisini de dövdüler." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Ebu Davud, Cihad 145, (2715) • Asim Ibnu Küleyb (ra) babasi Küleyb'den o da ensari birinden naklederek anlatiyor: "Biz Resulullah (sav) ile birlikte bir sefere çikmistik. Sefer sirasinda siddetli bir kitlik ve sikintiya maruz kaldik. Derken, bir ganimet ele geçirdik. Askerler, onu hemen yagmalayiverdiler. Resulullah (sav), yaya olarak (teftis maksadiyla) yanimiza geldiginde tencerelerimiz kaynamaya baslamisti bile. Yayi ile tencereleri deviriverdi. Etleri de topraga buladi. (Hepsini böylece yenmeyecek hale getirdikten) sonra su açiklamayi yapti: "Yagma mali, iaseden daha helal degildir" veya (söyle demisti): "Lase, yagma malindan daha helal degildir." (Rivayetin sonundaki) sek ravilerden Hennad'a aittir." Ravi: Asim Ibnu Küleyb Kaynak: Ebu Davud, Cihad 138, (2705) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Koruluk ittihazi sadece Allah ve Resulü'ne ait (bir hak)dir." Ravi: Sa'b Ibnu Cessame Kaynak: Buhari, Sirb 11, Cihad 146; Ebu Davud, Haraç 39, (3083, 3084) • Bize ulasan habere göre, Resulullah (sav) Nakii, Hz. Ömer (ra) de Seref ve Rebeze'yi hima ilan etmislerdir. Ravi: Sihdbu'z-Zühri Kaynak: Buhari, Sirb 11 • Cahiliye devrinde taksim edilmis olan her mal, taksim edildigi sekil üzeredir. Islam döneminde yapilan taksimat, Islam'in taksim esasina göredir. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Feraiz 11, (2914); Ibnu Mace, Ruhun 21, (2485) • Imam Malik, Sevr Ibnu Zeyd ed-Dili'den mürsel olarak rivayet ettigine göre ed-Dili demistir ki: "Bana Resulullah (sav)'in söyle söyledigi ulasti: "Hangi ev veya arazi, cahiliye devrinde taksim edilmis ise, artik o, cahiliye taksimi üzerinedir. Ancak hangi ev veya arazi, taksim edilmeden Islam'a girmis ise, artik onun taksimi Islam'a göre yapilir." Ravi: Sevr Ibnu Zeyd ed-Dili Kaynak: Muvatta, Akdiye 35, (2, 746) • Ibnu Ömer (ra)'den anlatiyor: "Ibnu Ömer'in bir kölesi kaçarak Rum diyarina geçti. Bilahare, Halid Ibnu'l-Velid (ra) Rumlara galebe çaldi. (Esirler arasinda, kaçan bu köle de vardi) Halid köleyi Ibnu Ömer'e iade etti. Onun kaybolan bir ati vardi. (Askerler) onu da ele geçirdiler. Halid ati da Ibnu Ömer'e iade etti" (Bu rivayetin lafzi Buhari'nin rivayetine uygundur.) Bir rivayette: "Hz. Peygamber (sav) zamaninda kaçan bir at mevzubahistir." Muvatta'nin bir rivayetinde, düsman tarafindan ganimet edildikten sonra ele geçirilen bir köle ve at mevzubahistir. Bunlar, taksimden önce eski sahibine iade edilebilirler. Ebu Davud, köleyi mevzubahis eder ve Hz. Peygamber (sav)'in taksime tabi tutmadan eski sahibine iade ettigim belirtir. Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Cihad 187; Muvatta, Cihad 17, (2, 452); Ebu Davud, Cihad 135, (2698, 2699); Ibnu Mace, Cihad • Biz gazvelerimiz sirasinda, bal ve kuru üzüm elde ederdik ve bunlari (taksim edilmek üzere, diger ganimet mallarinin yanina) kaldirmaz, yerdik. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Humus 20 • Resulullah (sav)'a içerisinde boncuk bulunan bir dagarcik getirildi. Boncuklari Resulullah (sav), hür ve cariye kadinlar arasinda dagitti. Hz. Aise devamla der ki: "Babam da (boncugu) hür-köle ayrimi yapmadan kadinlara dagitirdi." Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Haraç 14, (1952) • El-Misver Ibnu Mahreme (ra)'ye Amr Ibnu Avf (ra) sunu anlatmistir: "Resulullah (sav) Ebu Ubeyde (ra)'yi Bahreyn'e, oranin cizyesini getirmek üzere yolladi. Mallarla dönünce Ensar geldigini isitti. Sabah namazini Hz. Peygamber (sav)'le kildilar. Namaz bitince, Resulullah (sav)'in etrafini sardilar. Resulullah (sav) tebessüm buyurdular ve: "Öyle zannediyorum, Ebu Ubeyde'nin birseyler getirdigini isittiniz" dedi. Hep birlikte: "Evet!" dediler. Bunun üzerine sunlari söyledi: "Öyleyse sevinin ve sizi sevindiren seyi ümid edin, Allah'a yemin olsun, sizler için fakirlikten korkmuyorum. Ben size dünyanin genislemesinden korkuyorum. Sizden öncekilere dünya genislemisti de hemen dünya için birbirleriyle bogusmaya basladilar ve helak oldular. Genisleyen dünyanin onlar gibi sizi de helak etmesinden korkuyorum." Ravi: Amr Ibnu Avf Kaynak: Buhari, Rikak 7, Cizye 1, Megazi 11; Müslim, Zühd 6, (2961); Tirmizi, Kiyamet 29, (2464) • Ömer Ibnu'l-Hattab (ra), bir kisim burguyu Medineli kadinlar arasinda taksim etmisti, geriye güzel bir burgu kaldi. Yanindakilerden bazilari kendisine: "Ey müminlerin emiri, bunu da senin yaninda bulunan Resulullah (sav)'in kizina ver" dediler. Bununla, Hz. Ali (ra)'in kizi Ümmü Gülsüm'ü kastediyorlardi. Hz. Ömer onlara: "Ümmü Selit, buna daha çok hak sahibidir. Zira o, Resulullah (sav)'a biat etmisti ve Uhud Savasi'nda bize kirbalarla su tasiyordu" dedi. Ravi: Sa'lebe Ibnu Ebi Malik Kaynak: Buhari, Megazi 22, Cihad 66 •

Resulullah (sav) sordular: "Içinizden kime sehid dersiniz?" "Ey Allah'in Resulü," dediler, Allah yolunda öldürülen sehiddir." "Öyleyse," dedi, Resulullah (sav), "ümmetimin sehidleri azdir." "Peki," dediler, "daha kimler sehiddir, ey Allah'in Resulü?" "Allah...

• Resulullah (sav) sordular: "Içinizden kime sehid dersiniz?" "Ey Allah'in Resulü," dediler, Allah yolunda öldürülen sehiddir." "Öyleyse," dedi, Resulullah (sav), "ümmetimin sehidleri azdir." "Peki," dediler, "daha kimler sehiddir, ey Allah'in Resulü?" "Allah yolunda öldürülen sehiddir. Allah yolunda ölen sehiddir. Taunda ölen sehiddir. Karni sebebiyle ölen sehiddir, bogularak ölen sehiddir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Imaret 165, (1915); Muvatta, Salatu'l-Cema'a 6, (1, 131); Tirmizi, Cenaiz 65, (1063) • Imam Malik ve Tirmizi'nin kaydettikleri bir rivayette Resulullah (sav) söyle buyurmaktadir: "Su bes kisi sehiddir, (deyip önceki hadiste geçenleri saydiktan sonra): Yikinti altinda kalan da sehiddir" diye ilave etti. Hz. Cabir (ra)'den gelen bir rivayette: "Karninda çocugu oldugu halde ölen kadin da sehiddir" buyrulmustur. Abdullah Ibnu Amr Ibnu'l-As (ra) tarafindan rivayet edilen bir diger sahih hadiste: "Malini müdafaa ederken öldürülen sehiddir" buyurulmustur. Ravi: Kaynak: Muvatta, Salatu'l-Cema'a 6, (1, 131); Tirmizi, Cenaiz 66, (1063) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Deniz tutmasi sebebiyle (gemide) kusan kimseye sehid sevabi verilir. Bogularak ölene de iki sehid sevabi vardir." Ravi: Ümmü Haram Kaynak: Ebu Davud, Cihad 10, (2493) • Resulullah (sav)'i dinledim söyle buyurdular: "Kim malini müdafaa sirasinda öldürülürse sehiddir. Kim kanini müdafaa sirasinda öldürülürse sehiddir. Kim dinini müdafaa sirasinda öldürülürse sehiddir. Kim ailesini müdafaa sirasinda öldürülürse o da sehiddir." Ravi: Said Ibnu Zeyd Kaynak: Tirmizi, Diyat 22, (1418, 1421); Ebu Davud, Sünnet 32, (4772); Nesai, Tahrim 22, (7,115,116); Ibnu M • Ebu Sellam, sahabeden birinden rivayet etmektedir: "Cüheyne'den bir mahalle üzerine baskin yaptik, Müslümanlardan biri, (teke tek vurusmak üzere) onlardan bir adam taleb etti. (Bir cengaver gelince) hemen kilinciyla saldiriya geçti. Ancak hata yapti ve kilinci kendisine isabet etti. Resulullah (sav): "Ey Müslümanlar, kardesinize (yardim edin)" diye bagirdi. Halk ona dogru kosustu. Ama ölmüstü. Hz. Peygamber (sav) onu elbisesi ve kani ile birlikte sardi, üzerine namaz kildi ve defnetti. "Ey Allah'in Resulü, bu sehid midir?" diye sordular. "Evet o sehiddir ve ben ona bu hususta sahidim" cevabini verdi." Ravi: Ebu Sellam Kaynak: Ebu Davud, 40, (2539) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sehidlerle yataklarinda ölenler, taundan ölenler hakkinda Cenab-i Hakk'a birbirlerini sikayet ederler. Sehidler: "Onlar bizim kardeslerimizdir, onlar da bizim gibi öldürüldüler!" derler. Yataklarinda ölenler de: "Onlar bizim kardeslerimizdir, bizim gibi öldüler!" derler. Rabbimiz onlara söyle seslenir: "Yaralarina bakin, öldürülenlerin yaralarina benziyorlarsa onlardandirlar ve onlarla beraber olurlar!" Bakilir ve onlardaki yaranin, öbürlerininki gibi oldugu görülür." Ravi: Irbaz Ibn Sariye Kaynak: Nesai, Cihad 36, (6, 37-38) • (Babam) Ömer Ibnu'l-Hattab (ra) sehid oldugu halde yikandi, kefenlendi, üzerine namaz kilindi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Cihad 36, (2,463) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir kavm, içinde bulundugu hidayetten sonra sapitti ise bu, mutlaka cedel sebebiyle olmustur." [Resulullah (sav) bunu söyledikten sonra, delil olarak] su ayeti okudu: "Onlar: Bizim tanrimiz mi yoksa O mu daha iyidir? dediler....

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir kavm, içinde bulundugu hidayetten sonra sapitti ise bu, mutlaka cedel sebebiyle olmustur." [Resulullah (sav) bunu söyledikten sonra, delil olarak] su ayeti okudu: "Onlar: Bizim tanrimiz mi yoksa O mu daha iyidir? dediler. Sana böyle söylemeleri, sirf tartismaya girismek içindir. Onlar süphesiz münakasaci bir millettir." (Zuhruf 58) Ravi: Ebu Ümame Kaynak: Tirmizi, Tefsir, Zuhruf, (3250); Ibnu Mace, Mukaddime 7 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim haksiz oldugu bir münakasayi terkederse kendisine cennetin kenarinda bir ev kurulur. Hakli oldugu bir münakasayi terkedene de cennetin ortasinda bir ev kurulur." Ravi: Ebu Ümame Kaynak: Tirmizi, Birr 58, (1994); Ebu Davud, Edeb 8, (4800); Ibnu Mace, Mukaddime 7, (51); Nesai, Edeb (6, 2 • Resulullah (sav) söyle buyurdular: "Kur'an hakkinda münakasa küfürdür." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Sünnet 5, (4603) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah'in en ziyade bugzettigi erkek, siddetli düsmanlik yapan hasimdir." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Ahkam 34, Mezalim 15, Tefsir, Bakara 37; Müslim, Ilm 5, (2668); Tirmizi, Tefsir, Bakara, (29 • Biz kader hususunda münakasa ederken Resulullah (sav) çikageldi. Öylesine kizdi ki, öfkenin hasil ettigi kizilliktan, yüzünde sanki nar taneleri ortaya çikmisti. Bize söyle çikisti: "Bununla mi emredildiniz, yoksa ben size bunun için mi gönderildim. Bilin ki, sizden öncekileri, dini meselelerdeki mündkasalarinin çoklugu ve peygamberleri hakkinda düstükleri ihtilaflari helak etmistir." Bir rivayette su ziyade mevcuttur: "Kader hususunda münakasa etmemeniz için yemin verdim." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Kader 1, (2134); Ibnu Mace, Mukaddime 10, (85) • Resulullah (sav) ashabinin (ra) arasinda otururken, bir adam Hz. Ebu Bekir'e hakaretamiz sözler sarfederek cefa verdi. Ancak Hz. Ebu Bekir (ra) adama karsi sükut etti. Adam ikinci sefer ayni sekilde hakaret ederek eziyet verdi. O yine sükut etti. Adam üçüncü sefer de eziyet verince Hz. Ebu Bekir (adama hak ettigi cevabi vererek) intikamini aldi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (sav) hemen kalkti. Hz. Ebu Bekir: "Ey Allah'in Resulü, yoksa bana darildiniz mi?" diye sordu. "Hayir" dedi. "Ancak semadan bir melek inmis, sana söylediklerini tekzib ediyordu. Sen intikamini alinca melek gitti, seytan oturdu. Bir yere seytan oturdu mu ben orada duramam." Ravi: Ibnu'l-Müseyyeb Kaynak: Ebu Davud, Edeb, 49 (4896, 4897) • Kardesinle münakasa etme, zira münakasanin hikmeti anlasilmaz, sikintisi eksik olmaz, tutamayacagin bir vaadde de bulunma. (Rezin ilavesidir) Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Rezin •

Ey Allah'in Resulü, dedim, "cihadi amellerin en faziletlisi görüyoruz, biz de cihad etmiyelim mi?" Su cevabi verdi: "Ancak, cihadin en efdal ve en güzeli hacc-i mebrürdur. Sonra sehirde kalmaktir." Hz. Aise der ki: "Bunu isittikten sonra hacci hiç birakmadim."...

• Ey Allah'in Resulü, dedim, "cihadi amellerin en faziletlisi görüyoruz, biz de cihad etmiyelim mi?" Su cevabi verdi: "Ancak, cihadin en efdal ve en güzeli hacc-i mebrürdur. Sonra sehirde kalmaktir." Hz. Aise der ki: "Bunu isittikten sonra hacci hiç birakmadim." ("Sonra cebirde kalmak" cümlesi Buhari'de yok) Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Hacc 4, Cezau's-Sayd 26, Cihad 1; Nesai, Hacc 4, (5, 113) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Telbiyede bulunan hiç bir Müslüman yoktur ki, onun saginda ve solunda bulunan tas, agaç, sert toprak onunla birlikte telbiyede bulunmasin, bu istirak (sag ve solunu göstererek) su ve su istikamette arzin son hududuna kadar devam eder." Ravi: Sehl Ibnu Sa'd Kaynak: Tirmizi, Hacc 14, (828) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Haccla umrenin arasini birlestirin. Zira bunlar günahi, tipki körügün demirdeki pislikleri temizlemesi gibi temizler." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Nesai, Menasik 6, (5, 115); Ibnu Mace, Menasik 3, (2886) • Bir umre, diger umreye arada islenenler için kefarettir. Hacc-i Mebrür'un karsiligi cennetten baska bir sey olamaz! Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Umre 1; Müslim, Hacc 437, (1349); Tirmizi, Hacc 90, (933); Nesai, Menasik 3, (5, 112), 5, (5 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Beyt'i (Kabe-i Muazzama'yi) kim elli defa tavaf ederse, günahlarindan çikar ve tipki annesinden dogdugu gündeki gibi olur." (Buradaki tavaftan maksad, savtlar olmayip, elli tam tavaftir) Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Hacc 41, (866) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim, hacc veya umre için Mescid-i Aksa'dan Mescid'i Haram'a (kadar) ihrama girerse, geçmis ve gelecek bütün günahlari affedilir veya cennet kendisine vacib olur." -Ravi, Resulullah'in hangisini dedigi hususunda sekke düstü- Ravi: Ümmü Seleme Kaynak: Ebu Davud, Menasik 9, (1741); Ibnu Mace, Menasik 49, (3001-3002) • Resulullah (sav), Ensar'dan Ümmü Sinan admdaki bir kadina: "Bizimle haccetmekten seni ne alikoydu?" diye sordu. Kadin: "Ebu fülanin (kocasini kasteder) sadece iki sulama devesi var. Biriyle o ve oglu haca gitti, öbürü (ile de ben kaldim) arazimizi suluyor (um)" dedi. Bunun üzerine Resulullah (sav): "Öyleyse Ramazan'da (yapacagin) umre, (kaçirdigin) bir haccin veya benimle (yapmis olacagin) bir haccin kazasidir. Ramazan gelince umre yap. Zira Ramazan'daki bir umre hacca muadil olur." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Umre 4, Cezau's-Sayd 26; Müslim, Hacc 222; Nesai, Siymm 6, (4,130) • Bir kadin Resulullah (sav)'a gelerek: "Ben haccetmek için hazirlik yapimstim. Bana (bir mani) arz oldu ne yapayim?" "Ramazan'da umre yap, zira o ayda umre tipki hacc gibidir" buyurdu. Ravi: Ebu Bekr Ibnu Abdirrahman Kaynak: Muvatta, Hacc 66, (1, 347); Ebu Davud, Hacc 79, Tirmizi, Hacc 95, (939); Nesai, Siyam 6, (4, 130); I • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Hiç bir kul, kurban günü, Allah indinde kan akitmaktan daha sevimli bir is yapamaz, Zira, kesilen hayvan, kiyamet günü boynuzlariyla, killariyla, sinnaklariyla gelecektir. Hayvanin kani yere düsmezden önce Allah indinde yüce bir mevkiye ulasir. Öyle ise, onu gönül hoslugu ile ifa edin." (Rezin sunu ilave etmistir: "Kurban sahibine, hayvanin her bir tüyü için sevap vardir.") Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Edahi 1, (1493); Ibnu Mace, Edahi 3, (3126) • Resulullah (sa}'a: "Hangi hacc daha efdaldir?" diye sorulmustu. "Yüksek sesle telbiye getirilip, kurban kesilerek yapilan hacc!" diye cevap verdi." Ravi: Ebu Bekri's-Siddik Kaynak: Tirmizi, Hacc 14, (827), Tefsir, Al-i Imran (3001) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Küçügün, büyügün, zayifin, kadinin cihadi hacc ve umredir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Nesai, Hacc 4, (5, 114); Ibnu Mace, Menasik 8, (2902) •

Bir gün Resulullah (sav) bize söyle hitab etti: "Ey insanlar, size hacc farz kilinmistir. Su halde hacci eda edin. Cemaatte bulunan bir adam: "Her sene mi, Ey Allah'in Resulü?" diye sordu. Resulullah (sav) cevap vermedi. Adam sorusunu üç kere tekrar etti....

