Hadith archive

Resulullah (sav) hamr'dan sirke yapmayi yasakladi. Ravi: Enes Kaynak: Müslim, Esribe 11, (1883); Tirmizi, Büyu 59, (1294)

• Resulullah (sav) hamr'dan sirke yapmayi yasakladi. Ravi: Enes Kaynak: Müslim, Esribe 11, (1883); Tirmizi, Büyu 59, (1294) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Miraca çikarildigim gece bana iki kadeh getirildi, birinde sarap digerinde de süt vardi. Ben sütü aldim. Melek: "Seni fitrata irsad eden Allah'a hamd olsun. Eger sarabi alsaydin ümmetin azmisti" dedi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Nesai, Esribe 41, (8, 312); Buhari, Esribe 1; Müslim, Iman 272, (168) • Resulullah'a "içeceklerin en iyisi hangisi?" diye sorulmustur. "Soguk olan tatli!" diye cevap verdi. Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Esribe 21, (1897) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allahu Zülcelal hazretleri buyurdu ki: "Biri digerine ihanet etmedigi müddetçe iki ortagin üçüncüsü ben olurum. Biri arkadasina ihanet etti mi ben aralarindan çekilirim." (Rezin sunu ilave etmistir: "... seytan gelir.") Ravi:...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allahu Zülcelal hazretleri buyurdu ki: "Biri digerine ihanet etmedigi müddetçe iki ortagin üçüncüsü ben olurum. Biri arkadasina ihanet etti mi ben aralarindan çekilirim." (Rezin sunu ilave etmistir: "... seytan gelir.") Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Büyu 27, (3383) • Ben, Ammar ve Sa'd, üçümüz Bedir'de nasibimize düsecek ganimette ortak olduk. Derken Sa'd, iki esirle geldi, Ammar ve ben ise hiçbirsey getiremedik." Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Ebu Davud, Büyu 30, (3388); Nesai, Büyu 109, (7, 319) • Zühre Ibnu Ma'bed, ceddi Abdullah Ibnu Hisam'dan naklen anlatiyor: "Abdullah Resulullah (sav)'i görmüs idi. Annesi Zeyneb Bintu Humeyd onu (Abdullah'i) Resulullah'a götürüp söyle dedi: "Ey Allah'in Resulü; bundan biat al!" Aleyhissalatu vesselam efendimiz: "O henüz küçük!" deyip basini oksadi, bereketle dua etti. Onu (Zühre Ibnu Ma'bed'i) ceddi Abdullah Ibnu Hisam çarsiya çikarir, yiyecek satin alirdi. Bir gün, ona Ibnu Ömer'le, Ibnu'z-Zübeyr (ra) rastladilar: "(Satin aldiklarina) bizi de ortak kil, zira Resulullah (sav) sana bereketle dua buyurdu!" dediler. O, (bu teklifi kabul ederek) onlari ortak yapti. (Abdullah Ibnu Hisam o duanin bereketine) bazan bir deve yükü kar ederdi de oldugu gibi eve gönderirdi." Ravi: Zühre Ibnu Ma'bed Kaynak: Buhari, Sirket 13, Da'avat 31, Ahkam 46,3 • Resulullah (sav)'a geldim. Beni O'na zikredip hakkimda medh u senada bulun(arak tanit)maya basladilar. Bunun üzerine Aleyhissalatu vesselam Efendimiz: "Ben onu sizden iyi tanirim" buyurdu. Ben (hemen atilip): "Annem, babam sana kurban olsun" dedim, "dogru söyledin, zira sen benim ticaret ortagim idin, sen ne iyi ortaktin, ne itham görmüstüm, ne de münakasa yapmistik!" Ravi: Saib Ibnu Ebi's-Saib Kaynak: Ebu Davud, Edeb 20, (4836); Ibnu Mace, Ticaret 63, (2287) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Siirde hikmet vardir" Ravi: Übey Ibnu Ka'b Kaynak: Buhari, Edeb 90; Ebu Davud, Edeb 95, (5010); Tirmizi, Edeb 69, (2847); Ibnu Mace, Edeb 41, (3755)

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Siirde hikmet vardir" Ravi: Übey Ibnu Ka'b Kaynak: Buhari, Edeb 90; Ebu Davud, Edeb 95, (5010); Tirmizi, Edeb 69, (2847); Ibnu Mace, Edeb 41, (3755) • Resulullah (sav)'a, bir bedevi geldi. (Dikkat çekici bir üslubla) konusmaya basladi. Efendimiz (sav): "Surasi muhakkak ki beyanda sihir vardir, surasi da muhakkak ki siirde de hikmetler vardir." buyurdu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Edeb 95, (5011); Tirmizi, Edeb, 63, (2848) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sizden birinin içine onu bozacak irin dolmasi, siir dolmasindan hayirlidir." (el-Hudri'den Müslim'in kaydettigi bir diger rivayette söyle denmistir; "Resulullah (sav) yürümekte iken karsisina siir irsad eden bir sair çikti. Efendimiz: "Seytani tutun" veya "Seytani yakalayin" diye emretti.) Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Edeb, 92; Müslim, Siir 7, (2257); Ebu Davud, Edeb 95, (5009); Tirmizi, Edeb 71, (2855) • Resulullah (sav) sair Hassan Ibnu Sabit (ra) için mescide hususi bir minber koymustu. Hassan, orada kurulup mufahara yapar veya Resulullah (sav)'in hasimlarina karsi müdafaa ederdi. Aleyhissalatu vesselam: "Allah (cc) Hassan'i Resulullah'i müdafaa ettigi veya onun adina mufahara yaptigi müddetçe Rühu'l-Kudüs takviye etmektedir" derdi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Edeb 91; Ebu Davud, Edeb 95, (5015); Tirmizi, Edeb 70, (2849) • Amr Ibnu's-Serrid, babasindan [Serrid'den naklen (ra)] anlatiyor: "Bir gün ben Resulullah'in bineginin arkasina binmistim. Bir ara bana: "Hafizanda Ümeyye Ibnu Ebi's'Sait'in siirinden birseyler var mi?" diye sordu. Ben: "Evet!" deyince: "Söyle!" dedi. Ben kendisine bir beyt okudum. O yine: "Devam et!" dedi. Ben bir beyt daha okudum. O yine, "Söyle!" emretti. Böylece kendisine yüz beyit okudum." Ravi: Amr Ibnu's-Serrid Kaynak: Müslim, Siir 1, (2266) • Ben, Resulullah (sav)'la yüz defadan fazla birlikte oturdum. Ashabi ona siirler okuyor, cahiliye devriyle ilgili hadiseleri zikrediyorlardi. Resulullah (sav) da sakitane onlari dinlerdi. Bazan (anlatilanlara) onlarla birlikte tebessüm buyurdugu olurdu." Ravi: Cabir Ibnu Semure Kaynak: Tirmizi, Edeb 70, (2854) • Resulullah (sav) Umretu'l-kaza sirasinda Mekke'ye girdigi zaman sairi Abdullah Ibnu Ravaha, önünde yürüyor ve su siiri okuyordu: "Ey kafir çocuklari (Resulullah'a) yol açin! Bugün ona gelen vahiy adina, size, öyle bir vururuz ki, tepenizi yerinden uçurur, ve dostu dostuna unutturur." Bunu gören Hz. Ömer: "Ey Ibnu Ravaha! Sen Resulullah (sav)'in önünde ve Allah'in Harem bölgesinde siir mi okuyorsun?" dedi. Ancak Resulullah: "Ey Ömer birak onu. Onun siirleri, Mekkeli kafirlere okdan daha çabuk tesir eder!" diyerek müdahale etti." Ravi: Enes Kaynak: • Resulullah (sav)'in (kafilenin yürüyüs temposunu ezgileriyle) canli tutan bir kölesi vardi, adi Encese idi. Bu zat güzel sesli birisiydi. Resulullah (sav) ona: "Ey Encese agir ol! Siseleri kirma -veya siseleri sevkederken agir ol- dedi. Sise ile zayif kadinlari kastediyordu." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Edeb 90, 96, 111, 116; Müslim, Fezail 70, (2323) • Heysem Ibnu Ebi Sinan'in anlattigina göre, bu zat, Ebu Hüreyre (ra)'yi Resulullah (sav)'i zikrettigi kissalarinda dinlemistir. (Bu kissalarin birinde) Ebu Hüreyre, Efendimizin su sözünü nakletmistir: "O sizin bir kardesinizdir, uygunsuz bir söz söylemez." (Ravilerden Zühri der ki), "Resulullah, burada Ibnu Ravaha'yi kastetmistir." (Abdullah Ibnu Ravaha, Efendimiz hakkinda su medhiyede bulunmustur:) "Tan yeri agarip fecr-i sadik yükseldigi sirada Resulullah, bize Kitabini okuyarak geldi. O bize körlükten (dalaletten) sonra hidayeti gösterdi. Kalblerimiz onun söylediklerinin hak olduguna inanmistir. Kafirlere yataklari agirlik verirken, Resulümüz geceyi uyanik geçirir." Ravi: Heysem Ibnu Ebi Sinan Kaynak: Buhari, Edeb 91, Teheccüd 21 • Resulullah (sav), Kureyza günü, (sairi) Hassan Ibnu Sabit'e: "Müsrikleri hicvet, zira Cebrail seninle beraberdir!" dedi. Ravi: Bera Kaynak: Buhari, Edeb 91, Bed'u'l-Halk 6, Megazi 30; Müslim, Fezailu's-Sahabe 153, (2486) • Hassan Ibnu Sabit, (Mekkeli) müsrikleri hicvetmek için Hz. Peygamber (sav)'den izin istedi. Aleyhissalatu vesselam: "Benim nesebimi nasil hariç tutacaksin?" dedi. Hassan (ra): "Senin (nesebini) sade yagdan kil çeker gibi, onlardan çekip çikaracagim!" cevabini verdi. (Müslim'in bir rivayetinde su ziyade mevcuttur: "(Hassan) dedi ki: "Serefin en yüksegi Al-i Hasim'den Bintu Mahzumogullarindandir. Senin baban ise köledir.") Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Edeb 91, Menakib 16, Megazi 33; Müslim, Fedailu's-Sahfibe 166-157, (2489-2490) • Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Hassan onlari -yani müsrikleri- hicvetti, hem sifa verdi, hem de sifa bulduk. Hassan (ra) buyurdu ki: "Sen Muhammed'i hicvettin, ben de onun adina cevap veriyorum. Bu isimde Allah katinda mükafaat vardir. Sen Muhammed'i nezih, müttaki, Resulullah vefakar, ahlakli oldugu halde hicvettin. Sen O'na denk olmadigin halde O'nu hiciv mi ediyorsun? Ikinizden hangisi kötü ise iyi olana feda olsun. Muhakkak ki, babam, babasi ve irzim, Muhammed'in irzini sizden korumak için muhafizdir. Kizcagizimi kaybedeyim, sayet siz atlarimizi Keda'nin etrafini toz duman etmis göremezsiniz. O atlar, üzerinize gemlerini çökerek gelirken, sirtlarinda ince mizraklar vardir. Atlarimiz pek hizli kosarlarken, kadinlar basörtüleriyle tozlarini alirlar. Sayet bizden yüz çevirirseniz umre yapariz, fetih geldi mi, perde kalkar. Aksi takdirde öyle bir günün kavgasini bekleyin ki, o günde Allah diledigini aziz kilacaktir. Allah der ki: "Ben bir kul gönderdim, o hakki söyler, kendisinde hiçbir gizlilik yoktur." Allah der ki: "Ben bir ordu hazirladim, bu ordum emeli cihad olan Ensardir." Biz (Ensariler)e her gün Kureys'ten ya sövmek, ya kavga, ya da hiciv vardir, öyle ise, sizden kim Resulullah'i hicveder, veya över veya yardim ederse bizce birdir. Allah'in Resulü Cibril aramizdadir. Ruhu'l-Kudüs'ün bir dengi yoktur." Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Fezailu's-Sahabe 157, (2490) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir sairin söyledigi en dogru söz Lebid'in söyledi su sözdür: "Haberiniz olsun, Allah'tan baska her sey batildir. Ümeyye Ibnu Ebi's-Sait müslüman olayazdi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Edeb 90, Menakibu'l-Ensar 20, Rikak 29; Müslim, Siir 3, (2256); Tirmizi, Edeb 70, (2853) • Anlattigina göre, kendisinden, Resulullah (sav)'in siirden birseyler terennüm edip etmedigi sorulmustur da su cevabi vermistir: "Evet, Ibnu Ravaha'nin siirini terennüm eder ve su misrai okurdu: "Kendisine azik vermedigin kimseler sana haber getirecek." Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Edeb 70, (2852) • Biz Resulullah (sav) ile beraber oldugumuz bir anda kendilerine bir tas isabet etti, kaydi ve parmagi kanadi. Bunun üzerine: "(Parmagim ne sizlarsin?) Sen ancak kanayan bir parmak degil misin? (Bu kazaya da, bosa degil) Allah yolunda ugradin" buyurdu. Ravi: Cündeb Ibnu Abdullah Kaynak: Buhari, Edeb 90, Cihad 9; Müslim, Cihad 112, (1796) •

Hz. Peygamber (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Sizden birinizin kapisinin önünden bir nehir aksa ve bu nehirde hergün bes kere yikansa, acaba üzerinde hiç kir kalir mi, ne dersiniz?" "Bu hal," dediler, "onun kirlerinden hiçbir sey birakmaz!" Aleyhissalatu...