• Bir gün Resulullah (sav) bize söyle hitab etti: "Ey insanlar, size hacc farz kilinmistir. Su halde hacci eda edin. Cemaatte bulunan bir adam: "Her sene mi, Ey Allah'in Resulü?" diye sordu. Resulullah (sav) cevap vermedi. Adam sorusunu üç kere tekrar etti. Bunun üzerine: "Ben sizi biraktikça siz de beni birakin, (Madem ki sükut ettim, niye sormada israr ediyorsunuz?) Sayet (sorunuza) "Evet!" deseydim, her yil haccetmek vacib oluverirdi ve buna güç yetiremezdiniz. Sunu bilin ki, sizden öncekileri helak eden sey, çok sual sormalari ve peygamberleri hakkinda ihtilaflaridir. Size bir is emrettigim zaman, bunu gücünüz yettigince ifa edin, bir yasaklamada bulundugum vakit de ondan kaçinin (bu emir ve yasakla ilgili olarak akliniza gelen her seyi sormaya kalkmayin)" Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, I'tisam 4; Müslim, Hacc 412, (1337), Fedail 130, (1337); Nesai, Hacc 1, (5, 110-111) • Resulullah (sav) efendimiz söyle buyurdular: "Kim kendisini Beytullahi'l-haram'a ulastiracak kadar azik ve binege sahip oldugu halde haccetmemisse onun Yahudi veya Hiristiyan olarak ölmesi arasinda fark yoktur. Zira, Cenab-i Hakk söyle buyurmustur: "Oraya yol bulabilen insana, Allah için Kabe'yi haccetmesi gerekir" (Al-i Imran 97)." Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Hacc 3, (812) • Akra' Ibnu'l-Habis (ra), Resulullah (sav)'a: "Hacc her sene midir, ömürde bir kere midir?" diye sordu. Resulullah (sav): "Bir keredir, fazla yapan nafile olarak yapmis olur!" diye cevap verdi." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Hacc 1, (1721); Nesai, Hacc 1, (5, 111); Ibnu Mace, Menasik 2, (2886) • Resulullah (sav)'in söyle dedigini rivayet etmistir: "Islam'da hacc yapmamak (saruret) yoktur." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Hacc 3, (1729) • Resulullah (sav)'in su sözünü rivayet etmistir: "Hacc yapmak isteyen acele davransin." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 6, (1732) • Resulullah (sav)'dan: "Umre vacib midir?" diye sorulmustu, su cevabi verdi: "Hayir! Ancak, umre yapmaniz faziletli bir ameldir." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Hacc 88, (931) • Ibnu Abbas (ra)'in "Umre vacibtir" dedigi rivayet olunmustur. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Hacc 88, (931) • Ibnu Mes'ud (ra) hazretleri söyle kiraat ederdi: ... ve derdi ki: "Eger günah olmasaydi -Resulullah (sav)'dan bu mevzuda hiç bir sey isitmemis olmama ragmen- umre vaciptir derdim." (Rezin ilavesi) Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Rezin •

Ibnu Ömer (ra) dedi ki: "Hacc aylari Sevval, Zülkade ve Zilhicce'den de on gündür." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 33 (Tercüme, yani bab basligi olarak senetsiz kaydetmistir.)

• Ibnu Ömer (ra) dedi ki: "Hacc aylari Sevval, Zülkade ve Zilhicce'den de on gündür." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 33 (Tercüme, yani bab basligi olarak senetsiz kaydetmistir.) • Abdullah Ibnu Zübeyr (ra) Mekke'de dokuz yil ikamet etti. Bu esnada Zilhicce'nin hilali ile yüksek sesle telbiyeye basladi. (Kardesi) Urve de onanla ayni seyi yapardi." Ravi: Hisam Ibnu Urve Kaynak: Muvatta, Hacc 50, (1, 339) • Hz. Ömer (ra) Mekkelilere söyle hitab etti: "Ey Mekkeliler! Ne oluyor da uzak diyardan gelenler saçlari daginik vaziyette iken sizler yaglaniyorsunuz? (Zilhicce) hilalini görünce siz de telbiyede bulunun." Ravi: Kasim Ibnu Muhammed Kaynak: Muvatta, Hacc 49, (1, 339) • Ata'ya: "Mücavir (Mekke'de ikamet eden) hacc için ne zaman telbiyede bulunur?" diye sorulmustu. Su cevabi verdi: "Ibnu Ömer (ra) mütemetti olarak gelince, terviye günü, ögleyi kilip, devesine bindi mi hacc için telbiyede bulunurdur." Ravi: Kaynak: Buhari, Hacc 82, (Tercüme yani bab basligi olarak kaydedilmistir. Senetsizdir) • Ibnu Abbas (ra) sunu söylemistir: "Hacc için, sadece hacc aylarinda ihrama girmek sünnettendir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hacc 33 (tercüme yani bab basligi olarak kaydetmistir) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Medineliler Zülhuleyfe'de, Samlilar Cuhfe'de, Necidliler Kam'da ihrama girer, telbiyeye baslar." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 8, 5, 10, Ilm 52, I'tisam 16; Müslim, Hacc 1347, (1182); Muvatta, Hacc 22, (1, 330); Ti • Bir rivayette Ibnu Ömer der ki: Bizzat isitmemekle beraber, bana söylendigine göre, Resulullah (sav) buyurmustur ki: "Yemenliler de Yelemlem'de ihrama girerler." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 8, Ilm 52, I'tisam 16; Müslim, Hacc 13-18 (1182) • Buhari'de gelen bir diger rivayette belirtildigi üzere, bir zat (Abdullah Ibnu Ömer'e) gelerek: "Umre için nerede ihrama girmem caiz olur?" diye sorunca: "Resulullah (sav) mikat yerleri olarak Necidliler için Karn'i, Medineliler için Zülhuleyfe'yi, Samlilar için Cuhfe'yi belirledi" demis, baska bir mikat yeri zikretmemistir. Ravi: Kaynak: Buhari, Hacc 3 • Resulullah (sav), Medineliler için Zülhuleyfe'yi, Samlilar için Cuhfe'yi, Necidliler için Karnu'l-Menazil'i , Yemenliler için Yelemlem'i mikat yerleri olarak ta'yin etmistir. Bu yerler, ora ahalileri ve oraya baska yerlerden hacc ve umre yapmak maksadiyla gelenler için mikat yerleridir. Bu söylenen mikat yerlerinin berisinde (yani mikatlarla Mekke arasinda) bulunanlar için mikat, bulundugu yerdir. Daha yakin yerde olanlar da böyledir. Nitekim Mekkeliler de Mekke'de ihrama girerler." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hacc 7, 9, 11, 12, Cezau's-Sayd 18; Müslim, Hacc 11, (1181); Ebu Davud, Menasik 9, (1737); N • Bir rivayette söyle denmistir: "Kim (mikatlerin) berisinde ise, (niyeti) baslattigi yerde ihram giyer, öyle ki, Mekkeliler Mekke'de (ihrama girerler). Ravi: Kaynak: Buhari, Hacc 7; Ebu Davud, Menasik 9, (1737) • Hz. Cabir (ra)'e ihrama girme yerinden sorulmustu. Su cevabi verdi: "Ben Resulullah (sav)'in bu hususta söyle söyledigini isittim. "Medineliler'in ihrama girme yeri Zülhuleyfe'dir. Diger yol Cuhfe'dir, Iraklilarin ihrama girme yeri Zat-i Irk'dir. Necidliler'in ihrama girme yeri Karni'l-Menazil'dir. Yemenliler'in ihrama girme yerleri Yelemlem'dir." Ravi: Ebu'z-Zübeyr Kaynak: Müslim, Hacc 18,(1183) • Su iki memleket (Basra ve Kufe) fethedildigi zaman Hz. Ömer (ra)'e halk gelip: "Ey mü'minlerin emiri! Resulullah (sav) Necidliler için Karn'i (mikat olarak) tesbit etti. Orasi bizim yolumuza sapa düser. (Buradan) Karn'e gitmeye kalksak, bize zor olur!" dediler. Hz. Ömer (ra) onlara: "Öyleyse onun kendi yolunuzdaki hizasina bakin" dedi ve onlar için Zat-i Irk'i tesbit etti. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 13 • Resulullah (sav) Iraklilar için Zat-i Irk'i mikat kildi. Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Menasik 9, (1739); Nesai, Hacc 22 (5, 125) • Resulullah (sav) Mesrikliler için Akik'i mikat kildi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 9, (1740); Tirmizi, Hacc 17, (832) • Imam Malik: "Bana ulastigina göre, Resulullah (sav) Ci'rane'de umre için ihrama girdi" demistir. Ravi: Kaynak: Muvatta, Hacc 27, (1, 331); Ebu Davud, Hacc 81, (1996); Tirmizi, Hacc 96, (935); Nesai, Hacc 104, (5 • Yine imam Malik'in, nazarinda güvenilir (sika) bir kimseden rivayet ettigine göre, Ibnu Ömer (ra) Iliya'da hacc ihrami giymistir. Ravi: Kaynak: Muvatta, Hacc 26, (1, 331) • Hz. Osman (ra)'in, bir kimsenin Horasan veya Kinnan'da ihrama girmesini mekruh addettigi rivayet edilmistir. Ravi: Osman Kaynak: Buhari, Hacc 33, (Bab basliginda, senetsiz olarak kaydedilmistir) •

Resulullah (sav)'a muhrimin giyecegi seylerden sorulmusta su cevabi verdi: "Muhrim ne kamis (gömlek), ne sarik, ne bürnus, ne salvar, ne de vers veya zaferan bulasmis bir giysi tasimaz. Ayaginda da mest (ve benzeri ayakkabi) yoktur. Ancak nalin bulamazsa,...

• Resulullah (sav)'a muhrimin giyecegi seylerden sorulmusta su cevabi verdi: "Muhrim ne kamis (gömlek), ne sarik, ne bürnus, ne salvar, ne de vers veya zaferan bulasmis bir giysi tasimaz. Ayaginda da mest (ve benzeri ayakkabi) yoktur. Ancak nalin bulamazsa, mestlerin topuktan asagi kismini kesmelidir." Buhari'de su ziyade var: "Ihramli kadin yüzünü örtmez, eldiven de giymez." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 21, Cezau's-Sayd 13, 15, Ilm 53, Salat 9; Müslim, Hacc 1, (1177); Muvatta, Hacc 8, (1, • Rivayete göre demistir ki: "Resulullah (sav) kadinlari ihrama girdikleri vakit eldiven kullanmaktan, yüzlerini örtmekten ve vers ve za'feran degmis elbise giymekten yasakladi ve: "Bunlardan gayri, hosuna giden elbise çesitlerinden safranla boyanmis veya ipekli veya zinet veya salvar veya kamis veya mest giysin" dedi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Menasik 32, (1827) • Resulullah (sav) ihramli iken mest giymede kadinlara ruhsat tanidi. Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Menasik 33, (1831) • Resulullah (sav) hazretleri buyurdular ki: "Kim izar bulamazsa salvar giysin, kim de nalin bulamazsa mest giysin." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Libas 14, 37, Hacc 132, Cezau's-Sayd 15, 16; Müslim, Hacc 4, (1178); Tirmizi, Hacc 19, (834) • Nafi'nin anlattigina göre, Eslem Mevla Ömer'in, Ibnu Ömer (ra)'e söyle söyledigini isitmistir: "Ömer (ra), Hz. Talha (ra)'nin üzerinde, ihramli iken boyali bir giysi görmüstü. "(Ey Talha) bu boyali giysi de ne?" diye sordu. (Talha cevaben): "Ey mü'minlerin emiri, bu kizil toprakla boyanmistir!" dedi. Ömer (ra): "Ey azizler, sizler halkin imamlarisiniz, halk sizlere uymaktadir. Eger cahil biri bu elbiseyi görse: "Talha Ibnu Ubeydillah, ihramda boyali elbise giymis" diyecek. Ey azizler, bu boyali elbiselerden hiçbirini giymeyin!" dedi" Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Hac 10, (1, 326) • Esma Bintu Ebi Bekr (ra), ihramli oldugu halde, sari renkli giysiler giyerdi. Ancak bunlarda za'feran olmazdi. Ravi: Urve Kaynak: Muvatta, Hacc 11, (1, 326) • Resulullah (sav) Ciirrane'de iken umre için ihrama girmis bir adam geldi. Adamin sakal ve saçlari sariya boyanmis, sirtinda da za'feran lekeleri bulunan bir cübbe vardi. "Ey Allah'in Resulü," dedi, "su gördügün vaziyette, umre için ihrama girdim!" Resulullah (sav): "Su cübbeyi çikar, sari boyayi da yika!" diye emretti. (Bu metin, Sahiheyn'deki metindir. Ebu Davud'un rivayetinde su ziyade mevcuttur: "Umrede iken, hacda yaptigini yap") Ravi: Ya'la Ibnu Umeyye Kaynak: Buhari, Umre 10, Cezau's-Sayd 16, 17, Megazi, 56, Fedailu'l Kur'an 2; Müslim, Hacc 6, (1180); Muvatt • Ibnu Ömer (ra)'in ihramlinin mintika takmasini mekruh addettigi rivayet edilmistir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 12, (1, 326) • Bana, el-Ferafisa Ibnu Umeyr el-Hanefi haber verdi ki, O, Hz.Osman (ra)'i, ihramli iken yüzünü örter görmüs. Ravi: Kasim Ibnu Muhammed Kaynak: Muvatta, Hacc 13, (1, 327) • Ibnu Ömer (ra) demistir ki: "Basin çeneden yukarisini ihramli kimse örtemez." Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Hacc 13, (1, 327) • Biz (kadinlar) ihramli olarak Resulullah (sav)'la beraber iken, binekliler bize ugrardi. Onlar tam hizamiza gelince, herbirimiz cilbabini basindan yüzünün üzerine sarkitiverirdi. Bizi geçtiler mi tekrar kaldirirdik." Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Menasik 34, (1833) • Biz, bir kisim kadinlar, ihramli iken, yanimizda Esma Bintu Ebi Bekr (ra) oldugu halde, yüzlerimizi sikica örtüyorduk." Ravi: Fatima Bintu'l'Mümir Kaynak: Muvatta, Hacc 16, (1, 328) • Resulullah (sav)'a, ihrama gir(ece)gi zaman (ihrami için), keza ihramdan çiktigi zaman da Kabe'yi tavaftan önce hill'i için, içinde misk bulunan sürünme maddesini su iki elimle sürdüm." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Hacc 18, 143, Libas 73, 89, 91; Müslim, Hacc 31, 33, (1189); Muvatta, Hacc 17, (1, 328); Tir • Bir diger rivayette söyle gelmistir: "Önce koku sürünüp sonra ihrama giren kimse hakkinda soruldu. Su cevabi verdi: "Ben (tib sürünerek) ihrama girip koku nesretmeyi sevmem. Katrana bulanmam bunu yapmaktan daha iyidir." Hz. Aise (ra)'ye, Ibnu Ömer'in, bu sözü haber verilince: "Ben, Resulullah (sav)'a ihrama (girecegi) sirada tib sürdüm. Bu halde hanimlarina ugradi. Sonra da ihrama girdi, koku nesrediyordu" dedi. Ravi: Kaynak: Buhari, Gusl 14; Müslim, Hacc 47, (1192); Nesai, Hacc 42, (5, 139), Gusl 13, (1, 203) • Resulullah (sav), ihrama girmeyi arzu ettigi zaman bulabildigi en güzel yagla yaglanirdi. Öyle ki, yagin parlakligini basinda ve sakalinda görürdüm. Ravi: Aise Kaynak: Nesai, Hacc 42, (5, 139-140) • Ben, Resulullah (sav)'a, ihrama girecegi zaman ihrami için, seytan taslamasini yaptiktan sonra ve Beytullah'a yapacagi tavaf (-i ziyaretten önce ihramdan çikinca da hiil'i (ihramsiz hali) için tib'ini sürdüm." Ravi: Aise Kaynak: Nesai, Hacc 41, (5, 137) • Bir diger rivayette söyle denir: "Resulullah'in tib'i (sürdügü koku) sizin su tib'inize benzemez." Yani (sizin kullandiginiz tib), uzun müddet koku nesretmeye devam etmez, demektir. Ravi: Aise Kaynak: Nesai, Hacc 41, (5, 137) • Biz Resulullah (sav) ile (hacc ve umre için ihrama girip) Mekke'ye giderdik. Ihram sirasinda alinlarimiza sükk denen bir tib sürerdik. Birimiz terleyecek olsa, yüzüne akardi. Resulullah (sav) bunu gördügü halde (bize) onu(n sürülmesini) yasaklamazdi. Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Menasik 32, (1830) • Salt Ibnu Zübeyd (ra), ailesinin bazi fertlerinden naklen sunu rivayet etmistir: "Hz. Ömer (ra) Secere nam mevkide iken, bir tib kokusu hissetti. "Bu koku kimden geliyor?" diye sordu: Kesir Ibnu's-Salt: "Bendendir, (saçimin dagilmamasi için) süründüm ve tiras olmamaya karar verdim" dedi. Hz. Ömer (ra): "Su birikintilerinden birine git, basini koku gidinceye kadar ovustur!" diye emretti. Kesir Ibnu's-Salt öyle yapti." Ravi: Salt Ibnu Zübeyd Kaynak: Muvatta, Hacc 20, (1, 329) • Ömer (ra), bir tib kokusu hissetmisti. "Bu koku kimden?" diye sordu. Muaviye Ibnu Ebi Süfyan (ra): "Ey mü'minlerin emiri! Bendendir!" diye cevap verdi. (Hz. Ömer kizgin bir eda ile): "Allah Allah! Senden mi?" diye çikisti. Hz. Muaviye: "Bana Ümmü Habibe sürdü, ey mü'minlerin emiri!" (diye özür) beyan etti. Hz. Ömer: "Allah askina geri dön ve su sürdügün seyi yika!" diye emretti. Ravi: Eslem Mevla Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 19 • Ihramli iken Cuhfe'de ölmüs olan oglu Vakid'i kefenlemis, bu arada basini ve yüzünü örttükten sonra söyle demistir: "Eger ihramli olmasaydik, cenazeye tib de sürerdik." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 14, (1, 327) • Ibnu Ömer (ra) ihram giyerek Mekke'ye müteveccihen yola çiktigi zaman, güzel kokusu olmayan bir yag ile yaglanirdi. Sonra Zülhuleyfe mescidine gelir, orada (ihram için iki rek'at) namaz kilar, sonra hayvanina binerdi. Devesi (ayaga kalkip) onu dogrultunca telbiyeye baslar ve söyle derdi: "Ben Resulullah'in böyle yaptigini gördüm." Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Hacc 28; Muvatta, Hacc 32, (1, 333) • (Ibnu Ömer) reyhanlanmamis bir yagla yaglanirdi. Yani kokulandirilmamis. Ravi: Kaynak: Tirmizi, Hacc 114, (962); Ibnu Mace, Menasik 88, (3083) • Ihramli reyhan koklayabilir, aynaya bakabilir. Yedigi zeytinyagi ve tereyagi ile tedavi olabilir. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hacc 18, (Bab basliginda, senetsiz olarak kaydetmistir) • Ibnu Abbas ile Misver Ibnu Mahreme (ra) Ebva'da ihtilaf ettiler, Ibnu Abbas: "Mührim basini yikar" dedi. Misver ise: "Hayir, yikayamaz!" dedi. Ibnu Abbas, beni Ebu Eyyub el-Ensari (ra)'ye gönderdi. Ben onu iki direk arasina gerilmis bir perde gerisinde yikaniyor buldum. Kendisine selam verdim. "Kim o?" dedi. "Abdullah Ibnu Huneyn'im. Beni, size Ibnu Abbas gönderdi. Sizden, ihramli iken Resulullah (sav)'in basini nasil yikadigini soruyor" dedim. Bunun üzerine Ebu Eyyüb (ra) elini perde (ipinin) üzerine koyup asagi dogru basti ve basi göründü. Üzerine su döken birisine: "Dök!" dedi. O da döktü. Ebu Eyyub (ra) basini elleriyle ileri geri ovalayip: "Resulullah (sav)'i böyle yapar gördüm" dedi." (Muvatta disindaki rivayetlerde su ziyade mevcuttur: "Misver, Ibnu Abbas'a sunu söyledi: "Seninle bir daha münakasa etmeyecegim (ne dersen kabulüm).") Ravi: Abdullah Ibnu Huneyn Kaynak: Buhari, Cezau's-Sayd 14; Müslim, Hacc 91, (1205); Muvatta, Hacc 4, (1, 323); Ebu Davud, Menasik 38, • Harice Ibnu Zeyd, babasi Zeyd (ra)'den naklediyor: "Resulullah (sav) ihrama girmek için soyundu ve yikandi." Ravi: Harice Ibnu Zeyd Kaynak: Tirmizi, Hacc 16, (830) • Ibnu Ömer (ra) ihrama girmezden önce ihram için, Mekke'ye girmek için, Arafat'ta vakfe için yikanirdi. (Bir rivayette su ziyade vardir: "Ihrama girdi mi, basini sadece ihtilam oldugu zaman yikardi.") Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Hacc 3, (1, 322); Buhari, Hacc 38 • Resulullah (sav) yikandigi su ile saçlarini (dagitmayacak sekilde) tarayip nizama soktu. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Menasik 12, (1747, 1748); Nesai, Hacc 40, (5, 136); Buhari, Hacc 19; Müslim, 21, (1184); • Ihramli kimse hamama girer. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Cezau's-Sayd 14 (Tercüme bab basligi olarak, senedsiz sekilde) kaydedilmistir. • Resulullah (sav) ihramli iken hacamat oldu (kan aldirdi). (Bu metin Sahiheyn'in metnidir.) Buhari merhumun bir diger rivayetinde: "[Resulullah (sav)] oruçlu iken hacamat oldu" denir. Yine Buhari'nin bir diger rivayetinde: "[Resulullah (sav) ihramli iken çektigi agri sebebiyle basindan hacamat oldu" denir. Bir diger rivayette: "Sakika denen (basinin ön kismindaki) bir agri sebebiye, Lahyu Cemel adinda Mekke yolu üzerindeki bir su basinda, basinin ortasindan hacamat oldu" denir. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Cezau's-Sayd 11, Tibb 12, 15; Müslim, Hacc 88, (1203); Ebu Davud, Menasik 36, (1835-1836); T • Resulullah (sav) ihramli iken ayaginin sirtindan çektigi bir agri sebebiyle hacamat oldu. (Nesai'nin rivayetinde "...Maruz kaldigi incinme sebebiyle (ayaginin sirtimdan hacamat oldu)" denmistir.) Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Menasik 36, (1837); Nesai, Hacc 94, (5, 194) • Ibnu Ömer (ra) dedi ki: "Ihramli kimse kaçinilmaz bir sebepten dolayi mecbur kalmadikça hacamat olamaz." Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Hacc 75, (1, 350) • Ömer Ibnu Ubeydillah Ibni Ma'mer, ihramli iken gözünden hastalandi. Bunun üzerine gözlerine sürme çekmek istedi. Ancak Eban Ibnu Osman onu bundan men etti ve gözlerine sabir basmasini tavsiye etti. Illaveten: Hz. Osman (ra)'in Resulullah'in böyle yaptigini rivayet ettigini söyledik. (Ebu Davud'un rivayetinde su ziyade var: "Eban hacc emiri idi.") Ravi: Nübeyh Ibnu Vehb Kaynak: Müslim, Hacc 89, (1204); Ebu Davud, Menasik 37, (1838); Tirmizi, Hacc 106, (962); Nesai, Hacc 45, (5 • Rivayet edilmistir ki, ihramli iken, gözüne gelen bir rahatsizlik sebebiyle aynaya bakmistir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 93, (1, 358) • Resulullah (a.s) Meymune validemizle (ra) ihramli iken tezevvüc buyurdular. (Buhari'nin bir rivayetinde su ziyade var: "Umretü'l-kaza sirasinda, ihramsiz olarak Meymune ile gerdek yapti. Meymune Serefte vefat etti." Ebu Davud der ki: Ibnu Müseyyeb demistir ki: "Ihramli iken Resulullah'in Meymune ile evlenmesi meselesinde Ibnu Abbas (ra) vehme düsmüstür." Nesai'ye ait bir baska rivayette: "Ihramli iken Resulullah (sav) evlendi" denir. Meymune ile evlendigi zikredilmez.) Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Cezau's-Sayd 12, Megazi 43, Nikah 30; Müslim, Nikah 46, (1410); Ebu Davud, Menasik 39, (1844 • Resulullah (sav) ihramsiz iken Meymune (ra) ile evlendi. Ihramsiz oldugu halde onunla gerdek yapti. Ikisinin evlenmesinde aralarinda ben elçilik yapmistim. Ravi: Ebu Rafi' Kaynak: Tirmizi, Hacc 23, (841) • Her ikimiz de Seref'te ihramsiz iken, Resulullah (sav) benimle evlendi. (Bu metin Ebu Davud'daki dir. Müslim'de söyle denmistir: "Kendisi ihramsiz oldugu halde O'nunla Meymune evlendi.Rai -ki Yezi Inu'l-Esamm'dir- der ki: "Meymune hem benim teyzemdi, hem de Ibnu Abbas'in teyzesi idi." Tirmizi'de su ziyade vardir: "Meymune (ra) ile gerdek yaptiginda ihramsiz idi. Meymune Seref'te öldü. Onu, Resulullahin kendisiyle gerdek yaptigi çadirda defnettik.) Ravi: Meymune Kaynak: Müslim, Nikah 48, (1411); Ebu Davud, Menasik 39, (1843); Tirmizi, Hacc 24, (845) • Resulullah (sav), azadlisi Ebu Rafi'yi Ensar'dan bir baskasiyla birlikte (Meymune'ye) gönderdi. Onlar, Resulullah (sav)'i Meymune bintu'l-Haris (ra) ile evlendirdiler. (O vakit) Resulullah (sav) henüz Medine'de idi (ve umretu'l-kaza için yola) çikmamisti. Ravi: Süleyman Ibnu Yesar Kaynak: Muvatta, Hacc 69, (1, 348) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ihramli ne evlenir, ne evlendirir, ne de dünür gönderir." Ravi: Osman Kaynak: Müslim, Nikah 41, (1409); Muvatta, Hacc 70, (1, 348, 349); Ebu Davud, Menasik 37, (1841); Tirmizi, H • Ibnu Ömer (ra) söyle hükmetmistir: "Ihramli evlenmez, evlendirmez, ne kendisi için kiz ister, ne de baskasi için." Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Hacc 72. (1, 349) • Ebu Gatafan el-Mürri'nin anlattigina göre, babasi Tarif, ihramli iken bir kadinla evlenmis ise de Hz. Ömer (ra) bu nikahi reddetmistir. Ravi: Ebu Gatafan el-Mürri Kaynak: Muvatta, Hacc 71, (1, 349) • Hudeybiye Sulhu yapildigi sene, bir gün Resulullah (sav)'in ashabindan bir grupla birlikte, Mekke yolu üzerinde bir yerde oturuyordum. Resulullah (sav), bizden ileride (konaklamis) idi. Ben hariç herkes ihramliydi. Halk vahsi bir esek gördü, ben o sirada mesguldüm, ayakkabimi tamir ediyordum. Gördüklerinden beni haberdar etmediler, onu kendiligimden görmüs olmami istiyorlardi. Bir ara aralarinda bir gülüsme oldu. Birden etrafima bakindim (ve bu esnada) hayvani gördüm. Hemen (Cerade adindaki) atima gidip egerledim ve bindim. (Acelemden) kamçiyi ve mizragi unutmustum. "Kamçi ve mizragimi bana verin!" diye seslendim. "Hayir, dediler, vallahi bu iste sana yardimci olmak istemeyiz." Öfkelendim. Inip onlari aldim. Tekrar binip, esege dogru hizla gittim, (yetisip) avladim. Beraberimde getirdim, ölmüstü. Arkadaslarim etinden yediler. Ancak sonradan ihramli iken yeyip yememe hususunda sekke düsüp (yediklerine pisman oldular). Yürüdük, ben bir parça ayirdim. Resulullah'a kavusunca, bu meseleyi sorduk. "Beraberinizde birseyler kaldi mi?" dedi. Ben: "Evet!" diyerek parçayi uzattim, ihramli oldugu halde, ondan yedi. Ve: "Bu bir taamdir. Onunla Allah size ikramda bulunmustur."dedi." (Bunlarda gelen bir ziyade söyledir: "(Resulullah:) "O helaldir, yiyin (dedi)." Bir diger rivayette: "Resulullah (sav) onlara sunu söyledi: "Sizden biri (hayvani yakalamak üzere) saldirmasini emretmedi, veya ona hayvani göstermedi mi?" Onlar: "Hayir!" diye cevap verince, (Resulullah:) "Öyleyse yiyin!" buyurdu." Bir diger rivayette: "(Resulullah): Isaret ettiniz veya yardim ettiniz veya saldirmasini sagladiniz mi? (diye sordu).") Ravi: Ebu Katade Kaynak: Buhari, Cezau's-Sayd 2, 3, 4, 5, Hibe 3, Cihad 46, 88, Megazi 35, Et'ime 19, Zebaih 10, 11; Müslim, • Sab Ibnu Cessame (ra)'nin anlattigina göre, kendisi, Resulullah (sav)'a, Ebva veya Vehdan'da (canli) bir yaban esegi hediye etmistir. Ancak Resulullah bunu kendisine iade etmis, Sa'b'in üzüldügünü yüzünden anlayinca: "Bunu sana iade edisimizin sebebi ihramli olusumuzdur" demistir. Ravi: Sab Ibnu Cessame Kaynak: Buhari, Cezau's-Sayd 6, Hibe 5, 17; Müslim, Hacc 50, (1193); Muvatta, Hacc 83, (1, 353); Tirmizi, Ha • Sa'b Ibnu Cessame (ra), Resulullah (sav)'a, ihramli iken, Kudeyd'de ucundan kan damlayan bir vahsi esek budu hediye etti. Resulullah, bu hediyeyi Sa'b'a iade etti (kabul etmedi). Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Nesai, Hacc 79, (5, 183-185) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Siz ihramli iken, bizzat avlamamis iseniz veya (sizin arzunuzla) sizin için avlanmamis ise kara av hayvanlari(nin eti) size helaldir." Ravi: Cabir Kaynak: Ebu Davud, Menasik 41, (1851); Tirmizi, Hacc 25, (846); Nesai, Hacc 81, (5, 187) • Biz ihramli iken Talha ile beraberdik. Bize bir kus hediye edildi. Bu sirada Talha yatiyordu. Kus etinden bazilarimiz yedi, bazilarimiz çekinip yemedi. Talha uyaninca yiyenleri te'yid etti ve: "Biz Resulullah (sav) ile birlikte onu yedik" dedi. Ravi: Abdurrahman Ibnu Osman Kaynak: Müslim, Hacc 65, (1197); Nesai, Hacc 78, (5, l82) • Hz. Osman (ra)'a Arc'ta iken bir av eti getirildi. Arkadaslarina: "Yiyiniz!" dedi. Onlar: "Sen yemiyor musun?" diye sordular. "Ben," dedi, "sizin durumunuzda degilim, bu hayvan benim için avlandi." Ravi: Abdullah Ibnu Amir Ibni Rebia Kaynak: Muvatta, Hacc 84, (1, 354) • Hz. Aise (ra)'e: "Bir av hayvani benim için avlanmamissa bu bana helal mi, haram mi?" diye sormustum, su cevabi verdi: "Ey kizkardesimin oglu, o (ihram müddeti) on gündür. Içinde bir segrime (rahatsizlik, süphe) hissedersen birakiver (yeme)." Ravi: Urve Kaynak: Muvatta, Hacc 85, (1, 354) • el'Behzi (ra) -ki ismi Zeyd Ibnu Ka'b'dir- anlatiyor: "Resulullah (sav) Mekke ye gitmek düsüncesiyle ihramli olarak (Medine'den) çikti. Ravha nam mevkiye varinca orada kesilmis bir vahsi esekle karsilastilar. Resulullah (sav)'e bundan bahsedildi: "Birakin onu, dedi, sahibi hemen gelebilir!" Derken hayvanin sahibi Behzi geldi ve Resulullah (sav)'i bularak: "Ey Allah'in Resulü, bu esegi (size biraktim) dilediginiz gibi tasarruf edin!" dedi. Resulullah derhal Hz. Ebu Bekir'e emrederek, "yol arkadaslari arasinda taksim etmesini" söyledi. Sonra yola devam edip Isaye nam yere geldi. Burasi Ruveyse ile Arc arasinda bir yer idi. Sicak bir gölgede kivnlip uyumakta olan bir ceylan vardi. -Ravi der ki- "Resulullah (sav) bir sahsa, herkes geçinceye kadar orada bekleyip kimseye hayvani rahatsiz ettirmemesini emretti. Ravi: Zeyd Ibnu Ka'b Kaynak: Muvatta, Hacc 79, 1, (351); Nesai, Hacc 78, (5, 182,183), Sayd 32, (7, 205) • Zübeyr (ra) ihramli oldugu halde (yemek üzere yanina) güneste kurutulmus ceylan eti dizisini azik olarak aliyordu. Ravi: Urve Kaynak: Muvatta, Hacc 77, (1, 350) • Biz, hacc veya umre için Hz. Peygamber (sav)'le birlikte yola çikmistik. Yol esnasinda bir çekirge sürüsüne rastladik. Kamçi ve yaylarimizla vurmaya basladik. Resulullah (sav): "Bunu yeyin, zira o deniz avindan (sayilir)" dedi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Menasik 42, (1853); Tirmizi, Hacc 27, (850), 3 • Ka'bu'l-Ahbar demistir ki: "Çekirge deniz avi(ndan sayilmis)dir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Menasik 42, (1853); Muvatta, Hacc 82, (1, 352) • Muvatta'da su ziyade var: Hz. Ömer (ra) Ka'b'a sordu: "Nereden biliyorsun (ki çekirge deniz avidir)?" Ka'b su cevabi verdi: "Ey mü'minlerin emiri, nefsimi yed-i kudretinde tutan Zat-i Zülcelal'e yemin ederim, bu (bir nevi) balik hapsirmasidir, her yil iki sefer hapsirir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Muvatta, Hacc 82, (1, 352) • Esma Bintu Umeys, Muhammed Ibnu Ebi Bekir'in dogumu sebebiyle Secere nam mevkide nifas olmustu. Resulullah (sav), Hz.Ebu Bekir (ra)'i görüp, kadina yikanip ihrama girmesini emretmesini söyledi. Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Hacc 109, (1209); Ebu Davud, Menasik 35, (1834); Ibnu Mace, Menasik 12, (2911) • Muhammed'i Beyda'da dogurdugunu söylemis, önceki hadisteki durumu aynen zikretmistir. (Muvatta'nin bir baska rivayetinde söyle denir: "(Esma..) Zülhuleyfe'de Muhammed'i dogurdu). Ebu Bekir (ra) ona yikanmasini sonra da ihrama girmesini emretti." Nesai, bir baska rivayette su ziyadeyi ilave eder: "...sonra hacc için ihrama girmesini, Ka'be'yi tavaf hariç, herkesin yaptiklarini aynen yapmasini (emretti)." Yine Nesai'nin bir baska rivayetinde (Esma) söyle demistir: Resulullah'a (birisini) göndererek: "Ne yapayim?" diye sordurdum. Bana: "Yikan, (kan gelen kisma) sargi bagla, sonra da ihrama gir" haberini gönderdi.) Ravi: Esma Bintu Ümeys Kaynak: Muvatta, Hacc 1, (1, 322); Nesai, Hacc 26,(5, 127) • Ibnu Ömer (ra)'den yapilan bir rivayete göre, hacc veya umre için ihrama giren hayizli kadin hakkinda, "Kadin dilerse umre veya hacci için ihrama girer, ancak Beytullah'i tavaf edemez, Safa ile Merve arasindaki sa'yi de yapamaz. Bunlar disindaki bütün menasike insanlarla birlikte katilir. Temizleninceye kadar mescide yakin olamaz." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 45 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Nifasli ve hayizli kadinlar mikata gelince guslederek ihrama girerler ve Beytullah'a olan tavaf hariç bütün menasiki ifa ederler." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 10, (1744); Tirmizi,Hacc 100, (945) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bes hayvan vardir, bunlarin öldürülmesi ihramliya günah degildir: Karga, çaylak, akrep, fare, kelb-i akur." (Bir rivayette söyle denmistir: "Bunlari, Harem'de ve ihramda iken öldürene günah yoktur." Ebu Davud ve Tirmizi'nin, Ebu Saidi'l-Hudri'den kaydettikleri bir rivayette: "Adi yirticilar" da denmistir. Bundan maksad insana saldirip yaralayandir.) Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Cezau's-Sayd 7; Müslim, Hacc 72, (1199); Muvatta, Hacc 88,(1, 356); Ebu Davud, Menasik 40, ( • Alkame Ibnu Ebi Alkame, annesinden rivayet etmistir ki: "Annesi, Hz. Aise (ra)'yi ihramli iken bedenini kasiyan kimse hakkinda soru sorulunca dinlemistir. Hz. Aise su cevabi verir: "Evet, kasinsin ve siddetle kasisin." Sonra Hz. Aise ilave eder: "Ellerimi baglasalar, (kasinmak için ayaklarimdan baska bir imkanim olmasa) ayaklarimla kasinirim." Ravi: Alkame Ibnu Ebi Alkame Kaynak: Muvatta, Hacc 93, (1, 358) • Hacc yapmak üzere Hz. Peygamber (sav)'le birlikte çiktik. Arc nam mevkiye kadar geldik. Orada Resulullah (sav) konakladi, biz de konakladik. Hz. Aise (ra) Resulullah (sav)'in yanina oturdu. Ben de babam Ebu Bekir'in yanina oturdum. Resulullah'in binek devesi ile, Hz.Ebu Bekir'in binek develeri tekdi ve o da Ebu Bekir'e ait bir köle ile birlikte (yolda) idi. Ebu Bekir (ra) oturup, kölenin gelmesini beklemeye basladi. Köle geldi ama beraberinde deve yoktu. Hz.Ebu Bekir (ra): "Deven nerde?" diye sordu. Köle: "Sabahleyin onu kaybettim!" dedi. Ebu Bekir (ra): "Tek bir deveyi kayip mi ettin!" deyip köleye vurmaya basladi. Resulullah bu sirada gülüyor ve söyle diyordu: "Su ihramliya bakin neler de yapiyor!" (Ibnu Ebi Rizme der ki: Resulullah: "Su ihramliya bakin neler de yapiyor?" deyip gülüyor, (baska bir sey söylemiyordu)." Ravi: Esma Bintu Ebi Bekr Kaynak: Ebu Davud, Menasik 30, (1818); Ibnu Mace, Menasik 21, (2933) • Hz. Ömer (ra)'i ihramli iken (Mekke ile Medine arasindaki Sükya köyünde) devesinin kurtlarini alip topraga atarken gördüm. Ravi: Rebia Ibnu Abdillah Kaynak: Muvatta, Hac 92, (1, 357) • Ibnu Ömer (ra), ihramlinin, devesinden pire veya güve gibi hasereleri temizlemesini mekruh addederdi. Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Hacc 95, (1, 358) •