• Hz. Peygamber (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Sizden birinizin kapisinin önünden bir nehir aksa ve bu nehirde hergün bes kere yikansa, acaba üzerinde hiç kir kalir mi, ne dersiniz?" "Bu hal," dediler, "onun kirlerinden hiçbir sey birakmaz!" Aleyhissalatu vesselam: "Iste bu, bes vakit namazin misalidir. Allah onlar sayesinde bütün hatalari siler" buyurdu. Ravi: Ebu Hureyre Kaynak: Buhari, Mevakit 6; Müslim, Mesacid 282, (666); Tirmizi, Emsal 5, (2872); Nesai, Salat 7, (1, 231); M • Iki erkek kardes vardi. Bunlardan biri öbür kardesinden kirk gün kadar önce vefat etti. Resulullah (sav)'in yaninda bunlardan birincisinin faziletleri zikredildi. Bunun üzerine Efendimiz (sav): "Digeri müslüman degil miydi?" diye sordu. "Evet, müslümandi ve fena da degildi!" dediler. Aleyhissalatu vesselam: "Öldükten sonra, namazinin ona ne kazandirdigini biliyor musunuz? Namazin misali, sizden birinin kapisinin önünde akan ve her gün için bes kere girip yikandigi suyu bol ve tatli bir nehir gibidir. Bu (nehrin) onun üzerinde kir biraktigini göremezsiniz, öyleyse, siz ona namazinin neler ulastirdigini bilemezsiniz." Ravi: Sa'd Ibnu Ebi Vakkas Kaynak: Muvatta, Kasru's-Salat 91, (1, 174) • Resulullah (sav) ile beraber mescidde idik. O esnada bir adam geldi ve: "Ey Allah'in Resulü, ben bir hadd isledim, bana cezasini ver!" dedi. Resulullah adama cevap vermedi. Adam talebini tekrar etti. Aleyhisalatu vesselam yine sükut buyurdu. Derken (namaz vakti girdi ve) namaz kilindi. Resulullah (sav) namazdan çikinca adam yine pesine düstü, ben de adami takip ettim. Ona ne cevap verecegini isitmek istiyordum. Efendimiz adama: "Evinden çikinca abdest almis, abdestini de güzel yapmis miydin?" buyurdu. O: "Evet ey Allah'in Resulü!" dedi. Efendimiz: "Sonra da bizimle namaz kildin mi?" diye sordu. Adam: "Evet ey Allah'in Resulü!" deyince, Efendimiz: "Öyleyse Allah Teala hazretleri haddini -veya günahini demisti- affetti" buyurdu. Ravi: Ebu Ümame Kaynak: Buhari, Hudud 27; Müslim, Tevbe 44, 45, (2764, 2765); Ebu Davud, Hudud 9, (4381) • Ben Resulullah (sav)'in yaninda idim. Bir adam huzuruna gelerek: "Ey Allah'in Resulü," dedi, "ben bir hadd (suçu) isledim, cezasini tatbik et!" Resulullah (sav) adama (birsey) sormadi. Derken namaz vakti girdi. Resulullah'la birlikte o da namaz kildi. Aleyhissalatu vesselam namazini tamamlayinca, adam yanina geldi ve: "Ey Allah'in Resulü!" dedi, "ben hadd (çesidine giren bir suç) isledim. Bana Allah'in Kitabini tatbik et!" Efendimiz: "Sen bizimle birlikte namazini eda etmedin mi?" diye sordu. Adam: "Evet!" dedi. Efendimiz: "Öyleyse git. Zira Allah, senin günahini affetti" veya -hadd'ini affetti-" dedi. Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Hudud 17; Müslim, Tevbe 44, 45, (2764, 2765), Hudud 24, (1696) • Anlattigina göre, bunlar Selasil gazvesine gitmisler. Fakat fiilen gazveye istirak edememislerdi. Bunun üzerine kendilerini Allah yoluna verdiler. Sonra Hz. Muaviye (ra)'nin yanina döndüler. Hz. Muaviye'nin yaninda Ebu Eyyüb el-Ensari ve Ukbe Ibnu Amir vardi. Asim: "Ey Ebu Eyyüb!" dedi. "Bu sene gazveyi kaçirdik. Bize, (bunun telafisi için bir çare) haber verildi. Buna göre, kim dört mescitte namaz kilarsa, günahlari affedilirmis." Ebu Eyyüb: "Ey kardesimin oglu!" dedi, "Ben sana bundan daha kolayini haber vereyim. Ben Resulullah (sav)'in su sözünü isittim: "kim emredildigi sekilde (mükemmel olarak) abdestini alir, emredildigi sekilde namazini kilarsa, önceden yapmis oldugu (kusurlu) ameli sebebiyle affolunur. Ey Ukbe! (Resulullah'in tebsiri) böyleydi degil mi?" Ukbe: "Evet!" dedi. Ravi: Asim Ibnu Süfyan es-Sakafi Kaynak: Nesai, Taharet 108, (1, 90-91) • Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Rabbin, koyun güden bir çobanin, bir dagin zirvesine çikip namaz için ezan okuyup sonra da namaz kilmasindan hoslanir ve Allah Teala hazretleri söyle der: "Benim su kuluma bakin! Ezan okuyor, namaz kiliyor, yani benden korkuyor. Kasem olsun, kulumu affettim ve onu cennetime dahil ettim." Ravi: Ukbe Ibnu Amir Kaynak: Ebu Davud, Salat 272, (1203); Nesai, Ezan 26, (2, 20) • Imam Malik (ra)'e ulastigina göre, Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Istikamet üzere olun. (Bunun sevabini) siz sayamazsiniz. Sunu bilin ki, en hayirli ameliniz namazdir. (Zahiri ve batini temizligi koruyarak) abdestli olmaya ancak mü'min riayet eder." Ravi: Kaynak: Muvatta, Taharet 36, (1, 34); Ibnu Mace, Taharet 4, (277) • Resulullah (sav)'i herhangi bir sey üzecek olursa namaz kilardi. Ravi: Huzeyfe Kaynak: Ebu Davud, Salat 312, (1319); Nesai, Mevakit 46, (1, 289) • Abdullah Ibnu Selman, Resulullah (sav)'in ashabindan birisinden naklediyor: Hayberin fethedildigi gün bir adam Hz. Peygamber'e gelerek: "Ey Allah'in Resulü, bugün ben öyle bir kar ettim ki böyle bir kari su vadi ahalisinden hiçbiri yapmamistir" dedi. Efendimiz: "Bak hele! Neler de kazandin?" diye sordu. Adam: "Ben alip satmaya ara vermeden devam ettim, öyle ki üçyüz okiyye kar ettim" dedi. Aleyhissalatu vesselam efendimiz: "Sana karlarin en hayirlisini haber vereyim mi?" diye sordu. Adam: "O nedir, ey Allah'in Resulü?" dedi. Efendimiz açikladi: "(Farz) namazdan sonra, kilacagin iki rekattir." Ravi: Abdullah Ibnu Selman Kaynak: Ebu Davud, Cihad 180, (2785) • Bana kadin ve güzel koku sevdirildi, gözümün nuru namazda kilindi. Ravi: Enes Kaynak: Nesai, Isretu'n-Nisa 1, (7,61) • Ben Resulullah (sav) ile beraber gecelemistim, kendisine abdest suyunu ve baskaca ihtiyaçlarini getirdim. Bana: "Dile benden (ne dilersen)!" buyurdu. Ben: "Senden cennette seninle beraberlik diliyorum!" dedim. Bana: "Veya bundan baska birsey?" dedi. Ben: "Hayir, sadece bunu istiyorum!" dedim. "Öyleyse kendin için çok secde ederek bana yardimci ol!" buyurdu. Ravi: Rebi'a Ibnu Ka'b el'Eslemi Kaynak: Müslim, Salat 226, (489); Ebu Davud, Salat 312, (1320) • Resulullah (sav)'in azadlisi Sevban (ra)'a rastladim. Kendisine: "Bana bir amel söyle de onu yapayim. Allah da onun sayesinde beni cennetine koysun" dedim. -Veya söyle demisti: "Dedim ki: "..Allah nezdinde en hayirli ameli bana bildir."- Sevban sükut etti. Sonra ben tekrar ayni seyi sordum. O yine sükut etti. Ben üçüncü sefer sordum. Sonunda dedi ki: "Ayni seyleri ben de Resulullah (sav)'a sormustum. Bana su cevabi vermisti: "Çokça secde yapman gerekir. Zira sen secde ettikçe, her secden sebebiyle Allah dereceni artirir, onun sebebiyle günahini döker." Ma'dan der ki: "Sonra Ebu'd-Derda'ya geldim. Ayni seyi ona da sordum. O da Sevban'in bana söylediginin aynisini söyledi." Ravi: Ma'dan Ibnu Ebi Talha el-Ya'meri Kaynak: Müslim, Salat 225, 226, (488, 489); Nesai, Tatbik 81; Tirmizi, Salat 169, (388); Ibnu Mace, Ikamet 2 •

Bir adam, Resulullah (sav)'a: "Allah, kullarina kaç vakit namazi farz kildi?" diye sordu. Aleyhissalatu vesselam: "Allah, kullarina bes vakit namazi farz kildi" diye cevap verdi. Adam tekrar sordu: "Bunlardan önce veya sonra baska bir sey var mi?" "Allah...

• Bir adam, Resulullah (sav)'a: "Allah, kullarina kaç vakit namazi farz kildi?" diye sordu. Aleyhissalatu vesselam: "Allah, kullarina bes vakit namazi farz kildi" diye cevap verdi. Adam tekrar sordu: "Bunlardan önce veya sonra baska bir sey var mi?" "Allah kullarina bes vakti farz kildi." Bu cevap üzerine adam, bunlar üzerine hiçbir ilavede bulunmayacagina, onlardan herhangi bir eksiltme de yapmayacagina dair yemin etti. Resulullah (sav): "Bu adam sözünde durursa mutlaka cennete girecektir!" buyurdu." (Bu rivayeti, Müslim ve Tirmizi, Kitabu'l-Iman'da mezkur, uzun bir hadis zimninda tahric ederler) Ravi: Enes Kaynak: Müslim, Iman, 10, (12); Tirmizi, Zekat 2, (619); Nesai, Salat 4, (1, 228, 229) • Resulullah (sav)'in Mirac'a çiktigi gece elli vakit namaz farz kilindi. Sonra bu azaltilarak bese indirildi. Sonra da söyle hitap edildi: "Ey Muhammed! Artik, nezdimde (hüküm kesinlesmistir), bu söz degistirilmez. Bu bes vakit, (Rabbinin bir lüftu olarak on misliyle kabul edilerek) senin için elli vakit sayilacaktir." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Bed'ül-Halk 6, Enbiya 22, 43, Menakibu'l-Ensar 42; Müslim, Iman 259, (162); Tirmizi, Salat 1 • Allah, namazi peygamberinizin diliyle hazerde dört, seferde iki, korku halinde de dört rek'at olarak farz kilmistir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Müslim, Salat 5, (687); Ebu Davud, Salat 287, (1247); Nesai, Taksir 1, (3,118,119) • Allah namazi ilk defa farz ettigi zaman iki rek'at olarak farz etmisti. Sonra onu hazer için (dörde) tamamladi. Yolcu namazi ilk farz edildigi sekilde sabit tutuldu. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Salat 1, Taksiru's-Salat 5, Menakibu'l-Ensar 47; Müslim, Salatu'-Müsafirin 2, (685); Muvatta • Kurban bayraminda kilinan namaz iki rek'attir. Fitir (Ramazan) bayraminda kilinan namaz iki rek'attir, sefer namazi iki rek'attir, cum'a namazi da iki rek'attir. Bunlar Resulullah (sav)'in lisani üzere, tamamdir, kisaltma yoktur. Ravi: Ömer Kaynak: Nesai, Cum'a 37, (3,111), Taksir 1, (3,118), Ideyn 11, (3,183) • Abdullah Ibnu Fudale, babasi (Fudale'den) naklen anlatiyor; "Resulullah (sav)'in bana ögrettikleri arasinda: Bes vakit namaza devam edin! emri de vardi. Ben: "Bu bes vakit, benim mesguliyetlerimin bulundugu anlardir. Bana (bunlarin yerine geçecek) cami (kapsamli) bir sey emret, öyle ki onu yaptim mi, benden bes vakit namaz borcunun yerine geçsin!" dedim. Bunun üzerine: "Öyleyse Asreyn'e devam et!" buyurdu. Bu kelime bizim dilimizde yoktu. Bu sebeple: "Asreyn nedir?" diye sordum. "Günes dogmazdan önceki namazla günes batmazdan önceki namaz" buyurdu. Ravi: Abdullah Ibnu Fudale Kaynak: Ebu Davud, Salat 9, (428) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Yedi yasina geldi mi çocuga namazi emredin, on yasina geldi mi kilmadigi takdirde dövün." (Tirmizi'nin rivayetinde "Çocuga namazi yedi yasinda ögretin, kilmadigi takdirde on yasinda dövün" seklindedir.) Ravi: Sebretü'bnu Ma'bed Kaynak: Ebu Davud, Salat 26, (494); Tirmizi, Salat 299, (407) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Çocuklariniza, onlar yedi yasinda iken namazi emredin. On yasinda olunca namaz(daki ihmalleri) sebebiyle onlari dövün, yataklarini da ayirin." Ravi: Amr Ibnu'l-As Kaynak: Ebu Davud, Salat 26, (495,496) • Bir diger rivayetinde söyle denir: "Resulullah'a bundan (namazin çocuga ne zaman emredileceginden) sorulmustu: "Çocuk sagini solundan ayirmasini bildi mi ona namazi emredin" buyurdu. Ravi: Amr Ibnu'l-As Kaynak: Ebu Davud, Salat 26, (497) • Resulullah (sav) beni Uhud savasi sirasinda teftis etti. O zaman ondört yasinda idim, savasa katilmama izin vermedi. Hendek savasi sirasinda da beni gördü, o zaman ben onbes yasinda idim, bu sefer bana (cihad) izni verdi." Nafi' der ki: "Ben Ömer Ibnu Abdilaziz'e ugradim, o zaman halife idi, Kendisine bu vak'ayi anlattim. Bana: "Bu (onbes yas) çocukla büyügü ayiran hududdur" buyurdu. Valilerine yazarak, onbes yasina basanlari mükellef addetmelerini, daha küçükleri aile efradindan saymalarini emretti. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Sehadat 18, Megazi 29; Müslim, Imaret 91, (1868); Tirmizi, Cihad 31, (1711); Ebu Davud, Hudu • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim bir namaz unutacak olursa hatirlayinca derhal kilsin. Unutulan namazin bundan baska kefareti yoktur. Ravi: Enes Kaynak: Tirmizi, Salat 131, (178); Ebu Davud, Salat 11, (442); Nesai, Mevakit 52, 53, (2, 293, 294) • Buhari ve Müslim'in bir diger rivayetinde söyle denmistir: "Sizden biriniz namaz sirasinda yatmis idiyse veya namaza karsi gaflet etmis (ve unutmus) ise, hatirlar hatirlamaz onu kilsin. Zira Allah Teala Hazretleri söyle buyurmustur: "Beni anmak için namaz kil!" (Ta-Ha 14). Ravi: Kaynak: Buhari, Mevakitu's-Salat 37; Müslim, Mesacid 314, (684); Tirmizi, Salat 131, (178); Ebu Davud, Salat • Resulullah'la beraber bir gece boyu yürüdük. Cemaatten bazilari: "Ey Allah'in Resulü! Bize mola verseniz!" diye talepte bulundular. Efendimiz: "Namaz vaktine uyuyakalmanizdan korkuyorum" buyurdu. Bunun üzerine Hz. Bilal "Ben sizi uyandiririm!" dedi. Böylece Resulullah (sav) mola verdi ve herkes yatti. Nöbette kalan Bilal de sirtini devesine dayamisti ki gözleri kapaniverdi, o da uyuyakaldi. Günesin dogmasiyla Resulullah (sav) uyandi ve: "Ey Bilal! Sözün ne oldu?" diye seslendi ve Hz. Bilal: "Üzerime böyle bir uyku hiç çökmedi" diyerek cevap verdi. Aleyhissalatu vesselam: "Allah Teala Hazretleri, ruhlarinizi diledigi zaman kabzeder, (diledigi zaman geri gönderir. Ey Bilal! Halka namaz için ezan oku" buyurdu. Sonra abdest aldi ve günes yükselip beyazlasinca kalkti, kafileye cemaatle namaz kildirdi." Ravi: Ebu Katade Kaynak: Buhari, Mevakit 35, Tevhid 31; Müslim, Mesacid 309-311; Muvatta, Vaktu's-Salat 25; Ebu Davud, Salat • Bu hadis Ebu Davud'un bir rivayetinde söyle gelmistir: "Günesin harareti onlari uyandirinca kalktilar, bir müddet yürüdüler, sonra tekrar konaklayip abdest aldilar. Hz. Bilal (ra) ezan okudu. Sabahin iki rekatlik (sünnet) namazini kildilar, sonra da sabah namazini (kazaen) kildilar. Namazdan sonra hayvanlara binip yola koyuldular. Giderken birbirlerine: "Namazimizda ihmalkarlik ettik" diye yakiniyorlardi. Resulullah (sav): "Uyurken (vaki olan namaz kaçmasi) ihmal sayilmaz. Ihmal uyanikliktadir. Sizden biri, herhangi bir namazda gaflete düser kaçirirsa hatirlayinca onu hemen kilsin. Ertesi sabahin namazi da mutad vaktinde kilinir" buyurdu." Ravi: Ebu Katade Kaynak: Ebu Davud, Salat 11, (438, 441) • Ebu Davud'un bir diger rivayetinde söyle gelmistir: "Namaz(in kaçmis olmasin)dan korkarak kalktik, Resulullah (sav): "Agir olun, agir olun, bunda bir taksiriniz yok!" buyurdu. Günes yükselince de: "Sizden kim sabahin iki rekat sünnetini (mutad olarak) kiliyor idiyse yine kilsin" dedi. Bu emir üzerine kilan da, kilmayan da kalkip sünnetini kildi. Sonra Resulullah (sav) namaz için kamet emretti. Kamet getirildi. Efendimiz kalkti ve bize namaz kildirdi. Namaz bitince: "Haberiniz olsun, Allah'a hamdediyoruz ki, bizi namazimizdan, dünyevi islerimizden herhangi biri alikoymus degildir. Ancak ruhlarimiz Allahu Teala'nin kabza-i tasarrufundadir, diledigi zaman onu salar. Sizden kim sabah namazina sabahleyin mutad vaktinde kavusursa, sabah namaziyla birlikte bir mislini de kaza etsin!" dedi." Ravi: Ebu Katade Kaynak: Ebu Davud, Salat 11, (438, 441) • Ebu Davud, Tirmizi ve Nesai'nin bir diger rivayetinde söyle gelmistir: "Sunu bilin ki, uykuda ihmal sözkonusu degildir. Ihmal (yani taksir), diger bir namazin vakti girinceye kadar namazini kilmayan için mevzubahistir." Ravi: Ebu Katade Kaynak: Ebu Davud, Salat 11, (438, 441); Tirmizi, Salat 130, (177), Tefsir, Ta-ha (3162); Nesai, Mevakit 53, • Müslim'in Ebu Hüreyre'den kaydettigi bir diger rivayette söyle gelmistir: "...Günes doguncaya kadar uyanmadi. Resulullah (sav): "Herkes bineginin basindan tutsun (ve burayi terketsin). Zira burasi bize seytanin musallat oldugu bir yerdir!" dedi. Biz de emri yerine getirdik." Ravi: Ebu Katade Kaynak: Müslim, Mesacid 309-311 • Ebu Davud'un Ebu Hüreyre'den kaydettigi bir rivayette söyle denmistir: "Resulullah (sav): "Size gaflet gelen bu yeri degistirin!" buyurdu." Ravi: Ebu Katade Kaynak: Ebu Davud, Salat 11, (438, 441) • Resulullah (sav) gecenin evvelinde yürüdü, sonuna dogru uyku molasi verdi. Ancak günes doguncaya -veya bir kismi ufuktan çikincaya- kadar uyanamadi. (Uyaninca) namazi hemen kilmadi. Günes yükselince namazi kildi. Iste bu orta namazdir (Salatul-Vusta). Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Nesai, Mevakit 65, (1, 299) • Resulullah (sav) buyurdu ki: "Muhakkak ki, Allah, ruhlarimizi kabzetmektedir. Dilerse onu, bize bundan baska bir vakitte iade eder. Resulullah (sav) böyle söyledikten sonra Hz. Ebu Bekri's-Siddik (ra)'a yönelerek: "Seytan (bu gece) namaz kilmakta iken Bilal'e geldi ve onu yatirdi. Uyumasi için bir çocuk nasil sallanarak avutulursa öylece onu da sallayarak uyuttu" dedi. Resulullah (sav) sonra Bilal'i çagirdi. Gelince Bilal, Resulullah'a onun Hz. Ebu Bekr'e anlattiginin tipkisini haber verdi. Hz. Ebu Bekr bu isittikleri karsisinda: "Sehadet ederim ki, sen Allah'in Resulüsün!" demekten kendini alamadi." Ravi: Zeyd Ibnu Eslem Kaynak: Muvatta, Vukutu's-Salat 26, (1,14-15) • Hz. Ömer, Hendek savasi sirasinda bir keresinde günes battiktan sonra geldi ve Kureys kafirlerine küfretmeye basladi ve bu meyanda: "Ey Allah'in Resulü" dedi, "günes batmak üzereyken ikindi namazini (güç bela) kilabildim." Resulullah (sav): "Vallahi ikindiyi ben kilamadim" dedi. Beraberce kalkip Butha'ya gittik. Orada Efendimiz abdest aldi, biz de abdest aldik. Günes battiktan sonra ikindiyi kildi, sonra da aksami kildi." Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Mevakit 36, 38, Ezan 26, Salatu'l-Havf, Megazi 29; Müslim, Mesacid 209, (631); Tirmizi, Sala • Müsrikler Hendek günü Resulullah (sav)'i fazlaca mesgul ederek dört vakit namazi kazaya biraktirdilar, geceden Allah'in diledigi bir müddet geçinceye kadar onlari kilamadi. Sonra Bilal (ra)'e emretti, o da ezan okudu. Sonra kamet getirdi. Resululllah ögleyi (kazaen) kildi. (Bilal tekrar) ikamet getirdi, Resulullah ikindiyi kildi. Sonra (Bilal tekrar) ikamet getirdi. Resulullah aksami kildi. Sonra (Bilal yatsi için) kamet getirdi ve Resulullah yatsiyi kildi. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Tirmizi, Salat 132, (179); Nesai, Mevakit 55, (1, 297, 298) • Abdullah Ibnu Ömer (ra)'e bayginlik gelmis ve akli gitmisti. (Bu esnada kilamadigi) namazi kaza etmedi. (Imam Malik der ki: "Dogruyu Allah bilir ya, bana göre bu sundan ileri gelir: "Vakit çikmistir. Ama vakit içinde ayilan, o vaktin namazini kilar..") Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Vukuf 24, (1, 13) • Ibnu Ömer (ra) dedi ki: "Kim bir namazi unutur ve bunu imamin arkasinda namaz kilarken hatirlarsa, imam selami verince unutmus oldugu namazi hemen kilsin, sonra da öbür namazi (kildigini yeniden) kilsin." Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Kasru's-Salat 77, (1, 168) • Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isitmistir: "Kisiyle sirk arasinda namazin terki vardir." (Metin Müslim'in metnidir. Tirmizi'nin metni söyledir: "Küfürle iman arasinda namazin terki vardir.") Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Iman 134, (82); Ibnu Mace, Salat 77, (1078) • Tirmizi ve Ebu Davud'un bir diger rivayetinde: "Kulla küfür arasinda namazin terki vardir." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Iman 9, (2622); Ebu Davud, Sünnet 15, (4678) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Benimle onlar (münafiklar) arasindaki ahid (antlasma) namazdir. Kim onu terkederse küfre düser." Ravi: Büreyde Kaynak: Tirmizi, Iman 9, (2623); Nesai, Salat 8, (1, 231, 232); Ibnu Mace, Salat 77, (1079) • Resulullah (sav)'im Ashab'i ameller içerisinde sadece namazin terkinde küfür görürlerdi." Ravi: Abdullah Ibnu Sakik Kaynak: Tirmizi, Iman 9, (2624) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ikindi namazini kaçiran bir insanin (ugradigi zarar yönünden durumu), malini ve ehlini kaybeden kimsenin durumu gibidir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Mevakit 14; Müslim, Mesacid 200, (626); Muvatta, Vukutu's-Salat 21, (1, 11, 12); Tirmizi, Im • Biz bulutlu bir günde Büreyde (ra) ile bir gazvede beraberdik. Dedi ki: "Ikindi namazini erken kilin, zira Resulullah (sav): "Kim ikindi namazini terkederse ameli bosa gider" buyurdu. Ravi: Ebu'l-Melih Kaynak: Buhari, Mevakit 15, 34; Nesai, Salat 15, (1, 236) •

Resulullah (sav)'a bir zat gelerek namaz vakitlerini sordu. Efendimiz ona hiçbir cevap vermedi. (Sabah vaktinde) safak sökünce, henüz kimse kimseyi taniyamayacak kadar ortalik karanlik iken Bilal'e emretti, sabah ezanini okudu. Sonra, günes tam tepe...

• Resulullah (sav)'a bir zat gelerek namaz vakitlerini sordu. Efendimiz ona hiçbir cevap vermedi. (Sabah vaktinde) safak sökünce, henüz kimse kimseyi taniyamayacak kadar ortalik karanlik iken Bilal'e emretti, sabah ezanini okudu. Sonra, günes tam tepe noktasindan batiya dönme (zeval) aninda yine Bilal'e emretti, ögle ezanini okudu. Bu vakit için, -öbürlerinden daha iyi bilen- birisi: "Bu, gün ortasi (nisfu'n-Nehar)" demisti. Sonra, günes henüz yüksekte oldugu zaman emretti, Bilal aksam namazi için ezan okudu. Sonra ufuktaki aydinlik (safak) kaybolunca yatsi için emretti, Bilal yatsi ezanini okudu. Sonra ertesi gün, sabah namazini tehir etti, O kadar geciktirdi ki, kisinin, "sabah vakti çikti veya çikmak üzere" demesi aninda namazi tamamladi. Sonra ögleyi tehir etti, öyle ki, ögle namazini dün ikindiyi kildigimiz ana yakin bir vakitte kildi. Sonra ikindiyi tehir etti. Bir kimsenin, "Günes (ikindi) kizilligina büründü" diyebilecegi bir vakitte namazdan çikti. Sonra aksami, nerdeyse ufuktan aydinligin (safak) kayboldugu ana kadar tehir etti. Ravi: Ebu Musa Kaynak: • Bir rivayette de söyle gelmistir: Aksami, ikinci günde, ufuktaki aydinligin kaybolmasindan önce kildi. Sonra yatsiyi, gecenin ilk üçte birine kadar tehir etti. Sonra sabah oldu ve soru sahibini çagirdi: "Iste namazin vakti bu iki hudud arasindadir" buyurdu. (Metin Müslim'e aittir) Ravi: Kaynak: Müslim, Mesacid 178, (614); Ebu Davud, Salat 2, (395); Nesai, Muvakit 15, (1, 260, 261) • Ebu Davud'un bir rivayetinde söyle denmistir: "Sabah namazini kisi arkadasinin yüzünü taniyamayacak -veya kisi yanindakini tanimayacak- kadar (ortaligin karanlik oldugu) bir anda kildi. Sonra ikindiyi öylesine tehir etti ki, namazdan çiktigi zaman günes sararmisti..." Rivayetin sonunda Ebu Davud der ki: Bu hadisi rivayet edenlerden bazisi söyle dedi: "sonra yatsiyi gece yarisina kadar tehir ederek kildi." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Salat 2, (396) • Bir adam Resulullah (sav)'a namazlarin vaktinden sormustu. Ona: "Su (önümüzdeki) iki günde namazlari bizimle kil!" buyurdu. (O gün) günes tam tepe noktasindan (batiyor) kayinca ezan için Bilal'e emretti. O da ögle ezanini okudu. Sonra ögle için kamet okumasini emretti. Sonra günes yüksekte, beyaz parlak iken emretti ve ikindi için kamet okudu. Sonra günes batinca emretti, aksam için kamet okudu. Sonra ufuktaki aydinlik kaybolunca emretti, yatsi için kamet okudu. Sonra safak sökünce emretti sabah için kamet okudu, ikinci gün olunca, Bilal'e ortaligin serinlemesini beklemeyi emretti. O da ögleyi, ortalik iyice serinleyinceye kadar geciktirdi. Ikindiyi, günes yüksekten, dünkü vakitten biraz sonra kildi. Aksami ufuktaki beyazlik kaybolmazdan az önce kildi. Yatsiyi gecenin üçte biri geçtikten sonra kildi. Sabahi ortalik iyice agarinca kildi. Sonra: "Namaz vakitlerinden soran kimse nerede?" diye sordu. Soru sahibi: "Benim ey Allah'in Resulü!" dedi. "Namazlarinizin vakti" dedi, "gördügünüz (iki vakit) arasindadir." Ravi: Büreyde Kaynak: Müslim, Mesacid 176, 177, (613); Tirmizi, Salat 115, (152); Nesai, Mevakit 12, (1, 268) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cibril (as) bana, Beytullah'in yaninda, iki kere imamlik yapti. Bunlardan birincide ögleyi, gölge ayakkabi bagi kadarken kildi. Sonra, ikindiyi her sey gölgesi kadarken kildi. Sonra aksami günes battigi ve oruçlunun orucunu açtigi zaman kildi. Sonra yatsiyi, ufuktaki aydinlik (safak) kaybolunca kildi. Sonra sabahi safak sökünce ve oruçluya yemek haram olunca kildi, ikinci sefer ögleyi, dünkü ikindinin vaktinde herseyin gölgesi kendisi kadar olunca kildi. Sonra ikindiyi, herseyin gölgesi kendisinin iki misli olunca kildi. Sonra aksami, önceki vaktinde kildi. Sonra yatsiyi, gecenin üçte biri gidince kildi. Sonra sabahi, yeryüzü agarinca kildi. Sonra Cibril (as) bana yönelip: "Ey Muhammed! Bunlar senden önceki peygamberlerin (as) vaktidir. Namaz vakti de bu iki vakit arasinda kalan zamandir!" dedi." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 1, (149); Ebu Davud, Salat 2, (393) • Nesai'nin Hz.Cabir (ra)'den yaptigi bir rivayette söyle denmistir: "Sonra O'na (Cibril), Fecr (uzayip ) sabah olunca daha yildizlar parlak ve civil civil iken geldi. Dünkü yaptigini aynen yapti, sabah namazini kildi. Sonra da: "Namaz vakti, iste gördügünüz bu iki namaz arasidir" dedi." Ravi: Cabir Kaynak: Nesai, Mevakit 10, (1, 256) • Bir diger rivayette söyle denmistir: "...