Sizin Beyda'niz, hakkinda Resulullah'a iftira ettiginiz surasidir. Ama, Resulullah (sav) sadece mescidin -yani Zülhuleyfe mescidinin- yaninda ihrama girip telbiye getirdi. (Bir rivayette söyle denir: "Resulullah (sav) Secere nam mevkide devesine bindigi zaman...

• Sizin Beyda'niz, hakkinda Resulullah'a iftira ettiginiz surasidir. Ama, Resulullah (sav) sadece mescidin -yani Zülhuleyfe mescidinin- yaninda ihrama girip telbiye getirdi. (Bir rivayette söyle denir: "Resulullah (sav) Secere nam mevkide devesine bindigi zaman telbiye getirdi." Nesai'nin diger bir rivayetinde denir ki: "Ibnu Ömer'e: "Seni deven kaldirdigi zaman telbiye çeker gördüm" diye sorulmustu. Su cevabi verdi: "Çünkü Resulullah böyle yapmisti.") Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 20; Müslim, Hacc 23, (1186); Muvatta, Hacc 30, (1, 332); Tirmizi, Hacc 8, (818); Ebu Da • Resulullah (sav) ögleyi kildi. Sonra devesine bindi. Beyda tepesine çiktigi zaman telbiye getirdi. (Nesai, bir diger rivayette su ziyadeyi kaydetti: "Ögleyi kildigi zaman hacc ve umre için ihrama girdi.") Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Menasik 21, (1774); Nesai, Hacc 25, (5,127), 56, (5,162) • Ibnu Abbas (ra)'a a dedim ki: "Resulullah (sav)'in, vacib kildigi zaman, getirdigi telbiye hususunda Ashabim ihtilama dogrusu hayret ediyorum!" Bana su cevabi verdi. "Bu meseleyi ben herkesten iyi biliyorum. Aslinda Resalullah (sav) tek bir hacc yapti. Bütün ihtilaflar bununla ilgili. Resulullah (sav) hacc maksadiyla (Medine'den) yola çikti. Zülhuleyfe Mescidi'ne gelip iki rekatlik ihram namazini kilinca, hacci fiilen oldugu yerde baslatti. Namazi bitirince de hacc için telbiyede bulundu. Iste bu telbiyeyi bir kisim insanlar isitti. Bunu kendisinden ben de (isittim ve) hatirimda tuttum. Sonra hayvanina bindi. Devesi onu yerden kaldirinca tekrar telbiye getirdi. Bu ikinci telbiyeyi de isitenler oldu. (Her seferinde telbiyeleri) farkli kimselerin isitmesi, insanlarin daginik ve hareket halinde olmalarindandir Böylece, devesi onu kaldirdigi zaman çektigi telbiyesini de yeni insanlar isitti, iste bunlar: "Resulullah (sav), devesi kaldirdigi zaman telbiye getirdi" dediler. Resulullah (sav) yoluna devam etti. Beyda tepesine çikinca da telbiye getirdi. Bu telbiyeyi de isiten baskalari vardi. Bunlar: "Resulullah (sav) Beyda'ya çikinca telbiye getirdi" dediler. Allah'a kasem olsun! Resulullah namazgahinda hacci baslatti. Devesi kaldirdigi zaman telbiye getirdi, sonra Beyda tepesine çikinca orada da telbiye getirdi." Said Ibnu Cübeyr sözüne devamla dedi ki: Ibnu Abbas'in sözünü esas alanlar (Zülhuleyfe'deki) namazgahta iki rek'atlik ihram namazini kilar kilmaz telbiye getirdi." Ravi: Ebu Cübeyr Kaynak: Ebu Davud, Menasik 21, (1770) • Ibnu Ömer (ra) Harem bölgesinin en yakin yerine geldi mi telbiyeyi artik birakirdi. Sonra Zu-Tuva nam mevkide geceyi geçirir, orada sabah namazini kilar, sonra yikanirdi ve derdi ki: "Resulullah (sav) böyle yapmisti." Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Hacc 38, 39; Müslim, Hacc 226, (1259); Muvatta, Hacc 32, (1, 333) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Mukim olanlar veya umre yapanlar, Hacer-i Esved'i istilam edinceye kadar telbiyeyi birakmazlar." (Hadis, Tirmizi'de söyledir: "Resulullah (sav), umrede iken, Hacer-i Esved'e istilam yapinca telbiyeyi birakirdi.") Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 29, (1817); Tirmizi, Hacc 79, (919) • Resulullah (sav)'i telbiye çekerken -bir rivayette mülebbiyen degil, mülebbiden demistir- isittim söyle diyordu: "Lebbeyk Allahümme lebbeyk. Lebbeyk la serike leke lebbeyk. Inne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, la serike leke." Bu kelimelere baska ilavede bulunmuyordu. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 26, Libas 89; Müslim, Hacc 19, (1184); Muvatta, Hacc 28, (1, 331-332); Tirmizi, Hacc 13 • Bir rivayette su ziyade var: "Abdullah Ibnu Ömer (ra) derdi ki: "(Babam) Ömer Ibnu'l-Hattab (ra) bu kelimelerden ibaret olan Resulullah'in telbiyesi ile telbiye getirir ve sunu söylerdi: "Lebbeyk Allahümme lebbeyk. Lebbeyk ve sa'deyk ve'l-hayru fi yedeyk. Lebbeyk, ve'r-ragbau ileyk ve'l-amel." (Ebu Davud'un diger bir rivayetinde Hz. Cabir (ra)'den su ziyade vardir: "Resulullah söyle telbiye getirirdi..." dedikten sonra tipki Ibnu Ömer'in hadisindeki gibi bir metin zikretti. Sonra Hz. Cabir'in sunu ilave ettigini kaydetti: "insanlar telbiyeye "...Zü'l-Mearic" ve benzeri kelimeler ilave ettiler. Resulullah (sav) bunlari isitti ancak hiçbir müdahelede bulunmadi." Zü'l-Mearic, Allah'in isimlerinden biri olup "yükselme yerlerinin sahibi" "yüksek dereceler sahibi" manasina gelir.) Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Nesai, Hacc 54, (5, 161) • Resulullah (sav)'in telbiyesinde "Lebbeyk ilahe'l-Hakk (Buyur! Hak olan Ilah!)" tabiri de vardi. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Nesai, Hacc 54, (5, 161-162) • Resulullah (sav) sunu söylediler: "Cibril (a.s) bana gelip, ashabima ve beraberimde olanlara telbiye -veya ihlal dedi- çekerken seslerini yükseltmelerini emretmemi emir buyurdu." Ravi: Saib Ibnu Hallad el-Ensari Kaynak: Muvatta, Hacc 34, (1, 334); Ebu Davud, Menasik 27, (1814); Tirmizi, Hacc 15, (829); Nesai, Hacc 55, • Müsrikler (haccederken su sekilde telbiyede bulunurlardi): "Lebbeyke la seri-ke leke". Resulullah (sav) da: "Yazik size, yeter, yeter" buyururdu. Müsrikler (telbiyelerinin devaminda): "Yalniz bir serik müstesna, o senin serikindir, sen ona da, onun malik oldugu seylere de maliksin" derlerdi. Onlar, bunu, Kabe'yi tavaf ederken söylerlerdi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Müslim, Hacc 22, (1185) •

Imam Malik (ra) anlatiyor: "Bana ulasti ki, Hz. Ömer, Hz. Ali ve Hz. Ebu Hüreyre (ra)'ye haccetmek üzere ihrama girmis bulunan birisi hanimi ile cinsi temasta bulunursa ne gerekir diye sual sorulmustu. Su cevabi verdiler: "Bunlar (basladiklari) hacci...

• Imam Malik (ra) anlatiyor: "Bana ulasti ki, Hz. Ömer, Hz. Ali ve Hz. Ebu Hüreyre (ra)'ye haccetmek üzere ihrama girmis bulunan birisi hanimi ile cinsi temasta bulunursa ne gerekir diye sual sorulmustu. Su cevabi verdiler: "Bunlar (basladiklari) hacci tamamlarlar. Sonra müteakip sene yeniden hacc yaparlar ve (ceza olarak da) kurban (hedy) keserler." Hz. Ali (ra) sunu söylemistir: "Müteakip yil, bunlar hacc için ihrama girince, hacci tamamlayincaya kadar birbirlerinden ayrilirlar." Ravi: Kaynak: Muvatta, Hac 151, (1, 381-382) • Ibnu Abbas (ra), Mina'da iken, ifaza tavafindan önce, hanimina cinsi temasta bulunan bir kimse hakkinda sorulmustu, bir bedene kesmesini emretti." Bir rivayette söyle demistir: "Ifazadan önce ehline temas eden kimse (ceza olarak) yeni bir umre yapar ve bir de kurban (hedy) keser." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Muvatta, Hacc 159, (1, 384) •

Hz. Ömer (ra) sirtlan öldüren için bir koç, geyik öldüren için bir keçi, tavsan öldüren için bir çebis (küçük keçi), Arap tavsani (denilen bir nevi tarla faresi) için bir kuzuya hükmetti." Ravi: Cabir Kaynak: Muvatta, Hacc 235, (1, 416)

• Hz. Ömer (ra) sirtlan öldüren için bir koç, geyik öldüren için bir keçi, tavsan öldüren için bir çebis (küçük keçi), Arap tavsani (denilen bir nevi tarla faresi) için bir kuzuya hükmetti." Ravi: Cabir Kaynak: Muvatta, Hacc 235, (1, 416) • Mürsel (senetsiz) olarak Ebu'z-Zübeyr'den gelen rivayete göre, Hz. Ömer, çekirge hakkinda: "Onu kim öldürürse -iki hakemin hükmüyle- onun karsiligini öder" diye hükmetmistir. Söyle ki: Zeyd Ibnu Eslem'in rivayetine göre, bir adam gelerek Hz. Ömer'e: "Ey mü'minlerin emiri, ben ihramli iken kamçimla birkaç çekirge öldürdüm, (ne yapmam gerekir?)" diye sormus. Hz. Ömer ona bir avuç kadar taam yedir (tasadduk et) cevabini vermistir. Ravi: Ebu'z-Zübeyr Kaynak: Muvatta, Hacc 235, (1, 416) • Muvatta'nin bir baska rivayetinde söyle gelmistir: "Bir adam Hz. Ömer (ra)'e, ihramda iken öldürdügü çekirge hakkinda sordu. Hz. Ömer, (yaninda bulunan) Ka'bul-Ahbar'a: "Gel beraber hükmedelim" dedi. Ka'b: "Bir dirhem tasadduk etmesi gerekir" diye hükmetti. Hz. Ömer ona: "Sen dirhemleri buluyorsun. Surasi muhakkak ki hurma, çekirgeden daha hayirlidir" dedi. Ravi: Kaynak: • Bir adam Hz. Ömer (ra)'e gelerek: "Ben ve arkadasim ihramli oldugumuz halde Akabe'deki bir tepeye dogru atlarimizla yaris yaptik ve bu esnada bir ceylan öldürdük. Bu fiilimize hükmünüz nedir?" diye sordu. Hz. Ömer (ra), yaninda bulunan birine: "Gel beraber hükmedelim" dedi. (Ibnu Sirin) der ki: "Ikisi birlikte bir keçiye hükmettiler. Bunun üzerine adam döndü ve (yanindakilere): "Ömer'e bakin, mü'minlerin emiri ama, bir ceylan hakkinda hüküm veremiyor, yardimci olarak bir adam çagiriyor!" dedi. (Bu sözü isiten) Hz. Ömer (ra), adami çagirtip: "Sen Maide süresini okudun mu?" diye sordu. Adam: "Hayir!" deyince: "Pekiyi (hüküm vermede yardimini istedigim) bu adami taniyor musun?" dedi. Adam bu soruya da: "Hayir!" deyince Hz. Ömer: "Eger, Maide süresini okudugunu söyleseydin dayakla canini yakacaktim" dedi ve ilave etti: "Cenab-i Hakk Kitab-i Mubin'inde: "Ey iman edenler,.. Içinizden adalet sahibi iki adam hüküm (ve takdir) edecektir..." (Maide 95) buyurmustur. Ve su da Abdurrahman Ibnu Avf'dir." Ravi: Ibnu Sirin Kaynak: Muvatta, Hacc 231, (1, 414) • Ibnu Abbas (ra) demistir ki, "kim, haccin nüsükünden farzlari disinda bir sey unutur veya terkederse bir kan (dem) akitsin." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Muvatta, Hacc 240, (1, 419) •