ögleyi, günes (tepeden batiya) meyledince kildi. (Bu sirada) gölge ayakkabi bagi kadardi. Sonra ikindiyi, gölge ayakkabi baginin misli ve adam boyu olunca kildi. Sonra aksami, günes batinca kildi. Sonra yatsiyi, ufuktaki aydinlik kaybolunca kildi. Sonra, sabahi, safak sökünce kildi. Sonra ertesi günün öglesini, gölge, adam boyu olunca kildi. Sonra ikindiyi, kisinin gölgesi iki misli olunca kildi. Sonra aksami, günes batinca kildi. Sonra yatsiyi, gecenin üçte birine veya yarisina dogru kildi. Sonra sabahi kildi ve ortalik agardi." Ravi: Kaynak: Nesai, Mevakit 15, 7, 10, 17, (1, 251, 255, 261, 263) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bilesiniz, namazin bir ilk vakti bir de son vakti vardir. Ögle vaktinin evveli günesin tepe noktasindan batiya meyil (zeval) anidir. Son vakti de ikindinin girdigi andir, ikindi vaktinin evveli, vaktinin girdigi andir. Vaktin sonu da günesin sarardigi andir. Aksam vaktinin evveli, günesin battigi andir. Vaktin sonu da ufuktaki aydinligin (safak) kayboldugu andir. Yatsi vaktinin evveli, ufugun kayboldugu andir. Vaktin sonu da gecenin yarisidir. Sabah vaktinin evveli fecrin (aydinligi) dogmasidir. Vaktin sonu da günesin dogmasidir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Salat 114, (151); Müslim, Mevakit 6, (1, 249, 250) • Abdullah Ibnu Rafi, Ebu Hüreyre'ye namazlarin vaktini sormustu. Ebü Hüreyre kendisine su açiklamayi yapti: "Ben sana haber vereyim: Gölgen kendi mislin kadarken ögleyi kil. Ikindiyi gölgen iki mislin olunca kil. Aksami günes batinca kil. Yatsiyi seninle arana gecenin üçte biri girince kil. Sabahi da alaca karanlikta kil." Ravi: Abdullah Ibnu Rafi' Mevla Ümmü Beleme Kaynak: Muvatta, Vukutu's-Salat 9, (1, 8) • Imam Malik'in anlattigina göre, Hz. Ömer valilerine söyle yazdi: "Nazarimda islerinizin en ehemmiyetlisi namazdir. Kim onu (farz, vacib, sünnet ve vaktine riayetle) korur ve (tam zamaninda kilmaya) devam ederse dinini korumus olur. Kim de onu(n zamanini tehir suretiyle) zayi ederse, onun disindakileri daha çok zayi eder." Hz. Ömer yazisina söyle devam etti: "Ögleyi gölge bir ziraliktan birinizin gölgesi misli oluncaya kadar kiliniz, ikindiyi, günes yüksekte, beyaz, parlak iken, hayvan binicisinin, günes batmazdan önce iki veya üç fersahlik yol alacagi müddet içerisinde; aksami günes batinca; yatsiyi ufuktaki aydinlik battimi gecenin üçte birine kadar kiliniz. -Kim (yatsiyi kilmadan) uyursa gözüne uyku düsmesin, kim (yatsiyi kilmadan) uyursa gözüne uyku düsmesin, kim (yatsiyi kilmadan) uyursa gözüne uyku düsmesin- Sabahi da yildizlar parlak ve civildarken kiliniz." Ravi: Kaynak: Muvatta, Mevakit 6, (1,6-7) • Muvatta'nin diger bir rivayetinde söyle gelmistir: "Hz. Ömer (ra), Ebu Musa el-Es'ari hazretlerine yazdigi bir mektupta ayni seyi hatirlatti ve (ilaveten) sunu yazdi: "Onda -yani sabah namazinda- mufassal surelerden iki uzun süre oku." Ravi: Kaynak: Muvatta, Mevakit 7, (1, 7) • Yine benzer bir diger rivayette su ifade mevcuttur: Hz. Ömer, Ebu Musa (ra)'ya söyle yazdi: "...Yatsiyi seninle (aksam namaziyla) arana gecenin üçte biri girince kil. Geciktirirsen gecenin yarisina kadar olsun. Sakin gafillerden olma." Ravi: Kaynak: Muvatta, 8, (1, 7) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Öglenin (baslama) vakti, günesin (tepe noktasindan batiya) meylettigi zamandir. Kisinin gölgesi kendi uzunlugunda oldugu müddetçe ögle vakti devam eder, yani ikindi vakti girmedikçe. Ikindi vakti ise günes sararmadikça devam eder. Aksam vakti ufuktaki aydinlik (safak) kaybolmadigi müddetçe devam eder. Yatsi namazinin vakti orta uzunluktaki gecenin yarisina kadardir. Sabah namazinin vakti ise fecrin dogmasindan (yani safagin sökmesinden) baslar, günes doguncaya kadar devam eder. Günes dogdumu namazdan vazgeç. Çünkü o, seytanin iki boynuzu arasindan dogar." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Müslim, Mesacid, 173, (612); Ebu Davud, Salat 2, (396); Nesai, Mevakit 15, (1, 260) • Ben ve babam birlikte Ebu Berze el-Eslemi (ra)'nin yanina girdik. Babam ona: "Resulullah (sav) farz namazlari nasil kilardi?" diye sordu. Su cevabi verdi: "Efendimiz sizin "el-Evvel" dediginiz ögle namazini günes (tepe noktasindan) batiya kayinca kilardi. Birimiz ikindiyi kiinca, Medine'nin en uzak yerindeki evine dönerdi de günes hala canliligini korurdu. Aksam namazi hakkinda ne söyledigini unuttum. Sizin atame dediginiz yatsiyi geciktirmeyi iyi bulurdu (müstehap addederdi). Yatsidan önce uyumayi, sonra da konusmayi mekruh addederdi. Kisi (yaninda beraber oturdugu) arkadasini taniyinca sabah namazindan ayrilirdi. Namazda altmis-yüz ayet miktarinca Kur'an okurdu." Ravi: Ebu'l-Minhal Seyyar Ibnu Selame Kaynak: Buhari, Mevakit 11, 13, 39, Ezan 104; Müslim, Mesacid 237, (647); Ebu Davud, Salat 3, (398); Nesai, • Haccac, Medine'ye geldiginde namazi mutad vaktinden tehir ediyordu. Bunun üzerine Cabir Ibnu Abdillah (ra)'a (namazlarin vakti hakkinda) sorduk. Bize su açiklamayi yapti: "Resulullah (sav) ögleyi hararetin siddetli oldugu zamanda (hacire vaktinde) kilardi. Ikindiyi de günes parlakken kilardi. Aksami, günes batinca, yatsiyi bazan geciktirir, bazen de öne alirdi. Halkin toplandigini görünce tacil eder, onlari agir görünce de tehir ederdi. Sabahi da alaca karanlikta kilardi." Ravi: Muhammed Ibnu Amr Ibni'l Hasen Ibni Ali Ibnu Ebi Talib Kaynak: Buhari, Mevakit 18, 21; Müslim, Mesacid 234, (646); Ebu Davud, Salat 3, (397); Nesai, Mevakit 18, (1 • Nesai'nin Enes (ra)'ten yaptigi rivayette söyle denmistir: "Sabahi, göz(ün görme ufku) genisleyinceye kadar kilardi." Ravi: Enes Kaynak: Nesai, 29, (1, 273) • Resulullah (sav) ögle namazi kildigi zaman (gölgenin) miktari, yazda üç ayaktan bes ayaga kadar idi. Kista da bes ayaktan yedi ayaga kadardir. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Ebu Davud, Salat 4, (400); Nesai, Mevakit 6, (1, 251) • Mü'min kadinlar Resulullah (sav)'la birlikte sabah namazlarini, bürgülerine sarilmis olarak kilarlardi. Sonra, namazlarini kilinca evlerine dönerlerdi de bu esnada karanliktan dolayi kimse de onlari taniyamazdi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Mevakit 13, 27, Ezan 162, 165; Müslim, Mesacid 231, (645); Muvatta, Vukut 4, (1, 6); Ebu Dav • Ben ögle namazini, ne Resulullah (sav) kadar, ne de Ebu Bekr ve Ömer kadar tacil edip geciktirmeyen bir baska insan tanimiyorum. Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Salat, 118 • Ögleyi tacilde Resulullah (sav) sizden daha titizdi. Siz de ikindiyi tacilde ondan daha titizsiniz. Ravi: Ümmü Seleme Kaynak: • Resulullah (sav)'a (secde edilen) yerin sicakligindan sikayet ettik, ancak sikayetimizi dinlemedi. Züheyr, Ebu Ishak'a: "Sikayetiniz ögle vaktinden miydi?" diye sordu. Öbürü: "Evet!" dedi. Ben: "Vakit girer girmez, (yani ortalik çok sicakken) kilinmasindan mi?" diye sordum. O yine: "Evet!" dedi. Ravi: Habbab Kaynak: Müslim, Mesacid, 189, (619); Nesai, Mevakit 2, (1, 247) • Resulullah (sav) (yolculuk sirasinda) bir yere inecek olsa, ögleyi kilmadan orayi terketmezdi demisti. Bir adam sordu: "Yani gün ortasinda olsa da mi?" "Evet," dedi Enes, "gün ortasinda olsa da!" Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Salat 273, (1205); Nesai, Mevakit 3, (1, 248) • Resulullah (sav) günes odama vurdugu sirada ikindiyi kilardi. Ebu Davud'un rivayetinde su ziyade var: "... (günes) odamdan yükselmezden önce..." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Mevakit 13, Humus 4; Müslim, Mesacid 169, (611); Ebu Davud, Salat 5, (407); Tirmizi, Salat 1 • Resulullah (sav) günes yüksekte ve canli iken ikindiyi kilardi. Bu esnada kisi avali'ye (dis semtlere) gider, oraya varirdi ve hala günes yüksekligini muhafaza ederdi. Gidilen bu avali'den bazilari Medine'ye dört mil uzaklikta idi." (Kaynaklar müteakip 2 hadisi de kapsarlar) Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Mevakit 13, Itisam 16; Müslim, Mesacid 192-197, (621-624); Muvatta, Vukut 11, (1, 8-9); Ebu • Biz Ömer Ibnu Ahdilaziz (ra) ile ögleyi kildik. Sonra çikip Hz. Enes Ibnu Malik (ra)'in yanina gittik. Varinca onu ikindiyi kiliyor bulduk. Ben kendisine: "Ey amcacigim! Kildigin bu namaz da ne?" diye sordum. Bana: "Bu, ikindi namazidir. Ve bu Resulullah (sav)'la beraber kildigimiz namazdir" dedi. (Kaynaklar önceki ve müteakip 1'er hadisi de kapsarlar) Ravi: Es'ad Ibnu Sehl Ibnu Huneyf Kaynak: Buhari, Mevakit 13, Itisam 16; Müslim, Mesacid 192-197, (621-624); Muvatta, Vukut 11, (1, 8-9); Ebu • Bir diger rivayette de söyle gelmistir: "Resulullah (sav) bize ikindiyi kildirdi. Namazdan çikinca Efendimizin yanina Beni Seleme'den birisi geldi ve: "Ey Allah'in Resulü!" dedi. "Biz, bir deve kesmek istiyor ve sizin de kesimde hazir bulunmanizi arzu ediyoruz." Efendimiz "Pekala" deyip gitti. Biz de onunla gittik. Varinca, devenin henüz kesilmedigini gördük. Kestiler, parçaladilar. Bir miktarini pisirdiler. Günes batmadan o eti yedik." (Kaynaklar önceki 2 hadisi de kapsarlar) Ravi: Kaynak: Buhari, Mevakit 13, Itisam 16; Müslim, Mesacid 192-197, (621-624); Muvatta, Vukut 11, (1, 8-9); Ebu • Resullullah (sav) aksami, günes batip perdeye bürününce kiliyordu. (Ebu Davud'un bir rivayetinde söyle denir: "Resulullah (sav) aksami, günesin battigi vakitte, günes (kursunun son) izi de ufukta kaybolunca kiliyordu.") Ravi: Seleme Ibnu'l-Ekva Kaynak: Buhari, Mevakit 18; Müslim, Mesacid 216, (636); Ebu Davud, Salat 6, (417); Tirmizi, Salat 122, (164) • Biz aksami, Resulullah (sav) ile birlikte kilinca, cemaatten aynlip (ok atisi yapanimiz olurdu da) attigi okun düstügü yerleri rahat görebilirdik. Ravi: Rafi Ibnu Hadic Kaynak: Buhari, Mevakit 18; Müslim, Mesacid 217, (637) • Nesai'nin bu hususta Eslem kabilesine mensup ashabtan bir kimseden kaydettigi beyan söyledir: "Onlar Resulullah (sav) ile birlikte aksami kilarlar, sonra da Medine'nin (Mescid'e) en uzak yerinde olan ailelerine dönüp ok atisi yaparlar ve de oklarinin düstügü yerleri görürlerdi." Ravi: Kaynak: Nesai, Mevakit 13, (1, 259) • Ebu Eyyüb, gazi (mücahid) olarak yanimiza geldi. Bu sirada Ukbe Ibnu Amir de Misirda vali idi. Ukbe, aksam namazini tehir etti. Ebu Eyyüb ona yönelerek: "Ey Ukbe!" dedi. "Bu kildirdigin namaz ne namazidir?" Ukbe, hatasini anlayarak: "Mesguliyetimiz vardi" diye özür beyan etti. Ebu Eyyüb: "Sen Resulullah (sav)'in su sözünü isitmedin mi? Buyurmustu ki: "Ümmetim, aksam namazini, yildizlar civildayana kadar geciktirmedikçe hayir üzere -veya fitrat üzere demisti- olmaktan geri kalmaz." Ravi: Mersed Ibnu Abdillah el-Müzeni Kaynak: • Resulullah (sav) bana su tembihte bulundu: "Ey Ali, üç sey vardir, sakin onlari geciktirme: Vakti girince namaz, (hemen kil!), hazir olunca cenaze, (hemen defnet!), kendisine denk birini buldugun bekar kadin, (hemen evlendir." Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Salat, 127 (171) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim sabah namazindan bir rek'ati günes dogmazdan önce kilabilirse, sabah namazina yetismis demektir. Kim ikindi namazindan bir rek'ati günes batmadan önce kilabilirse ikindi namazina yetismis demektir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Mesacid 163, (608); Muvatta, Vukut 5, (1, 6); Tirmizi, Salat 137, (186); Ebu Davud, Salat 5, • Sizden kim, ikindi namazinin bir secdesini günes batmazdan önce kilabilirse, namazini tamamlasin, sabah namazinin da bir secdesini günes dogmazdan önce kilabilen, namazini tamamlasin. (Ancak Nesai (bir rivayetinde de) söyle der: "..ilk rek'atinde kilarsa...") Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Mevakit 28, 17; Nesai, Mevakit 11, (1, 257, 258), 28, (1, 273) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Hararet siddetlenince namazi (vakit) biraz serinleyince kilin. Çünkü, siddetli hararet cehennemden bir kabarmadir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Mevakit 9, Bed'ü'l-Halk 10; Müslim, Mesacid 180, (616); Muvatta, Vukut 28, (1, 16); Ebu Davu • Imam Malik'in bir rivayetinde (Resulullah'in söyle buyurdugu rivayet edilmistir): "Cehennem, Rabbine (ey Rabbim! bir kismim, diger bir kismimi yiyor diye) sikayet etti. Bunun üzerine Rab Teala ona yilda iki kere teneffüs etmesine izin verdi: Kista bir nefes, yazda bir nefes. (Iste, hararetten en siddetli hissedilen ve soguktan en siddetli hissedilen sey bu soluklardir)." Ravi: Kaynak: Buhari, Mevakit 8; Muvatta, Vukut 27, (1, 15) • Biz bir sefer sirasinda Resulullah (sav) ile beraberdik. Müezzinimiz ögle namazi için ezan okumak istedi. Resulullah (sav) ona: "Serinlemeyi bekle!" dedi. Bir müddet geçince müezzin ezan okumak istemisti, yine ikinci ve hatta üçüncü defa: "Serinlemeyi bekle!" dedi. (Bekledik), hatta tümseklerin (dogu cihetindeki) gölgelerini gördük. O zaman aleyhissalatu vesselam: "Siddetli hararet cehennemin bir kabarmasidir. Öyleyse, hararet siddetlenince ögle namazini (vakit) serinleyince kilin" dedi. Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Buhari, Mevakit 9,10, Ezan 18, Bed'ü'l-Halk 10; Müslim, Mesacid 184, (616); Ebu Davud, Salat 4, (401 • Ben, Ashab'i ögle namazini asiyy'de kilar gördüm. Ravi: Kasim Ibnu Muhammed Kaynak: Muvatta, Vukut 13, (1, 9) • Resulullah (sav) hava sicaksa ögleyi serinleyince kiliyordu, hava serinse ta'cil (edip ilk vaktinde) kiliyordu. Ravi: Enes Ibnu Malik Kaynak: Nesai, Mevakit 4, (1, 248) • Resulullah (sav)'in yanina geldik, ikindi namazini, günes gökte beyaz ve (sariliktan ari ve) parlak oldugu müddetçe tehir ediyordu. Ravi: Ali Ibnu Seyhan Kaynak: Ebu Davud, Salat 5, (408) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Aksam yemegi hazirlanmis ise, yemege namazdan önce baslayin. Yemeginizi aceleye de getirmeyin." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Et'ime 58, Ezan 42; Müslim, Mesacid 64, (557); Tirmizi, Salat 262, (353); Nesai, Imamet 67, • Resulullah (sav) söyle buyurdular: "Namaz baslar ve aksam yemegi de hazir olursa aksam yemegiyle baslayin." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Et'ime 58, Ezan 42; Müslim, Mesacid 66, (558) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Birinizin aksam yemegi konur, (bu sirada) namaz da baslarsa, siz aksam yemegi ile baslayin. Ondan bosalincaya kadar acele de etmeyin." Ibnu Ömer (ra) için yemek konunca namazin basladigi olurdu. O, yemekten bosalmadikça namaza gelmezdi. Ancak o, imamin kiraatini dinlerdi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: • Ibnu'z-Zübeyr zamaninda, ben Abdullah Ibnu Ömer (ra)'in yaninda babamla birlikte bulunuyordum. Abbad Ibnu Abdillah Ibni'z-Zübeyr sordu: "Biz isittik ki, aksam yemegine namazdan önce baslanirmis, (dogru mu?)" Abdullah Ibnu Ömer (ra) su cevabi verdi: "Bak hele! Onlarin aksam yemekleri nasildi? Zanneder misin ki, bu, babanin aksam yemegi gibiydi?" Ravi: Abdullah Ibnu Ubeyd Ibni Umeyr Kaynak: Buhari, Ezan 42; Müslim, Mesacid 66, (559); Muvatta, Isti'zan 19, (2, 971); Ebu Davud, Et'ime 10, (3 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Yemek veya bir baska sey için namazinizi tehir etmeyin." Ravi: Cabir Kaynak: Ebu Davud, Et'ime 10, (3758) • Resulullah (sav) (bir gün) yatsiyi tehir etmisti. Ömer (ra) çikip: "Ey Allah'in Resulü, namazi kilalim. Kadinlar ve çocuklar yattilar" dedi. Aleyhissalatu vesselam basi su damliyor oldugu halde çikip: "Ümmetime mesakkat vermemis olsam yatsiyi bu vakitte kilmalarini emrederdim!" buyurdu." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Mevakit 24; Müslim, Mesacid 225, (642); Nesai, Mevakit 20, (1,265) • Kendisine: "Resulullah (sav) yüzük kullandi mi?" diye sorulmustur da su cevabi vermistir: "Bir gece, yatsiyi gece yarisina kadar (satru'l-leyl) tehir etti. Sonra yüzü bize dönmüs olarak yanimiza geldi -sanki su anda yüzügünün pariltisini görüyor gibiyim- ve söyle dedi: "Insanlar namazlarini kildilar ve yattilar. Siz ise, namazi beklediginiz müddetçe namaz kilma(sevabini alma)ktasiniz." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Mevakit 25, 40, Ezan 36, 156, Libas 48; Müslim, Mesacid, 223, (640); Nesai, Mevakit 21, (1, • Yatsi namazi için ikamet okunmustu ki bir adam: "Benim bir isim var!" diyerek araya girdi. Resulullah (sav) (farzi kildirmazdan önce) kalkti, adamla hususi sekilde konusmaya basladi, insanlar -veya bir kismi- uyuyuncaya kadar konusma uzadi. Namazi sonra kildilar. Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Ezan 27, 28, Istizan 48; Müslim, Hayz 126, (376); Ebu Davud, Salat 46, (542); Tirmizi, Salat • (Bir gece) Resulullah (sav)'i yatsi namazi için uzun müddet bekledik, ama gecikti. O kadar ki, bazilari (hane-i saadetinden) çikmayacagi zannina düstü, içimizden: "Namazini (evinde) kilmistir" diyen bile oldu. Iste biz bu hal üzere iken Resulullah (sav) çikti ve kendisine önceden tahminen söylediklerini tekrar ettiler. Bunun üzerine: "Geceye bu namazla girin. (Bilin ki) siz bu namaz sayesinde diger ümmetlere üstün kilindiniz. Bunu sizden önceki ümmetlerden hiçbiri kilmadi" buyurdu. Ravi: Muaz Ibnu Cebel Kaynak: Ebu Davud, Salat 7, (421) • [Resulullah (sav) bir gün] yatsi namazini geciktirdi. Hatta gecenin çogu gitti. Sonra çikti ve cemaate namazlarini kildirdi. Namazi bitirince Resulullah (sav) orada hazir bulunan cemaate: "(Buradan ayrilmakta) acele etmeyin, size bir husus haber vereyim de sevinin: Bilesiniz, üzerinizdeki Allah'in nimetlerinden biri de sudur: Su saatte namaz kilan sizden baska hiç kimse yok -veya sizden baska kimse su saatte namaz kilmamistir.-" Bu iki sözden hangisini söylemisti bilemiyoruz." (Ebu Musa ilaveten dedi ki: "Resulullah (sav)'tan isittiklerimize sevinerek evlerimize döndük.") Ravi: Ebu Musa Kaynak: Buhari, Mevakit 22; Müslim, Mesacid 224, (641) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Namazdan bir rekate yetisen, namazin tamamina yetismis sayilir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Mevakit 28, 17; Müslim, Mesacid, 161, (607); Muvatta, Vukut 16, (1, 10); Ebu Davud, Salat 24 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Namazlardan herhangi bir namazin bir rekatine yetisen, o namaza yetismis demektir. Ancak, kaçirdigini kaza eder." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Nesai, Mevakit 30, (1, 275) • Resulullah (sav) ölünceye kadar, hiçbir namazi son vaktinde iki kere kilmis degildir. Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Salat 127, (174) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Namazin ilk vaktinde Allah'in rizasi vardir. Son vaktinde de affi vardir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Tirmizi, Salat 127, (172) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sabah namazini aydinlikta kilin." Ravi: Rafi' Ibnu Hadic Kaynak: Tirmizi, Salat 117, (154); Ebu Davud, Salat 8, (424); Nesai, Mevakit 27, (1, 272) • Musalli, (farz) namazi vakti çikmis olan namazlari da kilar. Onun vaktinde kilamayip kaçirdigi, ehlinden de malindan da daha mühim (bir kayip)dir." Ravi: Yahya Ibnu Said Kaynak: Muvatta, Vukut 23, (1, 12) • Resulullah (sav)'a, "Hangi amel efdaldir?" diye sorulmustu, su cevabi verdi: "Ilk vaktinde kilinan namaz!" Ravi: Ümmü Ferve Kaynak: Ebu Davud, Salat 9, (426); Tirmizi, Salat 127, (170); Müslim, Iman 137, (85); Buhari, Mevakit 5 •

Üç vakit vardir ki, Resulullah (sav) bizi o vakitlerde namaz kilmaktan veya ölülerimizi mezara gömmekten nehyetti: 1. Günes dogmaya basladigi andan yükselinceye kadar. 2. Ögleyin günes tepe noktasina gelince, meyledinceye kadar. 3. Günes batmaya meyledip...

• Üç vakit vardir ki, Resulullah (sav) bizi o vakitlerde namaz kilmaktan veya ölülerimizi mezara gömmekten nehyetti: 1. Günes dogmaya basladigi andan yükselinceye kadar. 2. Ögleyin günes tepe noktasina gelince, meyledinceye kadar. 3. Günes batmaya meyledip batincaya kadar. Ravi: Ukbe Ibnu Amir Kaynak: Müslim, Müsafirin 293, (831); Ebu Davud, Cenaiz 55, (3192); Tirmizi, Cengiz 41, (1030); Nesai, Mevak • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Hiç biriniz, günesin dogmasi ve batmasi esnasinda namaz kilmaya kalkmasin." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Mevakit 31,30, Hacc 78; Müslim, Müsafirin 289, (838); Muvatta, Kur'an 47, (1, 220); Nesai, M • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Günes, beraberinde seytanin boynuzu oldugu halde dogar, yükselince ondan ayrilir. Bilahare istiva edince (tepe noktasina gelince) ona tekrar mukarenet (yakinlik) peydah eder. Zevalden sonra (tepe noktasindan ayrilip batiya meylettimi) ondan yine ayrilir. Batmaya yakin tekrar ona yakinlik peydah eder, batinca ondan ayrilir." Resulullah (sav) iste bu vakitlerde namaz kilmaktan men etti. Ravi: Abdullah es-Sunabihi Kaynak: Muvatta, Kur'an 44, (1, 219); Nesai, Mevakit 31, (1, 275) • Bir gün Resulullah (sav)'a: "Ey Allah'in Resulü!" dedim, "Allah'a biri digerinden daha yakin olan bir saat var midir (veya- Allah'in zikri taleb edilen daha yakin bir saat var midir?)" "Evet," dedi, "vardir. Allah'in kula en yakin oldugu zaman gecenin son kismidir. Eger bu saatte Aziz ve Celil olan Allah'a zikredenlerden olabilirsen ol. Zira o saatte kilinan namaz, günes doguncaya kadar (meleklerin) beraberlik ve sehadetine mazhardir. Çünkü günes seytanin iki boynuzu arasindan dogar ve bu dogma ani kafirlerin ibadet vakitleridir. O esnada, günes bir mizrak boyunu buluncaya ve (sari, zayif) isiklari kayboluncaya kadar namazi birak. Bundan sonra namaz -günes gün ortasinda mizragin tepesine gelinceye kadar- yine (meleklerin) beraberlik ve sehadetine mazhardir. Günesin tepe noktasina gelme saati, cehennem kapilarinin açildigi ve cehennemin costuruldugu bir saattir; namazi (esyalarin gölgesi) dogu tarafa sarkincaya kadar terkedin. Bundan sonra namaz -günes batincaya kadar- meleklerin beraberlik, ve sehadetine mazhardir. Günes, batarken de bu beraberlik ve sehadet kalmaz, çünkü o, seytanin iki boynuzu arasinda kaybolur. O sirada yapilacak ibadet kafirlerin ibadetidir." Ravi: Amr Ibnu Abese es'Sülemi Kaynak: Ebu Davud, Salat 299, (1277); Nesai, Mevakit 35, (1, 279, 280); Müslim, Müsafirin 294, (832) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sabah namazini kildiktan sonra günes yükselinceye kadar artik namaz yoktur. Ikindiyi kildiktan sonra da günes batincaya kadar namaz yoktur." Ravi: Ebu Said Kaynak: Buhari, Mevakit 31; Müslim, Müsafirin 288, (827); Nesai, Mevakit 35, (1, 277, 278) • Nazarimda pek degerli birçok kimse -ki bence onlarin en degerlisi Hz. Ömer'di- su hususta sahidlik ettiler: "Resulullah (sav), sabah namazindan sonra günes doguncaya kadar, ikindi namazindan sonra da batincaya kadar namaz kilmayi yasakladi." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Mevakit 30; Müslim, Müsafirin 286, (826); Ebu Davud, Salat 299, (1276); Tirmizi, Salat 134, • Nadr Ibnu Abdirrahman, ceddi Muaz (ra)'dan anlattigina göre, der ki: "Muaz Ibnu Afra ile birlikte tavafta bulundum, (tavaftan sonra kilinan iki rekatlik tavaf namazini) kilmadi. Kendisine: "Namaz kilmiyor musun?" diye sordum. Su cevabi verdi: "Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ikindi (namazi)ndan sonra günes batincaya kadar namaz yoktur. Sabah (namazin)dan sonra da günes doguncaya kadar namaz yoktur." Ravi: Nadr Ibnu Abdirrahman Kaynak: Nesai, Mevakit 11, (1, 258) • Ömer vehme düstü (yanildi). Resulullah (sav): "Namaz kilmak için günesin batma ve dogma zamanini taharri etmeyin (arastirip seçmeyin). Çünkü o, seytanin iki boynuzu arasinda dogar." diye yasakladi. (Müslim, su ziyadede bulundu: "Resulullah (sav) ikindiden sonraki iki rekati hiç birakmadi.") Ravi: Aise Kaynak: Müslim, Müsafirin 296, (833); Nesai, Mevakit 35, (1, 279) • Cündüb Ibnu's-Seken el-Gifari'nin -ki bu zat Eb Zerr (ra)'dir- anlattigina göre, Kabe'nin basamagina çikip söyle demistir. "Beni bilen bilir, bilmeyen de bilsin ki, ben Cündüb'üm. Resulullah (sav)'i söyle söyler isittim: "Sabah (namazin)dan sonra günes doguncaya kadar namaz yoktur, ikindi namazindan sonra da günes batincaya kadar; Mekke'de hariç, Mekke'de hariç, Mekke'de hariç." [Rezin ilavesidir. Bu hadis, Ahmed Ibnu Hanbel'in Müsned'inden tahric edilmistir (5,165)] Ravi: Cündüb Ibnu's-Seken el-Gifari Kaynak: Rezin • Resulullah (sav) ikindi (namazi)ndan sonra, günesin yüksekte olma halini istisna ederek, namaz kilmayi yasakladi. (Nesai'nin rivayetinde (ibare, ifade bakimindan biraz farkla) söyle gelmistir: "...günesin beyaz ve parlak halde olmasini istisna ederek...") Ravi: Ali Ibnu Ebi Talib Kaynak: Ebu Davud, Salat 299, (1274); Nesai, Mevakit 36, (1, 280) • Resulullah (sav) el-Muhammas'ta ikindi namazi kildirdi. Ve dedi ki: "Bu namaz, sizden öncekilere de arz olundu, ama onlar bunu zayi ettiler. Kim buna devam ederse ecri iki kere verilecek. Sahid doguncaya kadar; ondan sonra namaz mevcut degildir." Ravi: Ebu Basra el-Gifari Kaynak: Müslim, Müsafirin 292, (830); Nesai, Mevakit 14, (1, 259, 260) • es-Saib Ibnu Yezid (ra)'in anlattigina göre, ikindiden sonra namaz kildigi için el-Münkedir'i Hz. Ömer (ra)'in dövdügünü görmüstür. Ravi: es-Saib Ibnu Yezid Kaynak: Muvatta, Kur'an 50, (1, 221) • Resulullah (sav) cuma günü hariç, gün ortasinda (nisfu'n-nehar) namaz kilmayi mekruh addederdi ve derdi ki: "Cehennem, cuma disinda (her gün o vakitte) costurulur." Ravi: Ebu Katade Kaynak: Ebu Davud, Salat 223, (1083) • Ala Ibnu Abdirrahman'in anlattigina göre, ögle namazindan çikinca, Basra'daki evinde Enes Ibnu Malik'e ugramisti. Zaten evi de mescidin bitisigindeydi. Der ki: "Huzuruna çiktigim zaman bana: "Ikindiyi kildiniz mi?" diye sordu. Ben: "Hayir, su anda ögle namazindan çiktik" dedim: "Ikindiyi kilin!" dedi. Kalkip kildik. Namazdan çikinca: "Ben," dedi, "Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Bu, münafiklarin namazidir, oturur, oturur seytanin iki boynuzu arasina girinceye kadar günesi bekler, sonra kalkip dört rek'at gagalar. Namazda Allah'i pek az zikreder." Ravi: Ala Ibnu Abdirrahman Kaynak: Müslim, Mesacid 195, (622); Muvatta, Kur'an 46, (1, 220); Ebu Davud, Salat 5, (413); Tirmizi, Salat • Ben Resulullah (sav)'i vakti disinda sadece iki namazi kilarken gördüm: (Veda Hacci sirasinda) Müzdelife'de aksamla yatsiyi birlestirerek kildi. O gün, sabah namazini da (mutad) vaktinden önce kildi. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Buhari, Hacc 97, 99; Müslim, Hacc 292, (1289) • Ibnu Mes'ud (ra) haccetmisti. Yatsi ezani sirasinda veya buna yakin bir zamanda Müzdelife'ye geldik. Yanindaki bir adama söyledi, ezan ve arkasindan ikamet okudu. Sonra aksam namazini kildi. Arkasindan iki rekat (sünnetini) kildi. Sonra aksam yemegini istedi ve yedi. Arkadan bir adama emretti, ezan ve ikamet okudu, iki rekat olarak yatsiyi kildi. Safak söktügü zaman: "Resulullah (sav) su saatte bugün ve bu yer disinda su namazi hiç kimse kilmamistir" dedi. Abdullah (ra) dedi ki: "Iste su ikisi, vakti degistirilmis olan yegane iki namazdir. Biri aksam namazi- bu, halk Müzdelife'ye geldikten sonra kilinir; digeri sabah namazi, bu da safak söker sökmez kilinir." Ibnu Mes'ud sözlerine devamla: "Ben Resulullah (sav)'in bunu yaptigini, sonra ortalik agarincaya kadar kaldigini gördüm" dedi. Sonra sözlerini söyle tamamladi: "Eger, Emrü'l Mü'minin -yani Hz. Osman (ra)- su anda ifaza'da bulunsa (Mina'ya müteveccihen hareket etse) sünnete uygun hareket etmis olur." (Hadisin ravisi Abdurrahman Ibnu Yezid der ki): "Bilemiyorum, Ibnu Mes'ud'un bu sözü mü önce telaffuz edildi, Hz. Osman'in (Mina'ya) hareket emri mi... Derhal telbiye çekmeye basladi ve bu hal, yevm-i nahirde Büyük Seytan'a tas atilincaya kadar devam etti." Ravi: Abdurrahman Ibnu Yezid Kaynak: Buhari, Hacc 99) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Insanlar, eger ezan okumak ile namazin ilk safinda yer almada ne (gibi bir hayir ve bereket) oldugunu bilseler, sonra da bunu elde etmek için kur'a çekmekten baska çare kalmasaydi, mutlaka kur aya basvururlardi." Ravi: Ebu...