Hz. Peygamber (sav) hacc-i ifrad yapmistir. Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Hacc 122, (1211); Muvatta, Hacc 38, (1, 335); Tirmizi, Hacc 10, (820); Ebu Davud, Menasik 23

• Hz. Peygamber (sav) hacc-i ifrad yapmistir. Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Hacc 122, (1211); Muvatta, Hacc 38, (1, 335); Tirmizi, Hacc 10, (820); Ebu Davud, Menasik 23 • [Babam Ömer (ra) dedi ki]: "Haccinizla umrenizin arasini ayirin. Zira böyle yapmak, sizden birinin haccinin daha mükemmel olmasini saglar. Umrenizin mükemmel olmasi da, onu hacc aylari disinda yapmaya baglidir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 67, (1, 347) • Ey Resulullah'in ashabi! Biliyor musunuz, Resulullah (sav) sunu sunu yapmayi yasakladi, kaplan derilerine oturmayi yasakladi?" Dinleyenler: "Evet (biliyoruz!)" dediler. Hz. Muaviye (ra) tekrar sordu: "Resulullah (sav)'in hacc ile umrenin arasini birlestirmenizi (hacc-i kiran yapmanizi) da yasakladigini biliyor musunuz?" Yanindakiler: "Hayir, bunu bilmiyoruz!" dediler. Hz. Muaviye (ra): "Öyleyse bilin, bu da öbürleriyle birlikte (yasaklar arasinda). Ne var ki, sizler unutmussunuz!" dedi. Ravi: Muaviye Kaynak: Ebu Davud, Menasik 23, (1794) • Cabir ve Ebu Said el-Hudri (ra) söyle demislerdir: "Biz Resulullah (sav) ile birlikte hacc için avazimizin çiktigi kadar yüksek sesle telbiye getirerek (Mekke'ye) geldik." Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Hacc 212, (1248) •

Resulullah (sav)'i hacc ve umre her ikisi için de (ihrama girip) telbiye çekerken isittim. Bekr Ibnu Abdillah el-Müzeni demis ki: "Ben bunu Abdullah Ibnu Ömer (ra)'e söyledim. Bana: "Resulullah (sav) sadece hacc için telbiye getirdi" diye cevap verdi. Sonra...

• Resulullah (sav)'i hacc ve umre her ikisi için de (ihrama girip) telbiye çekerken isittim. Bekr Ibnu Abdillah el-Müzeni demis ki: "Ben bunu Abdullah Ibnu Ömer (ra)'e söyledim. Bana: "Resulullah (sav) sadece hacc için telbiye getirdi" diye cevap verdi. Sonra tekrar Enes (ra)'le karsilastim ve Ibnu Ömer'in sözünü kendisine aktardim. Bana (kizarak): "Galiba bizi çocuk yerine koyuyorsunuz. Ben Resulullah (sav)'i: "Umre ve hacc için lebbeyk!" derken isittim" dedi. Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 5, Hacc 24, 25, 27, 117, 119, Cihad 104, 126; Müslim, Hacc 185, (1232); Ebu • es-Subeyy Ibnu Ma'bed dedi ki: "Ben Hiristiyan bir bedevi idim. Sonradan Müslüman oldum. Kabilemden Hüzeym Ibnu Sürmüle adinda bir kimseye gelerek: "Hey adamim, ben cihad hususunda hirsliyim. Hacc ve umre yapmayi da üzerime vecibe buldum. Ben bu ikisini nasil birlestirebilirim?" diye sordum. Bana: "Ikisini birlestir ve kolayina gelen bir kurban kes" dedi. Ben de ikisine birden (niyet edip) ihrama girdim. (Küfe'ye bir merhale mesafedeki) Uzeybe nam mevkiye geldigim zaman Selman Ibnu Rebia ve Zeyd Ibnu Suhan ile karsilastim. Ben hacc ve umre her ikisi için ihramdaydim. Biri digerine benim hakkimda: "Bu adam devesi kadar da bilgili degil" dedi. Bunu isitince tepeme dag yikildi zannettim. Dogru Ömer Ibnu'l-Hattab (ra)'a gittim. Ben, hac ve umre her ikisi için de ihramimi devam ettirerek, hikayemi anlattim. Hz. Ömer bana: "Hz. Peygamber (sav) sünnetine irsad edilmissin" dedi." Ravi: Ebu Vail Kaynak: Ebu Davud, Menasik 24, (1799); Nesai, Hacc 49, (5, 146, 147); Ibnu Mace, Menasik 38, (2970) • Cafer Ibnu Muhammed babasindan naklediyor: "Mikdad Ibnul-Esved, (Mekke yolu üzerindeki Sükya nam karyede) Hz. Ali (ra)'nin yanina girdi. Hz. Ali, bu sirada develerine un ve agaç yapragi karisimi yemlerini veriyordu. Mikdad: "Su Osman Ibnu Affan (ra) hacc ve umrenin arasini birlestirmeyi yasakliyor" dedi. Hz. Ali (ra), ellerinde un ve yaprak bulasigi oldugu halde disari çikti. -Kollarindaki un ve yaprak bulasigini hiç unutmayacagim- dogru Hz. Osman'in yanina girdi. "Sen," dedi "hacda umrenin arasini birlestirmeyi yasakliyormussun, dogru mu?" Hz. Osman (ra) su cevabi verdi: "Bu benim reyimdir!" Hz. Ali: "Umre ve hacc için lebbeyk!" diyerek, öfkelenmis olarak çikti." Ravi: Cafer Ibnu Muhammed Kaynak: Muvatta, Hacc 40, (1, 336) • Resulullah (sav) hacc ve umreyi birlestirip, her ikisi için de tek bir tavaf yapti. Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Hacc 102, (947); Nesai, Hacc 144, (5, 226); Ibnu Mace, Menasik 39, (2973) • Hac ile umreyi birlestiren kimseye tek bir tavaf yeterlidir, ikisinin ihramindan birlikte çikar. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 77, 105, Muhsar 1, 3, 4, Megazi 35; Müslim, Hacc 181, (1230); Tirmizi, Hacc 102, (947); • Tirmizi'de söyle gelmistir: "Kim hacc ve umre için ihrama girerse, her ikisinin de ihramindan çikincaya kadar, tek tavaf, tek sa'y yeterlidir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Tirmizi, Hacc 102, (948); Ibnu Mace, Menasik 39, (2975) • Haccac-i Zalim, Abdullah Ibnu Zübeyr (ra)'le savasmak üzere Mekke'ye indigi zaman, Abdullah Ibnu Abdillah ile Salim Ibnu Abdillah geldiler ve Abdullah Ibnu Ömer (ra)'le konustular: Kendisine: "Bu yil hacci terketmen sana bir zarar vermez. Zira biz, halk arasinda savas çikip seninle Beytullah arasina girileceginden korkmaktayiz" dediler. Abdullah onlara: "Benimle Beytullah arasina girilerek engel çikarilirsa, ben de Kureys'in Hz. Peygamber'le Beytullah arasina girdigi zaman Resulullah'in davrandigi sekilde davranirim. Sahid olun, su anda umreye niyet ettim!" dedi ve derhal kalkip Zülhuleyfe'ye gitti. Umreye niyet ederek ihram giydi, telbiye getirdi. Sonra sunu söyledi: "Yolumu serbest birakirlarsa umremi tamamlarim. Beytullah'la aramda engel olurlarsa Resulullah (sav)'in yaptigi gibi yaparim." Ve su ayeti tilavet etti. (Mealen): "Resulullah'ta sizler için güzel örnek vardir" (Ahzab 21). Sonra yoluna devam etti ve Beyda sirtina kadar geldi. Orada: "Bunlarin ikisinin hükmü de ayni. Eger benimle umrem arasina girip mani olurlarsa haccima da mani olmuslar demektir. Sizleri sahid kiliyorum, umre ile birlikte hacca da niyet ettim" dedi. Yoluna devam etti. Kadid'e geldigi zaman bir kurbanlik aldi. Sonra (Mekke'ye girip) hacc ve umre her ikisi için tek bir tavsif yapti." Bir rivayette söyle denmistir: "Her ikisi için de ihrama girdi ve böylece Mekke'ye geldi. Beytulah'i tavaf etti. Safa ve Merve arasinda sa'y etti, buna bir ilavede bulunmadi, ne kurban kesti, ne tras oldu, ne taksirde bulundu, ne de ihramla haram ettigi seylerden birini nefsine helal kildi. Kurban gününe kadar bu hal üzere devam etti. O gün kurban kesti, tras oldu. ilk yaptigi tavafla hem haccin hem de umrenin tavafini yerine getirdigi kanaatinde idi. Sonunda: "Resulullah (sav) böyle yapmisti" dedi. Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Hacc 77, 105, Muhsar 1, 3, 4, Megazi 35; Müslim, Hacc 180-183, (1230); Muvatta, Hacc 42, (1, •

Hz. Osman (ra) hacc sirasinda temettuda bulunmayi yasakliyor, Hz. Ali de bunu emrediyordu. Hz. Osman, Hz. Ali (ra)'ye bir kelam söyledi. Hz. Ali (ra): "Sen de biliyorsun ki biz, Resulullah (sav)'la birlikte haccederken temettü hacci yaptik" dedi. Hz. Osman da:...

• Hz. Osman (ra) hacc sirasinda temettuda bulunmayi yasakliyor, Hz. Ali de bunu emrediyordu. Hz. Osman, Hz. Ali (ra)'ye bir kelam söyledi. Hz. Ali (ra): "Sen de biliyorsun ki biz, Resulullah (sav)'la birlikte haccederken temettü hacci yaptik" dedi. Hz. Osman da: "Evet, ama biz korkuyorduk" dedi." Ravi: Abdullah Ibnu Sakik Kaynak: Müslim, Hacc 158, (1223); Nesai, Hacc 50, (5, 152) • Resulullah (sav), Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman (ra) hacc-i temettü yaptilar. Bunu ilk yasaklayan Hz. Muaviye (ra) oldu." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Hacc 12, (822); Nesai, Hacc 50, (5, 153, 154) • Biz Resulullah (sav) ile hacc-i temettü yaptigimiz zaman bu adam -ki Muaviye'yi kasteder- Urs'ta -ki Urs'la cahiliye devrindeki Mekke evlerini kasteder" kafirdi. Ravi: Sa'd Ibnu Ebi Vakkas Kaynak: Müslim, Hacc 164, (1225); Muvatta, Hacc 60, (1, 344); Tirmizi, Hacc 12, (823); Nesai, Hacc 50, (5, 1 • Resulullah (sav) Veda haccinda umre ile hacca kadar temettuda bulundu ve kurban kesti. Kurbanini Zülhuleyfe'den itibaren beraberinde götürdü. Menasikin icrasina (umre için niyetli) baslayip, umre telbiyesi getirdi. Sonra hacc için telbiye getirdi. Beraberindeki ashabi da umre ile hacca kadar temettuda (istifade) bulundu. Hacc kafilesi içerisinde kurbani olanlar da vardi, olmayanlar da. Resulullah (sav) Mekke'ye geldigi zaman halka hitaben: "Kimin kurbani varsa, haccini tamamlayincaya kadar ihramdan çikmasin, kimin kurbani yoksa tavaf ve sa'yini yapsin, saçini kisaltarak ihramdan çiksin. Sonra hacc için tekrar ihrama girip kurbanini kessin, kim kurban bulamazsa hacc sirasinda üç gün, evine dönünce de yedi gün olmak üzere (on gün) oruç tutsun" buyurdu. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 104; Müslim, Hacc 174, (1227); Ebu Davud, Hacc 24, (1805); Nesai, Hacc 50, (5, 151-152) • Ibnu Abbas (ra)'a müt'atul-hacc'dan sorulmustu, su cevabi verdi: "Veda haccinda, Muhacirler, Ensariler ve Resulullah (sav)'in zevceleri hep ihrama girdiler, biz de girdik. Mekke'ye geldigimiz zaman Resulullah (sav): "Kurbanlik nisanliyanlar hariç, herkes hacc için giydigi ihrami umreye çevirsin" diye emretti. Biz de Beytullah'i tavaf ettik. Safa ve Merve'de sa'y yaptik. (Ihramdan çikarak) kadinlarimiza geldik, elbiselerimizi giydik. Resulullah (sav) sunu da söylemisti: "Kim kurbanlik nisanlamissa, kurbanligi mahalline varincaya kadar ihramdan çikmasin!" Terviye aksaminda (yani Zilhicce'nin 8. günü) bize hacc için ihrama girmemizi emretti. (Harem bölgesinin disina çikarak ihramlarimizi giyerek hacca baslayip) menasiki tamamladigimiz zaman Mekke'ye geri gelip Beytullah'i, Safa ve Merve'yi tavaf ettik. Böylece haccimiz tamamlanmis, ayet-i kerimenin buyurdugu üzere (Mealen): "Hacci da umreyi de Allah için tam yapin. Fakat (herhangi bir sebeple bunlardan) alikonursaniz, o halde kolayiniza gelen kurban gönderin..." (Bakara 196) üzerimizde kurban borcu kalmisti." (Buhari bunu bab basliginda talik (senetsiz) olarak kaydetmistir.) Ravi: Ikrime Kaynak: Buhari, Hacc 37 • Haccda mut'a sadece Muhammed (sav)'in ashabina hastir." Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Müslim, Hacc 189, (1224); Ebu Davud, Menasik 25, (1808); Nesai, Hacc 77, (5, 179-180); Ibnu Mace, Ha • Ebu Davud'daki rivayette söyle denmektedir: "Ebu Zerr (ra), hacca niyetle ihram giyip sonradan bunu umreye çevirenler hakkinda söyle diyordu: "Bu, sadece Hz. Peygamberle haccedenlere has bir ruhsatti." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Menasik 25, (1807); Ibnu Mace, (Hacc 42, (2985) • Ibnu Abbas (ra)'a mut'a'dan sordum; bana onu yapmami emretti, haccda kesilen kurbandan sordum. "Bu hususta," dedi, "deve veya sigir veya davar veya kana ortak olmak imkanlari var (bunlarin hepsi mesrudur)." Ebu Cemre der ki: "Insanlar mut'ayi mekruh addediyorlardi. (Eve gelip) uyudum. Rüyamda birisini gördüm (bana gelip): "Makbul umre, mebrur hacc!" diye müjdeledi. Hemen Ibnu Abbas (ra)'a gelip haber verdim. Bana: "Allahu ekber! Ebul-Kasim (sav)'in sünneti!" dedi." Ravi: Ebu Cemre Kaynak: Buhari, Hacc 102; Müslim, Hacc 204, (1242) • Kim hacc aylarinda umre yapar, sonra Mekke'de hacc zamani gelinceye kadar ikamet ederse bu kimse, hacc da yaparsa mütemettidir. Bu durumda kolayina gelen bir kurban kesmesi vacib olur. Eger kurban bulamazsa, üç günü hacc sirasinda, yedi günü de döndügü zaman olmak üzere (on gün) oruç tutar." Imam Malik der ki: "Bu hüküm, o kimsenin hacc zamanina kadar orada ikamet etmesi ve ayni sene içinde hacc yapmasi halinde caridir." (Muvatta'nin bir diger rivayetinde der ki: "Allah'a yemin olsun, haccdan önce umre yapip (bu sebeple) kurban kesmem, haccdan sonra Zilhicce ayinda umre yapmamdan daha sevimlidir.") Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 62, (1, 344) • Bir adam gelip Said Ibnul-Müseyyib'e: "Haccdan önce umre yapayim mi?" diye sormustu. Söyle cevap verdi: "Evet, Resulullah (sav) haccetmezden önce umre yapti." Ravi: Abdurrahman Ibnu Harmele el-Eslemi Kaynak: Muvatta, Hacc 57, (1, 343) • Ömer Ibnu Ebi Seleme, Hz. Ömer (ra)'den Sevval ayinda umre yapmak için izin istedi. O da izin verdi, Ibnu Ebi Seleme umre yapip ailesine döndü, haccetmedi." Ravi: Ibnu'l-Müseyyeb Kaynak: Muvatta, Hacc 58, (1, 343) • Oruç, umre yapip hacca kadar temettuda bulunup da hacc için ihrama girmesinden arefe gününe kadar kurban bulamayan kimse içindir. Eger orucu tutmazsa, Mina günlerinde tutar. Ibnu Ömer (ra) de böyle hükmediyordu. Ravi: Hz. Aise Kaynak: Muvatta, Hacc 255, (1, 426) • (Veda haccinda), Resulullah (sav) ve ashabi (ra), hacc için ihrama girdikleri vakit, Resulullah ile Talha hariç, hiç kimsenin kurbanligi yoklu. O sirada Hz. Ali, beraberinde bir kurbanlik oldugu halde Yemen'den geldi. Ve derhal: "Ben de Resulullah'in niyet ettigi seye niyet ederek ihram giydim" deyip katildi. Resulullah (sav) ashabina bu hacclarini umreye çevirmelerini, tavaf yapmalarini, (sa'y yapmalarini), beraberinde kurbanligi olanlar hariç saçlarini kisa keserek ihramdan çikmalarini emretti. Bir kismi itiraz ederek: "Yani henüz cenabetken Mina'ya mi gidecegiz?" dediler. Bu söz Hz. Peygamber (sav)'e ulasmisti: "Geride biraktigim islerimi tekrar bulsaydim kurban getirmezdim. Eger, beraberimde kurbanligim olmasaydi, ben de ihramdan çikardim" dedi. Bu sirada Hz. Aise (ra) hayiz oldu. Beytullah'i tavaf hariç, haccin bütün menasikini yerine getirdi. Temizlenince de tavafi yapti. Dedi ki: "Ey Allah'in Resulü! Sizler hem umre hem de hacc yapmis olarak burdan ayrilacaksiniz, ben ise sadece hacda ayrilacagim!" Bunun üzerine Resulullah (sav) oglan kardesi Abdurrahman Ibnu Ebi Bekr (ra)'e, Hz. Aise'yi (Harem bölgesinin disinda yer alan) Ten'im'e götürmesini emretti. (Hz. Aise (ra) orada ihram giyerek) haccdan sonra umre yapti." Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Hacc 81, 32, 34, 35, Umre 6, 15, Megazi 61, Temenni, 3, 27 • Buhari'nin bir diger rivayetinde söyle gelmistir: "(Resulullah (sav), Mekkeye gelince ashabina: "Ihraminizdan çikin. Önceki niyetinizi mut'aya çevirin!" dedi. Ashab: "Biz önce "hac" diye ismen belirterek niyet etmisken, simdi nasil mut'aya çevirebiliriz?" diye itiraz ettiler. Resulullah (sav): "Ben size ne söylüyorsam onu yapin. Eger kurbanlik getirmemis olsaydim, size emretmis bulundugumu ben de yapardim, Ancak, kurbanim (Mina'daki kesim) mahalline ulasmadan ihramliya haram olan seylerden hiçbirisi bana helal olmaz!" dedi. Bunun üzerine Ashab-i Kiram Resulullah (sav)'in emrini yerine getirip ihramdan çiktilar." Ravi: Kaynak: Buhari, Hacc 81, 32, 34, 35, Umre 6, 15, Megazi 61, Temenni, 3, 27 • Buhari'nin bir baska rivayetinde su ziyade yer alir: Biz Mekke'ye Zilhicce ayinin 4'ünde gelmistik. Ravi: Kaynak: Buhari, Hacc 81, 32, 34, 35, Umre 6, 15, Megazi 61, Temenni, 3, 27 • Müslim'in bir rivayetinde su ibareye de yer verilmistir: "Bize ihramdan çikmamiz, hacc için yaptigimiz niyyetin umreye çevrilmesi emredilmisti. Bu, bize çok imkansiz bir emir geldi ve hepimizin canini sikti. Memnuniyetsizligimiz Resulullah (sav)'a ulastirildi. Ona semavi bir sey (haber) mi ulasti, insanlardan mi bir sey ulasti bilemiyoruz, her ne ise, bize su hitabda bulundu: "Ey nas, ihramdan çikin. Eger beraberimde kurbanligim olmasaydi, ben de sizin gibi yapardim!" (Resulullah'in bu kesin emri üzerine) ihramdan çiktik. Hatta haminlarimizla münasebet-i cinsiyede bile bulunduk, ihrama girmemis olan bir kimsenin yaptigi her seyi yaptik. Bu hal terviye gününe (Zilhicce'nin 8. günü) kadar devam etti. O gün gelip, Mekke'yi arkada biraktigimiz vakit, hacca niyet ederek ihrama girdik." Ravi: Kaynak: Müslim, Hacc (1213-1216 arasindaki rivayetler) • Müslim'in diger bir rivayetinde söyle denir: "Biz, hacc-i ifrad için ihram giyip Resulullah (sav)'la birlikte ilerledik. Hz. Aise (ra) de umre için ihrama girdi. Serefe gelince Hz. Aise hayiz oldu. (Mekke'ye) gelince Kabe'yi, Safa ve Merve'yi tavaf ettik. Sonra, beraberinde kurbanlik olmayanlarin ihramdan çikmalari emredildi. "Neleri nefsimize helal edecegiz?" diye sorduk. Resulullah (sav), "(ihramliya yasak olan) her seyi", dedi. Bunun üzerine kadinlarimizla da yattik, kokular süründük, elbiselerimizi giydik. (Bunlarin hepsini yaparken) bizimle arefe (yani hacc ihrami giyme) günü arasinda sadece ve sadece dört gece vardi. Sonra terviye günü (Zilhicce'nin 8'i) tekrar ihrama girdik. Bir ara Resulullah (sav) Hz. Aise (ra)'nin yanina girmisti, onu agliyor buldu. "Neyin var?" diye sordu. "Hayiz oldum, herkes ihramdan çikti, ben çikamadim, tavafimi da yapamadim. Herkes artik (umresini tamamladi), hacc için (Arafat'a) çikiyor!" diyerek yakindi. Resulullah (sav): "Bu hal, Cenab-i Hakk tarafindan Adem (a.s)'in kizlarina yazilmis bir kaderdir, (sana mahsus bir kusur degil). Sen de, (ihrama giren herkesin yaptigi gibi) yikan ve hacc için ihrama gir" dedi. O da öyle yapti. (Mina, Arafat ve Müzdelife'deki) vakfelerin hepsine katildi. Hayizdan temizlenince de (ifaza) tavafini yapti. (Bunlar bittikten sonra Resulullah (sav) Hz. Aise (ra)'e: "Artik hem haccini hem de umreni yapmis, her ikisinin de ihramindan çikmis oldun!" dedi. Hz. Aise (ra): "Ancak benim içimden Beytullah'i tavaf etmeden hacc yaptigim hissi geçiyor" dedi. Bunun üzerine (oglan kardesine seslenerek): "Ey Abdurrahman (kizkardesin) Aise'yi Ten'im'e götür, orada umre için ihrama girsin!" dedi. Bu vak'a Hasbe gecesi cereyan etmisti. Resulullah (sav) mülayim bir insandi. Hz. Aise (ra) birsey arzu etti mi onun arkasini takip eder (yerine getirirdi)." Ravi: Kaynak: Müslim, Hacc (1213-1216 arasindaki rivayetler) • Müslim'in bir diger rivayetinde söyle denir: "... Deve ve sigirda ortak olmamiz emredildi. Bizden her yedi kisi bir deveye istirak edecekti." Ravi: Kaynak: Müslim, Hacc (1213-1216 arasindaki rivayetler) • Müslim'in bir baska rivayetinde: "Ne Resulullah (sav), ne de Ashab (ra), hiç kimse, Safa ile Merve arasinda ilk tavafin disinda baska bir tavaf yapmadi" denmistir. Ravi: Kaynak: Müslim, Hacc (1213-1216 arasindaki rivayetler) • Ebu Davud ve Nesai'de su ziyade gelmistir: "Süraka Ibnu Malik (ra): "Ey Allah'in Resulü, bu sene (hacc sirasinda) yaptigimiz temettü bu yila mi has, bundan sonra her haccda ebediyen yapilacak mi?" diye sormustu. Resulullah (sav): "Elbette, ebediyen yapilacaktir!" cevabini verdi. Ravi: Kaynak: Buhari, Hacc 81, 32, 34, 35, Umre 6, 15, Megazi 61, Temenni, 3, 27; Müslim, Hacc (1213-1216 arasinda • (Cahiliye Araplari) hacc aylarindaki umreyi yeryüzünde islenebilen günahlarin en büyügü biliyorlardi. Keza Muharrem ayini da Safer diye isimlendirip: "Bere iyilesip eser kalmadigi ve Safer ayi çiktigi vakit umre yapmak isteyene umre helal olur" diyorlardi. Resulullah (sav) ve Ashab-i Güzin (ra)'i, hacc için ihrama girmis olarak 4 Zilhicce sabahi (Mekke'ye) geldiler. (Gelir gelmez) Resulullah (sav), hacc niyetlerini umreye tahvil etmelerini emretti. Bu, Ashab nezdinde büyük bir hadise oldu. "Ey Allah'in Resulü, neleri helal addedecegiz?" diye sordular. "Bütün (ihram haramlari) helal olacak!" diye cevap verdi." (Nesai'deki rivayette: Eser yerine veber (yün) denmistir. Mana: "Yün çogalinca" olur. Keza "Safer ayi çikinca" tabirinden sonra: "Veya söyle dedi: Safer ayi girince" tabiri ilave edilmistir) Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hacc 34, Menakibul-Ensar 26; Müslim, 198, (1240, 1241); Ebu Davud, Hacc 80, (1987), Menasik • Müslim ve Tirmizi'de söyle gelmistir: "Resulullah (sav) buyurdu ki: "Umre, kiyamete kadar hacca dahil oldu: Yani, umre ameli, hacc-i kiran yapmak isteyenin hacc ameline dahil oldu." Ravi: Kaynak: Müslim, Hacc 203, (1241); Tirmizi, Hacc 89, (932) • Biz hacc aylarinda Resulullah (sav)'la birlikte, hacc için ihrama girmis olarak, hacc gecelerinde yola çikip Seref nam yere indik. Orada Resulullah (sav): "Kimin beraberinde kurbanligi yoksa, haccini umre yapmak isteyen umreye çevirsin. Beraberinde kurbanligi olan bunu yapmasin" dedi. Hz. Aise sözünde devamla der ki: "Ashab'tan bazisi umreye niyet etti, bazisi da terketti. Resulullah (sav) ile, gücü yerinde olan bazisinin yaninda kurbanligi vardi. (Bir ara) Resulullah yanima gelince beni aglar buldu. "Niye agliyorsun?" diye sordu. "Ben ashabina söylediklerini isittim ve umre yapmaktan engel olundum!" dedim. Bunun üzerine: "Neyin var?" diye tekrar sordu. "Namaz kilamiyorum (hayiz oldum)" dedim. "Bu sana zarar vermez. Sen Hz. Adem (a.s)'in kizlarindan bir kadinsin, Allah öbürlerine yazdigi kaderi sana da takdir etti, bu bir kusur sayilmaz. Sen haccina devam et. Cenab-i Hakk insaallah, umreyi de sana nasib edecek" dedi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Umre 6, 8, 9, Hayz 1, 7, Hacc 3, 33, 81, Edahi 3, 10; Müslim, Hacc 111-135, (1211-1212); Muv • Hayiz halim Arefe gününe kadar devam etti, o gün temizlendim. Ben de sadece umreye niyet etmistim. Resulullah saçimi çözüp taramami, umreyi birakip, hacc niyetiyle ihrama girmemi emretti. Emrini yerine getirdim ve haccimi eda ettim. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Umre 6, 8, 9, Hayz 1, 7, Hacc 3, 33, 81, Edahi 3, 10; Müslim, Hacc 111-135, (1211-1212); Muv • Resulullah (sav)'la birlikte çiktik, kurban günü Mina'ya geldik. Ben (orada) temizlendim. Sonra Mina'dan çiktim. Beytullah'a kostum. Sonra, Resulullah'la birlikte nefr-i ahir (tesrik günlerinin üçüncüsü, yani bayramin 4. günü = 13 Zilhicce) günü çiktik, Muhassaba indik. Abdurrahman (ra)'i çagirdi ve: "Kizkardesini Harem bölgesinden çikar (Ten'm'e kadar götür. Orada) umre için ihram giysin. Umreyi yapinca buraya gelin, sizi dönünceye kadar burada bekliyorum!" dedi. Ben ayrilip (Ten'im'e gidip ihram giydim, umre yaptim) tavaftan bosalinca, seherde yanina geldim. Yola çikma emri verdi. Herkes göç yükleyip Medine'ye müteveccihen hareket etti." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Umre 6, 8, 9, Hayz 1, 7, Hacc 3, 33, 81, Edahi 3, 10; Müslim, Hacc 111-135, (1211-1212); Muv • Bir baska rivayette söyle denmistir: "Resulullah (sav) Beytullah'a ugrayip sabah namazindan önce tavaf etti, sonra Medine'ye hareket etti." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Umre 6, 8, 9, Hayz 1, 7, Hacc 3, 33, 81, Edahi 3, 10; Müslim, Hacc 111-135, (1211-1212); Muv • Bir baska rivayette söyle denmistir: "Resulullah (sav) ile birlikte yola çiktik. Bazilarimiz umre niyetiyle ihrama girdi, bazilarimiz hem hacc hem de umre niyetiyle ihrama girdi, bazilarimiz da sadece hacc niyetiyle ihrama girdi. Resulullah (sav) da sadece hacc için ihrama girmisti. Umre için ihrama girenler, (umreyi yapinca) ihramdan çiktilar. Hacc için ihrama girenler veya hacc ve umre için ihrama girenler, yevm-i nahr'e (kurbanin birinci gününe) kadar ihramdan çikmadilar." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Umre 6, 8, 9, Hayz 1, 7, Hacc 3, 33, 81, Edahi 3, 10; Müslim, Hacc 111-135, (1211-1212); Muv • Ebu Davud'un bir rivayetinde söyle denir: "Resulullah (sav) buyurdu ki: "Ey Abdurrahman! Kizkardesini devenin arkasina al, Ten'im'den itibaren umre yaptir. Tepelikten inip oraya vardin mi ihrama girsin. Zira yapacagi, kabul görecek bir umredir." Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Menasik 81, (1995) • Resulullah (sav) Batha'da mola vermisken yanina ugradim. Bana: "Neye niyetle ihrama girdin?" diye sordu: Ben: "Resulullah (sav)'in niyeti ile niyetlendim" dedim. Bana: "Kurbanligin var mi?" diye sordu. Ben: "Hayir" dedim: "Öyleyse," dedi "Beytullah'i, Safa ve Merve'yi tavaf et ve ihramdan çik!" Resulullah'in bu söylediklerini yaptim. Ailemden bir kadina ugradim. Saçlarimi tarayip, basimi yikayiverdi. Ben Hz. Ebu Bekir (ra)'in halifeligi sirasinda, halka bu sekilde fetva veriyordum. O öldü, yerine Hz. Ömer (ra) halife olu. Onun zamaninda, bir hacc mevsimiydi. Ben (hacc için hazirliga) kalkmis oldugum sirada bir adam gelip: "Fetvalarinda teennili ol. Emirül-mü'mininin hacc mevzuunda neler ihdas edecegini bilemezsin!" dedi. Ben de: "Ey insanlar, ben, kime hacda ilgili bir fetva vermis idiysem, teennili olsun, iste mü'minlerin emiri size geliyor. Onu imam edinin, ona uyun!" dedim. Hz. Ömer (ra) gelince kendisine: "Ey mü'minlerin emiri, kulagima gelen nedir? Hacc menasikiyle alakali yeni seyler mi ihdas ettiniz?" diye sordum. Bana: "Eger Allah'in kitabiyla amel edeceksek, bak Allah'in kitabi ne diyor: "Hacci da, umreyi de Allah için tam yapin..." (Bakara 196) emrediyor. Eger Resulullah (sav)'in sünneti ile amel edeceksek. O: "Menasikinizi benden alin" diyor ve kurbanligi, yerine (Mina'ya) ulasincaya kadar ihramdan çikmiyor." Ravi: Ebu Musa Kaynak: Buhari, Umre 11, Hacc 32, 34 125, Megazi 60, 77; Müslim, Hacc 154. (1221); Nesai, Hacc 50, (5,153) • Müslim ve Nesai'de gelen bir diger rivayette söyle denir: Ebu Musa hacc-i temettuya fetva veriyordu. Hz. Ömer (ra) ona: "Biliyorum ki Resulullah (sav) ve ashabi bunu yaptilar. Ancak ben, halkin Erak denilen yerde kadinlarla cima ederek, sonra baslarindan su damlar bir halde hacc yapmaya gitmelerini uygun bulmadim" dedi. Ravi: Kaynak: Müslim, Hacc 157, (1222); Nesai, Hacc 50, (5, 159) • Resulullah (sav), Hz. Ali'yi Yemen'e emir olarak gönderdigi zaman ben onun yaninda idim. Onunla beraber ben de (altin) kaplar elde ettim. Hz. Ali (ra), (Yemen'den) Resulullah'in yanina gelince, Hz. Fatima'nin, (boyali elbiseler giymis), evi de (hala kokmakta olan) bir tütsü ile tütsülemis oldugunu gördü. (Bu kiyafet ve bu tütsünün yasak oldugu hacc döneminde karsilastigi bu manzaraya Ali) kizdi. Hz. Fatima: "Niye kiziyorsun? Resulullah (sav) ashabina (ihramdan çikmalarini emir buyurdu, onlar da ihramdan çiktilar" dedi. (Bunun üzerine Hz. Ali, zevcesine: "Ben zaten Resulullah'in niyyeti ile ihrama girmistim" dedi ve) Hz. Peygamber (sav)'e ugradi. Resulullah (sav): "Sen ne yaptin?" diye sordu. Hz. Ali: "Resulullah'in niyeti ile niyetlendim" deyince Resulullah (sav): "Ben kurbanlik getirdim ve hacc-i kirana niyet ettim" diye açiklamada bulundu ve Hz. Ali (ra)'ye su emri verdi: "Altmis yedi -veya altmis alti- deve kes. Develerden otuz üç -veya otuz dört- tanesini kendin için ayir ve develerden her birinden bir parça da (benim için) ayir." Ravi: Bera Kaynak: Ebu Davud, Menasik 24, (1797) • Resulullah (sav) Zülhuleyfe'de geceledi. Sabah olunca (devesine) bindi. Devesi onu Beyda'da havaya kaldirinca, Allah'a hamdetti, tesbih etti, tekbir getirdi, tahlil getirdi. Sonra hacc ve umre için (niyet edip) telbiye getirdi. Halk da her ikisi için (niyet edip) telbiye getirdi. (Mekke'ye) gelince halka emretti, onlar da ihramdan çiktilar. Bu hal terviye gününe (Zilhicce'nin 8'i) kadar devam etti. Terviye günü hacc için ihrama girip telbiye getirdiler. Resulullah (sav) hacci ifa edince kendi eliyle ayakta oldugu halde, yedi deve kesti. Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Menasik 24, (1796); Nesai, Hacc 143, (5, 225) • Ey Allah'in Resulü, hacc (için yapilan niyet)'i umreye çevirmek sadece bize mi hastir, yoksa bizden sonrakiler için de caiz olacak midir?" diye sordum. Bana su cevabi verdi: "Bu sadece size hastir, (Sizden sonraki Müslümanlara caiz degildir)." (Nesai, Bilal Ibnu'l Haris'ten sadece (sadedinde oldugumuz) feshu'l-hacc hadisini tahric etmistir. Feshu'l-hacc: Kisinin önce hacca niyet etmesi, fakat sonradan bunu umreye çevirmesi, umre yapinca ihramdan çikmasi, tekrar hacc için ihrama girmesidir.) Ravi: Bilal Ibnu'l Haris Kaynak: Ebu Davud, Menasik 25, (1808); Nesai, Hacc 77, (5, 179) • Resulullah (sav) umre için, ashabi da hacc için ihrama girdi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 24, (1804); Müslim, Hacc 196, (1239); Nesai, Hacc 77, (5, 178) • Ibnu Ömer (ra)'e haccdan önce yapilan umre hakkinda (caiz mi, degil mi diye) sordum. Bana: "Yapmakta bir beis yok. Bizzat Resulullah (sav) haccdan önce umre yapmisti" cevabini verdi." Ravi: Ikrime Ibnu Halid el-Mahzumi Kaynak: Buhari, Umre 2 • Resulullah (sav), insanlara (haccin Islam'a uygun olan) adabini ögretmesi ve Resulullah adina tebligatta bulunmasi için Hz. Ebu Bekiri hacc emiri olarak gönderdi. Hac kafilesi Arafat'a Zülmecaz cihetinden vasil olunca Kabe'ye yaklasmadi, fakat Zülmecaz'a dogru yöneldi. Böyle yapisi, hacca umre ile niyet etmemis olmasindan ileri geliyordu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Umre 2 • Resulullah (sav)'in ashabindan bir adam, Hz. Ömer (ra)'e gelerek, huzurunda, Resulullah (sav)'in ölmüs bulundugu hastaligi sirasinda, haccdan önce yapilan umreyi yasaklarken Resulullah'i isittigine dair sehadette bulundu. Ravi: Ibnu'l-Müseyyeb Kaynak: Ebu Davud, Menasik 23, (1793) •

Resulullah (sav) ve ashabi (ra) Mekke'ye, Yesrib hummasindan bitkin düsmüs bir halde geldiler. Müsrikler (sehirde menfi bir dedikodu yaparak): "Yarin buraya humma hastaligindan dermani kesilmis ve ondan çok izdirab çekmis bir kavim gelecek" dediler ve...

• Resulullah (sav) ve ashabi (ra) Mekke'ye, Yesrib hummasindan bitkin düsmüs bir halde geldiler. Müsrikler (sehirde menfi bir dedikodu yaparak): "Yarin buraya humma hastaligindan dermani kesilmis ve ondan çok izdirab çekmis bir kavim gelecek" dediler ve (Müslümanlarin seyrine bakmak için) Hicrin arkasina oturdular. (Onlarin hainliginden vahyen haberdar olan) Resulullah (sav), celadetlerini müsriklere göstermeleri için, Müslümanlar'a tavafin ilk üç savtinda remel yapmalarim, iki köse arasinda da adi yürüyüsle yürümelerini emretti. Bu hali gören müsrikler: "Bunlar mi hummanin bitkin düsürdügünü zannettiginiz insanlar, bunlar falan ve falandan daha saglammis!" dediler. Ibnu Abbas (ra) der ki: "Resulullah (sav)'i ashabina (ra) bütün savtlarda remel yapmalarini emretmekten alikoyan sey onlara duydugu merhametti." (Buhari, bu rivayette su ziyadeyi kaydeder: "Resulullah (sav) sulh antlasmasi yaptigi sene (umre için) gelince müsriklere kuvvetlerini göstermeleri için "hizli yürüyün!" diye emretti. Müsrikler bu sirada Kuaykian dagi tarafina oturmus (seyrediyor)lardi.") Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hacc 55, Megazi 43; Müslim, Hacc 240, (1266); Tirmizi, Hacc 39, (863); Ebu Davud, Menasik 51 • Resulullah (sav) Beytullah'in etrafinda, Safa ile Merve arasinda, müsriklere kuvvetini göstermek için sa'y etti. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 51, (1886, 1889) • Ebu Davud'un bir diger rivayetinde söyle denir: "Resulullah (sav) izdiba yapti, istilamda bulundu, tekbir getirdi, sonra üç tavafta remel yapti. Müslümanlar Rükn-i Yemani'ye varinca Kureys'in nazarindan gizleniyor, gizlenince de normal yürüyüse geçiyor, sonra tekrar karsilarina çikinca bu sefer yeniden remele geçiyorlardi. Onlari böyle remel (yaparken canli ve kivrak) gören Kureys: "Bunlar ceylanlar gibiymis" diyorlardi. Ibnu Abbas: "Remel sünnettir" demistir. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 51, (1889) • Ibnu Abbas (ra) dedim ki: "Kabe'nin etrafinda (tavaf yaparken) ilk üç savtinda remel, son dört savtinda da normal yürüme yapmak sünnet midir, degil midir? Senin kavmin buna sünnet diyorlar?" Ibnu Abbas (ra) bana su cevabi verdi: "Hem dogru söylemisler, hem de kizb etmisler." "Yani hem dogru söylemisler, hem de kizb etmisler demekle neyi kastediyorsun?" diye açiklama istedim. Anlatti: "Resulullah (sav) Mekke'ye (umretü'l-kaza için) gelmisti. Müsrikler: "Muhammed ve ashabi zayifliktan Kabe'yi tavaf edemez" dediler. Müsrikler onu kiskaniyorlardi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (sav) ashabina üç (savtta) remel yaparak, dört savtta da normal sekilde yürümelerini emretti." Ben tekrar, Ibnu Abbas (ra)'a: "Bana Safa ile Merve arasindaki tavafi binerek yapmanin sünnet olup olmadigini haber ver. Zira senin kavmin bunun sünnet oldugunu söylüyorlar!" dedim. Bana su cevabi verdi: "Hem dogru söylemisler, hem de kizb etmisler." "Hem dogru söylemeleri, hem de kizb etmeleri ne demektir?" diye ben tekrar sorunca açikladi: "Resulullah (sav) Mekke'ye umre için geldigi zaman (Mekkeli) ahali etrafini çokça sarmis: "Iste Muhammed! Iste Muhammed!" diye sikinti veriyorlardi. Hatta, genç kizlar bile evlerden çikmislardi. Resulullah (sav)'in huzurunda (yol açmak için) halka vurulmazdi. Halk basina üsüsünce, bu sebeple o da hayvana bindi. Aslinda sa'yi yayan yapmak (binerek yapmaktan) efdaldir." (Ebu Davud'un rivayetinde Ibnu Abbas (ra) -Müslim'deki rivayete ziyade olarak- sunu söyler: "Hudeybiye müzakereleri sirasinda Kureysliler: "Muhammedi ve arkadaslarini birakin, böcekler gibi ölsünler" dediler. Müteakip sene umre yapmak sarti üzerine sulh antlasmasi yapilinca, Resulullah (sav) Mekke'ye geldi. Müsrikler de Kuaykian tepesi yönünden geldiler. Aleyhissalatu vesselam efendimiz ashabina: "Beytullah'i üç savtta remel yaparak tavaf edin" dedi. Bu (bütün ümmete samil) bir sünnet degildir. Safa ile Merve arasindaki sa'y ile ilgili olarak (Ebu Davud'da gelen açiklama, (yukarida kaydedilen) Müslim rivayetindekinin aynidir.) Ancak Ebu Davud'da su ziyade dahi yer alir: "Resulullah (sav), halk, sözlerini daha iyi isitsin, yerini daha iyi görsün ve elleri ona ulasmasin diye bir deveye bindi.") Ravi: Ebu't-Tufeyl Kaynak: Müslim, Hacc 237, (1264); Ebu Davud, Menasik 51, (1885) • Resulullah (sav)'a yedi savttan üçünü hizlica yaptigi ilk tavafta, Hacer-i Esved'e istilam buyururken gördüm." (Bir rivayette söyle demistir: "Safa ile Merve arasinda sa'y ederken sel çukurunda kosuyordu." Buhari ve Müslim'in bir rivayetinde söyle demistir: "Resulullah (sav) Hacerul-Esved'den Hacerul-Esved'e üç tur remel yapti, dört tur da yürüdü, sonra iki rekat namaz kildi, yani tavaftan sonra. Sonra da, hem haccda hem de umrede Safa ile Merve arasinda tavaf yapti.") Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 56; Müslim,Hacc 232, (1261); Muvatta, Hacc 108, (1,365); Ebu Davud, Menasik 51, (1891) • Resulullah (sav) Mekke'ye geldi. Dogru Mescid-i Haram'a girdi ve Haceru'l Esved'i istilam buyurdu. Sonra sag kolu üzerinde ilerleyerek üç tur remel yapti, dört tur da yürüdü. Sonra Makam-i Ibrahim'e geldi ve "Siz de Ibrahim'in makamindan bir namazgah edinin..." (Bakara 125) ayetini okudu. Ardindan makam, Beytullahla kendi arasinda olacak sekilde iki rek'at namaz kildi. Bu namazi bitirince tekrar Haceru'l-Esved'e geldi ve istilamda bulundu. Sonra Safa ve Merve'ye gitti. Zannedersem orada: "Süphe yok ki Safa ve Merve Allah'in seairindendir" (Bakara 158) ayetini okudu. Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Hacc 147, (1218), 235 (1263); Muvatta, Hacc 107, (4, 364); Tirmizi, Hacc 33, (856), 34, (857 • Resulullah (sav) ve ashabi (ra) Ciirrane'den umre yaptilar. Bu umrede Beytullah'i remel yaparak tavaf ettiler. Bu tavafta ridalarinin bir ucunu sag koltuklarinin altina koymuslar, diger ucunu da sol omuzlarinin üzerine atarak (izdiba yapmislardi). Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 50, (1884), 50, (1891) • Abdullah Ibnu'z-Zübeyr, umre maksadiyla Ten'im'de ihrama girdi. Sonra ben onu Beytullah'in etrafinda, üç savtta kosar gördüm. Ravi: Urve Kaynak: Muvatta, Hacc 34, (1, 365) • Nafi'in anlattigina göre, Ibnu Ömer (ra) Mekke'de ihrama girdigi zaman ne Beytullah'i tavaf eder, ne de Safa ve Merve arasinda sa'yde bulunurdu. Bunlari Mina dönüsü yapardi. Mekke'de ihrama girdigi zaman Beytullah'i tavaf edecek olsa remel yapmazdi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc 34, (1, 365) • Resulullah (sav), ifaza tavafinin yedi savtinda da remelde bulunmamistir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 83, (2001) • Bugün Allah, Islam'i hakim ve güçlü kilmis, küfrü ve kafirleri de bertaraf etmis olduguna göre remel yapmanin ve omuzu açmanin (izdiba) ne geregi var. Ancak bununla beraber, bizler, Resulullah (sav)'la birlikte yapmis oldugumuz seylerden hiçbirini birakmayiz. Ravi: Ömer Ibnu'l-Hattab Kaynak: Ebu Davud, Menasik 51, (1887) • Resulullah (sav) bir bürde ile izdiba yapmis olarak tavaf etti." (Hadisin Ebu Davud'daki vechinde "yesil bir bürde" denir.) Ravi: Ya'la Ibnu Ümeyye Kaynak: Ebu Davud, Menasik 50, (1983); Tirmizi, Hacc 36, (859) • Resulullah (sav)'i, ashabi ile birlikte Kabe'den çikarken gördüm. Beytullah'i, kapisindan Hatim'e kadar istilam ettiler ve Beytullah'in üzerine yanaklarini koydular. Bu sirada Resulullah (sav) ortalarinda idi." Ravi: Abdurrahman Ibnu Safvan Kaynak: Ebu Davud, Menasik 55, (1898) •

Ben Hz. Ömer (ra)'i Haceru'l-Esved'i öperken gördüm. Onu hem öptü, hem de: "Biliyorum ki sen bir tassin, ne bir faydan ne de zararin vardir. Ben Resulullah (sav)'i seni öper görmeseydim, seni asla öpmezdim" dedi." Ravi: Abis Ibnu Rebia Kaynak: Buhari, Hacc 50,...

• Ben Hz. Ömer (ra)'i Haceru'l-Esved'i öperken gördüm. Onu hem öptü, hem de: "Biliyorum ki sen bir tassin, ne bir faydan ne de zararin vardir. Ben Resulullah (sav)'i seni öper görmeseydim, seni asla öpmezdim" dedi." Ravi: Abis Ibnu Rebia Kaynak: Buhari, Hacc 50, 57, 60; Müslim, Hacc, 248, 120; Muvatta, Hacc 36, (1367); Tirmizi, Hacc 37, (860); • Ben Resulullah (sav)'i Kabe'den sadece iki rüknü öperken gördüm, bunlar da iki rükn-i Yemani'dir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 59; Müslim, Hacc 242, (1267); Ebu Davud, Menasik 48, (1874); Nesai, Hacc 156, (5, 231-2 • Ben, su iki Yemani rükne ve Haceru'l-Esved'e Resulullah'in istil^m ettigini göreliden beri rahat halde de olsam, sikisik halde de olsam istilamda bulunmayi hiç terketmedim. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 60; Müslim, Hacc 245, (1268)(54) • Ben Ibnu Ömer (ra)'i (tavaf yaparken gördüm. Haceru'l-Esved'i) eliyle istilam ediyor, sonra da elini öpüyürdu. Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Hacc 60; Müslim, Hacc 246, (1268) • Resulullah (sav), (tavafin) her savtinda rükn-i Yemani ve Haceru'l-Esved'i istilam etmeyi terketmezdi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Menasik 48, (1876); Nesai, Hacc 156, (5, 231) • Bir adam Ibnu Ömer (ra)'e Haceru'l-Esved'i istilam etme hususunda sormustu. Su cevabi aldi: "Ben, Resulullah (sav)'in onu hem istilam eder, hem de öper gördüm." Adam tekrar sordu: "Pekala, sikisacak olsam, bana galebe çalacak olsalar, (ne yapayim)?" Ibnu Ömer (ra) kizgin bir eda ile: "Sorusu Yemenide batasica, Resulullah (sav)'i onu hem istilam eder, hem öper gördüm." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 60; Nesai, Hacc 155, (5,231) • Amr Ibnu Suayb babasi tarikiyle bildiriyor: "Abdullah'la -ki babasidir- tavafta bulundum. Kabe'nin arka kismina gelince: "istiazede (siginmada) bulunmuyor musun?" dedim. "Atesten, Allah'a siginirim!" dedi ve yürüdü. Haceru'l-Esved'e kadar gelip istilamda bulundu. Rükn ile kapi arasinda (Mültezem'de) durarak gögsünü, yüzünü, kollarini ve avuçlarini söyle yamadi -onlari iyice açarak gösterdi- ve sonra: "Iste Resulullah'i aynen böyle yaparken gördüm!" dedi." Ravi: Amr Ibnu Suayb Kaynak: Ebu Davud, Menasik 55, (1899) • Ben Hz. Ibnu Abbas ve Hz. Muaviye (ra) ile birlikte idim. Muaviye (ra) hazretleri her rükne ugradikça istilamda bulunuyordu, Ibnu Abbas (ra) kendisine: "Resulullah (sav) sadece Haceru'l-Esved ve Rüknu'l-Yemani'den baska yeri istilam etmezdi" dedi. Hz. Muaviye su cevabi verdi: "Beytullah'tan hiçbir sey ihmal edilmez." Ibnu'z-Zübeyr bütün rükünlere (köselere) istilamda bulunurdu. Ravi: Ebu't-Tufeyl Kaynak: Buhari, Hacc 59; Müslim, Hacc 247, (1269); Tirmizi, Hacc 35, (868) • Tavus merhumu (tavaf yaparken) gördüm. Rükne gelince (Haceru'l-Esved) üzerinde izdiham bulursa sikisiklik yapmaz, geçer giderdi; bos ve müsait bulursa üç sefer öperdi. Sonra sunu söyledi: "Ben Ibnu Abbas (ra)'i aynen böyle yaparken gördüm." Ibnu Abbas da: "Hz. Ömer (ra)'i aynen böyle yaparken gördüm" dedi. Hz. Ömer (ra) de: "Ben Resulullah (sav)'i böyle yaparken gördüm" dedi. Ravi: Hanzala Ibnu Ebi Süfyan Ibni Abdirrahman Kaynak: Nesai, Hacc 148, (5, 227) • Resulullah (sav) Ibnu Avf (ra)'a: "Ey Ebu Muhammed! Rüknü'l-Esved'i nasil istilam ettin?" diye sordu. Istilam ettim ve biraktim!" deyince, Resulullah (sav): "Dogru yapmissin" dedi. Ravi: Urve Ibnu'z-Zübeyr Kaynak: Muvatta, Hacc 113, (1, 366) • Kendisine Hz. Aise (ra)'nin: "Hicr'in bir kismi Beytullah'tan degildir" dedigi haber verilince sunu söyledi: "Allah'a kasem olsun, sayet Aise bunu Resulullah (sav)'tan isitmis ise, kanaatim o ki, Resulullah (sav) su iki rüknün istilamini, bunlar Beyt'in temelleri üzerinde olmadiklari için terketmis olmalidir. Keza halk da bu sebeple tavafi Hicr'in gerisinden yapmaktadir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Menasik 48, (1875) • Ibnu Ömer (ra) iki rükne geldigi zaman (öpmek için) bunlar üzerine abanir, sikisiklik yapardi. Kendisine: "Ey Ebu Abdirrahman," dedim, "sen Resulullah'in diger ashabinin hiçbirinde görmedigim sekilde bu rükünlere abanip sikisiklik yapiyorsun (sebebi nedir)?" Bana su cevabi verdi: "Ben böyle yapiyorsam, Resulullah (sav)'dan sunu isittigim içindir: "Bu iki rüknü meshetmek günahlara kefarettir." Keza Resulullah (sav)'dan sunu da isittim: "Kim su Beytullah'i bir hafta boyu tavaf eder ve sayarsa bir köle azad etmek gibidir." Keza sunu da söyledigini isittim: "Kisi tavaf için bir ayagini koyup digerini kaldirdikça her adimi sebebiyle Allah onun bir hatasini siler ve bir sevap yazar." Ravi: Ubeyd Ibnu Umeyr Kaynak: Tirmizi, Hacc 111, (959); Nesai, Hacc 134, (5, 221) • Mültezem, rükn ile kapi arasidir. Ravi: Abdullah Ibnu Abbas Kaynak: Muvatta, Hacc 81, (1, 424) • Bir adamin söyle söyledigini isittim: "Resulullah (sav) Ömer Ibnu'l-Hattab (ra)'a: "Ey Ebu Hafs, sende fazla kuvvet var. (Haceru'l'Esved'i öpecegim diye) zayifa eziyet vermeyesin. Rüknü bos görürsen yanasarak istilam et, degilse tekbir getirip geç" dedi. Sonra adam sunu söyledi: "Hz. Ömer (ra)'in bir adama sunu söyledigini isittim: "Insanlara fazla kuvvetinle eziyet verme." [Rezin'in ilavesidir. Bu rivayeti Safii hazretleri Müsned'inde (2, 43) kaydetmistir. Ahmed Ibnu Hanbel'in Müsned'inde, hadisi bizzat Hz. Ömer rivayet eder (1, 23)] Ravi: Abdurrahman Ibnu Avf Kaynak: Rezin • Ibnu Ömer (ra) her yedide iki rek'at namaz kilardi. Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Hacc 69; Muallak (senetsiz) olarak kaydetmistir • Ibnu'z-Zübeyr (ra) yedilerin arasini birlestirir ve yürüyüsü hizlandirirdi ve Hz. Aise (ra)'nin de böyle yaptigini söylerdi. Ancak en sonda her yedi için iki rekat (tavaf) namazi kilardi." [Rezin'in ilavesidir.] Ravi: Urve Kaynak: Rezin • Ibnu Zübeyr (ra)'in "Fecirden sonra tavafta bulundugu, iki rek'at namaz kildigi, tavaf edince hizli yürüdügü" belirtilir." [Rezin ilavesidir,] Ravi: Kaynak: Rezin • Hz. Aise (ra)'ye hizmet eden bir kadinin rivayetine göre: "Hz. Aise (ra) kendisiyle birlikte kesintisiz, yedili dört tavaf yapmis, her bir yedinin ardindan kilinmasi gereken iki rekatlik tavaf namazlarini en sonda ard arda kilmistir. Hz. Aise (ra) ilaveten demistir ki: "Her bir savtin sonunda rükn-ü istilam müstehabdir." [Rezin ilavesidir.] Ravi: Kaynak: Rezin • Ömer Ibnu'l Hattab (ra) ile, sabah namazindan sonra tavaf ettik. Hz. Ömer tavafi tamamlayinca günese bakti ve (dogdugunu) göremedi. Devesine binip Zu-Tava nam mevkiye kadar geldi. Orada devesini durdurarak iki rek'at (tavaf sünnetini) kildi." Ravi: Abdurrahman Ibnu Abdi'l-Kari Kaynak: Muvatta, Hacc 38, (1, 369) • Zühri'ye, "Ata: "Farz namaz, iki rek'atlik tavaf namazinin yerini de tutar" diyor, (ne dersiniz)?" dedim. Su cevabi verdi: "Sünnete uymak daha iyidir. Resulullah (sav) yedi savtlik bir tavaf yapti. Mutlaka onun için iki rek'atlik bir tavaf namazi kilmistir." Ravi: Ismail Ibnu Ümeyye Kaynak: Buhari, Hacc 69 • Resulullah (sav), iki rek'atlik tavaf namazinda iki ihlas süresini yani: Kul ya eyyuhe'l-kafirun ve Kul hüvallahü ehad sürelerini okudu. Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Hacc 43, (869) • Resulullah (sav), iki rek'atlik tavaf namazinda iki ihlas süresini yani: Kul ya eyyuhe'l-kafirun ve Kul hüvallahü ehad sürelerini okudu. Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Hacc 43, (869) • Resulullah (sav) Safa'dan indigi zaman normal yürürdü. Ayaklari vadinin tabanina degince de kosardi. Kosmasi vadi tabaninin bitimine kadar devam ederdi. Ravi: Cabir Kaynak: Muvatta, Hacc 42, (1, 374); Nesai, Hacc 178, (5, 243) • Resulullah (sav)'i Mescid-i Haram'dan çikip Safa'ya yönelirken: "Allah'in basladigi ile baslayalim" deyip (sa'ye) Safa'dan basladigini gördüm." (Rezin, Ebu Hüreyre (ra)'den naklen su ilavede bulundu: "Resulullah (sav), Safa'ya çikinca oradan Beytullah'a bakti, ellerini kaldirip diledigi sekilde Allah'i zikretmeye koyuldu.") Ravi: Cabir Kaynak: Muvatta, Hacc 42, (5, 374); Tirmizi, Hacc 38, (862); Nesai, Hacc, 163 (5/235), 168 (5/237); Müslim, • Safa ile Merve arasinda, vadinin dibinde kosmak sünnet degildir. Burada cahiliye ehli kosar ve söyle derdi: "Batha'yi (vadinin dibini) biz ancak kosarak geçeriz." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Menakibu'l-Ensar 26 • Bir kadin dedi ki, Resulullah (sav)'i Safa ve Merve tepeleri arasindaki vadinin dibinde "Vadi ancak kosularak katedilir" diyerek yürürken gördüm. Ravi: Safiyye Bintu Seybe Kaynak: Nesai, Hacc 177, (5, 242); Ibnu Mace, Menasik 43, (2987) • Ibnu Ömer (ra)'e sordular: "Sen Resulullah (sav)'i Safa ile Merve arasinda remel yaparken (hizli kosarken) gördün mü?" "Evet," dedi, "insanlardan bir cemaatle birlikteydi. Hep birlikte kosuyorlardi. Ben onlari onun kosusuyla kosuyor görüyordum." Ravi: Zühri Kaynak: Nesai, Hacc, 175, (5, 242) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Beytullah etrafindaki tavaf, namaz gibidir. Ancak bunda konusabilirsiniz, öyle ise, kim tavaf sirasinda konusursa sadece hayir konussun." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Hacc 112, (960); Nesai, Hacc 136, (5, 222)

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Beytullah etrafindaki tavaf, namaz gibidir. Ancak bunda konusabilirsiniz, öyle ise, kim tavaf sirasinda konusursa sadece hayir konussun." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Hacc 112, (960); Nesai, Hacc 136, (5, 222) • Nesai'nin bir baska rivayetinde söyle buyurulmustur: "Tavaf sirasinda az kelam edin. Zira sizler namazdasiniz." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Nesai, Hacc 136 • Resulullah (sav), Veda haccinda bir deve üzerinde tavaf yapti. Rükn'e bir bastonla istilam buyurdu. Bir rivayette: "Rükn'e her gelisinde, ona elindeki bir seyle isaret buyurdu" denmistir. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hacc 58, 61, 62, 74, Salat 24; Müslim, Hacc 253, (1272); Ebu Davud, Menasik 49, (1877); Nesa • Ebu Davud'da gelen bir diger rivayette: "Resulullah (sav) Mekke'ye geldigi vakit hasta idi. Bu sebeple binegi üzerinde tavaf etti. Tavaf sirasinda Rüknun karsisina her geliste onu bastonu ile selamladi. Tavafini bitirince, devesini ihdi ve iki rek'at namaz kildi." denir. Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Menasik 49, (1881) • Resulullah (sav) halk kendinden uzaklastirilir endisesiyle deve üzerinde tavaf etti ve Rükn'ü istilam buyurdu. Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Hacc 256, (1274); Nesai, Hacc 140, (5, 224) • Müslim ve Ebu Davud'un Ibnu Abbas (ra)'dan kaydettikleri bir diger rivayette söyle denir: "Resulullah (sav) Rükn'e beraberinde bulunan bir bastonla istilamda bulunuyor ve bastonu öpüyordu." Ravi: Kaynak: • Resulullah (sav)'a hasta oldugumu söyledim. Bana: "Öyleyse, insanlarin gerisinden, bir hayvan üzerinde tavaf et!" dedi. Ben, Resulullah (sav) Beytullah'in yan tarafinda namaz kilarken tavaf ettim. O namazda "Ve't-Tür ve Kitabi'n-Mestur" süresini okuyordu." Ravi: Ümmü Seleme Kaynak: Buhari, Hacc 74, 64, 71, Salat 78; Müslim, Hacc 258, (1276); Muvatta, Hacc 40, (1, 371); Ebu Davud, • Bir adam, Ibnu Ömer (ra)'e: "Vakfe yerine gelmezden önce Beytullah'i tavaf etmem uygun olur mu?" diye sordu. Ibnu Ömer (ra) cevaben: "Evet!" deyince, adam: "Ama Ibnu Abbas (ra): "Vakfe yapmadan Beytullah'i tavaf etme" dedi!" der. Ibnu Ömer (ra) de: "Resulullah (sav) hacc yapti. O zaman, vakfe yapmadan Beytullah'i tavaf etti. Ve dahi, sayet sözünde sadik isen, Resulullah (sav)'in sözüyle amel mi daha dogrudur, Ibnu Abbas'in kavliyle amel mi?" Ravi: Vebre Ibnu Abdirrahman Kaynak: Müslim, Hacc, 187 (1233); Nesai, HAcc, 141 )5, 224) • Resulullah (sav) (Veda haccinda) Mekke'ye geldi, tavafini yapti, Safa ve Merve arasinda sa'yetti. (Geldigi zaman yaptigi bu ilk) tavaftan sonra, Arafat'tan dönünceye kadar Kabe'ye yaklasmadi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hacc 70, 23, 127 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ey Abdümenafogullari, sizden kim halki idarede bir sorumluluk deruhte ederse, Beytullah'i gündüz veya gece herhangi bir saatte ziyaret edip namaz kilani sakin menetmesin." Ravi: Cübeyr Ibnu Mut'im Kaynak: Tirmizi, Hacc 42, (868); Ebu Davud, Menasik 53, (1894); Nesai, Hacc 137, (5, 223); Ibnu Mace, Ikamet • Ibnu Abbas (ra)'in ikindi namazindan sonra yedi kere tavaf edip hücresine çekildigini gördüm. Artik orada ne yaptigini (tavaf namazi kilip kilmadigini) bilmiyorum." Ebu'z-Zübeyr devamla dedi ki: "Ben Beytullah'in sabah namazindan sonra, günes doguncaya kadar, ikindi namazindan sonra da günes batincaya kadar bosaldigini, kimsenin tavaf etmedigini gördüm." Ravi: Ebu'z-Zübeyr el Mekki Kaynak: Muvatta, Hacc 117, (1, 369) •

Ibnu Abbas ve Hz. Aise (ra) anlatiyor: "Resulullah (sav), yevm-i nahrde (Kurbanin birinci günü) tavafi geceye te'hir etti." Bir baska rivayette: "....Ziyaret tavafini" denmistir. ",,,Beyt-i Atik'i tavaf etsinler^ (Hacc 29) ayetiyle emredilen tavaf bu tavaftir....

• Ibnu Abbas ve Hz. Aise (ra) anlatiyor: "Resulullah (sav), yevm-i nahrde (Kurbanin birinci günü) tavafi geceye te'hir etti." Bir baska rivayette: "....Ziyaret tavafini" denmistir. ",,,Beyt-i Atik'i tavaf etsinler^ (Hacc 29) ayetiyle emredilen tavaf bu tavaftir. (Bu hadisi Buhari, ta'lik olarak kaydetmistir (Hacc 129)) Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Menasik 83, (2000); Tirmizi, Hacc 80, (920); Ibnu Mace, Menasik 77, (3059) • Ibnu Ömer (ra)'den naklen diyor ki: "Resulullah (sav) yevm-i nahirde ifaza (ziyaret) tavafini yapti, sonra dönüp ögleyi Mina'da kildi." Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Hacc 129; Müslim, Hacc 335, (1308); Ebu Davud, Menasik 83, (1998) •

Halk (haccin bitmesiyle) her tarafa dagiliyordu. Resulullah (sav): "Sakin kimse, son vardigi yer Beytullah olmadikça bir yere gitmesin" buyurdu." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Müslim, Hacc 379, (1327); Ebu Davud, Menasik 84, (2002); Ibnu Mace, Menfasik 82, (3070)

• Halk (haccin bitmesiyle) her tarafa dagiliyordu. Resulullah (sav): "Sakin kimse, son vardigi yer Beytullah olmadikça bir yere gitmesin" buyurdu." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Müslim, Hacc 379, (1327); Ebu Davud, Menasik 84, (2002); Ibnu Mace, Menfasik 82, (3070) • Hacc menasikinin en sonuncusu Beytullah'i tavaftir. (Muvatta'da kaydedilir ki, Hz. Ömer (ra) veda tavafi yapmadan ayrilan birisini Merrü'z-Zahran denen yerden veda tavafi yapmak üzere geri çevirdi.) Ravi: Ömer Kaynak: Muvatta, Hacc (1, 369) • Kadin hayizli oldugu takdirde (veda tavafi yapmadan) yola çikmasina ruhsat verildi demistir. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Hayz 27, Hacc 144; Müslim, Hacc 380, (1328) • Bir rivayette söyle gelmistir: "Halka, son varacaklari yerin Beytullah olmasi emir buyuruldu. Ancak hayizli kadina ruhsat verildi." Ravi: Kaynak: Müslim, Hacc 380, (1328) • Resulullah (sav)'in zevcelerinden Safiyye Bintu Huyey (ra) hayiz oldu. Durum Resulullah (sav)'a haber verilmisti. "O bizi burada hapis mi edecek!" dedi. Kendisine, Safiyye'nin tavaf-i ifazayi yapmis oldugu söylenince: "Öyleyse hayir, (beklemenize gerek yok, yola çikiniz)" açiklamasinda bulundu." (Bu metin Seyheyn (Buhari ve Müslim) metnidir) Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Hacc 129, 145, Hayz 27, Megazi 77; Müslim, Hacc, 382, (1211); Muvatta, Hacc 225-228, (1, 412 • Hz. Aise (ra) beraberinde kadinlar oldugu halde haccetse, kadinlarin hayiz oluvermelerinden korkardi: Bu sebeple yevm-i nahirde (kurbanin birinci günü) hemen onlara öncelik tanir ve derhal ifaza tavaflarini yaptinrdi. Ifaza tavaflarini yaptilar mi, artik onlari (temizlensinler de veda tavafi da yapsinlar diye) beklemez, kadinlar hayizli iken hemen (Medine'ye dönmek üzere) yola çikardi. Ravi: Amre Kaynak: Muvatta, Hacc 227, (1, 413) •