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Insanlar, eger ezan okumak ile namazin ilk safinda yer almada ne (gibi bir hayir ve bereket) oldugunu bilseler, sonra da bunu elde etmek için kur'a çekmekten baska çare kalmasaydi, mutlaka kur aya basvururlardi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 9, 32, Sehadat 30; Müslim, Salat 129, (437); Tirmizi, Salat 166, (225); Nesai, Mevakit • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Namaz için ezan okundugu zaman seytan oradan sesli sesli yellenerek uzaklasir, ezani duyamayacagi yere kadar kaçar. Ezan bitince geri gelir. Ikamete baslaninca yine uzaklasir, ikamet bitince geri donüp kisi ile kalbinin arasina girer ve sunu hatirla, bunun düsün diye aklinda daha önce hiç olmayan seylerle vesvese verir, öyle ki (buna kapilan) kisi kaç rekat kildigini bilemeyecek hale gelir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 4, Amel fi's-Salat 18, Sehv 6, Bed'ü'l-Halk 11; Müslim, Salat 19, (389), Mesacid 83, (3 • Müslim'in diger bir rivayetinde söyle denmistir: "Seytan namaz için okunan ezani isitti mi kaçar. Müezzinin sesini isitmemek için sesli sesli yellenir. (Ezan bitip müezzin) susunca geri döner ve vesvese verir. Ikameti isittigi zaman, müezzini duymamak için gider, susunca geri döner ve vesvese verir." Ravi: Kaynak: Müslim, Salat 16, (389); Buhari, Ezan 4 • Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Seytan namaz için okunan ezani isitince Ravha nam yere kadar gider." Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Salat 15, (388) • Resulullah (sav) ile beraberdik. Bilal (ra) kalkip ezan okudu. (Ezani bitirip) susunca, Aleyhissalatu Vesselam: "Kim bunun mislini kesin bir inançla söylerse cennete girer" buyurdu. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Nesai, Ezan 34, (2, 24) • Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isitmistir: "Ezani isittiginiz zaman müezzinin söyledigini aynen (kelime kelime) tekrar edin. Sonra bana salat u selam okuyun. Zira kim bana salat u selam okursa Allah da ona on misliyle rahmet eder. Sonra benim için el Vesile'yi taleb edin. Zira o, cennette bir makamdir ki mutlaka Allah'in kullarindan birinin olacaktir. Ona sahip olacak kimsenin ben olmami ümid ediyorum. Kim benim için Allah'tan el-Vesile'yi taleb ederse, sefaat kendisine vacib olur." [(Hadisin ilk cümlesi Buhari'de de rivayet edilmistir (Ezan 7)] Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l'As Kaynak: Müslim, Salat 11, (384); Ebu Davud, Salat 36, (622); Nesai, Ezan 33, (2, 23); Tirmizi, Salat 154, (2 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ezani isittigi zaman kim: "Allahümme Rabbe hazihi'd-da'veti't-tamme ve's-salati'l'kaime ati Muhammedeni'l-Vesilete ve'l'fadilete veb'ashu makamen mahmudenillezi va'adtehu. (Ey bu eksiksiz davetin ve kilinan namazin sahibi! Muhammede Vesile'yi ve fazileti ver. O'nu, va'adettigin -bir rivayette va'adettigin üzere- makam'i Mahmud üzere ba's et (dirilt)" derse, ona Kiyamet günü mutlaka sefaatim helal olur." Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Ezan 8; Ebu Davud, Salat 28, (529); Tirmizi, Salat 157, (211); Nesai, Ezan 38, (2, 26); Ibnu • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Müezzin, "Allahu ekber Allahu ekber" deyince sizden kim samimiyetle, "Allahu ekber Allahu ekber" derse; sonra müezzin: "Eshedu en la ilahe illallah" deyince, "Eshedu en la ilahe illallah" derse; sonra müezzin: "Eshedü enne Muhammeden Resulullah" deyince, "Eshedü enne Muhammeden Resulullah" derse; sonra müezzin; "Hayye ala's-salat" deyince "La havle vela kuvvete illa billah" derse; sonra müezzin: "hayye ala'l-felah" deyince, "La havle vela kuvvete illa billah" derse; sonra müezzin: "Allahu ekber Allahu ekber" deyince, "Allahu ekber Allahu ekber" derse; sonra müezzin: "Lailahe illallah" deyince "Lailahe illallah" derse cennete girer." Ravi: Ömer Kaynak: Müslim, Salat 12, (385); Ebu Davud, Salat 36, (527) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Müezzini isittigi zaman, kim: "Ben sehadet ederim ki, bir olan Allah'tan baska ilah yoktur, O'na serik de yoktur, Muhammed O'nun kulu ve Resulüdür. Rabb olarak Allah'tan Resul olarak Muhammed'den -bir rivayette "...nebi = peygamber olarak Muhammed'den din olan Islam'dan- raziyim" derse günahi affedilir." Ravi: Sa'd Ibnu Ebi Vakkas Kaynak: Müslim, Salat 13, (386); Ebu Davud, Salat 36, (625); Tirmizi, Salat 156, (210); Ibnu Mace, Ezan 4, ( • Mu'aviye Ibnu Ebi Süfyan (ra)'i minberde oturmus (hutbe vermek üzere bekliyorken) dinliyordum. (Ezan basladi.) Müezzin: "Allahu ekber Allahu ekber" deyince, Mu'aviye de: "Allahu ekber Allahu ekber" dedi; Müezzin: "Eshedu en la ilahe illallah!" dedi. Mu'aviye: "Ben de!" dedi; Müezzin: "Eshedu en la ilahe illallah!" dedi. Mu'aviye: "Ben de!" dedi. Müezzin: "Eshedu enne Muhammeden Resulullah!" dedi. Mu'aviye: "Ben de!" dedi. Müezzin: "Eshedu enne Muhammeden Resulullah!" dedi. Mu'aviye: "Ben de!" dedi. Ezan okuma isi bitince dedi ki: "Ey insanlar! Ben Resulullah (sav)'i minberde iken isittim, O da, müezzin ezan okurken tipki sizin benden isittiginizi söylüyordu (bizzat isittim)." Ravi: Ebu Ümame Es'ad Ibnu Sehl Kaynak: Buhari, Cuma 23 • Resulullah (sav), müezzinin ezan okurken sehadet getirdigini isitince: "Ben de! Ben de!" derdi. Ravi: Aise Kaynak: Ebu Davud, Salat 36, (527) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ezani isittiginiz zaman, müezzinin söylediginin mislini tekrar edin!" Ravi: Ebu Saidi'l-Hudri Kaynak: Buhari, Ezan 7; Müslim, Salat 10, (383); Ebu Davud, Salat 36, (522); Nesai, Ezan 33, (2, 23); Tirmiz • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim, yedi yil sevabina inanarak ezan okursa, Allah bunu, onun atesten kurtulmasina bir senet yapar." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 152, (206) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Müezzin, sesinin gittigi yer boyunca magfiret olunur. Yas ve kuru hersey onun lehinde sehadet eder, namaza katilan kimseye yirmibes kat namaz yazilir ve iki namaz arasindaki (günahlari) affedilir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 31, (515); Nesai, Ezan 14, (2, 13); Ibnu Mace, Ezan 5, (724) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Allah ve melekleri namazda birinci safa rahmet ederler. Müezzin sesinin ulastigi yere kadar magfiret görür. Yas ve kuru her ne, sesini isitirse, onu tasdik eder. Ona, beraberinde namaz kilanlarin ecrinin bir misli verilir." Ravi: Bera Kaynak: Nesai, Ezan 14, (42, l3) • Bir adam: "Ey Allah'in Resulü! Müezzinler (sevapça) bizden üstün oluyorlar. (Onlara yetismemiz için ne tavsiye edersiniz?) diye sordu. Aleyhissalatu vesselam: "Onlarin söylediklerini sen de tekrar et. Bitirip sona erince diledigini iste, sana da (ayni sevap) verilecektir" cevabini verdi. Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Ebu Davud, 36, (524) • Ebu Said (ra) bana dedi ki: "Seni, koyunlari ve kir hayatini seviyor görüyorum. Koyunlarinla birlikte veya kirda olunca namaz ezani okursan, ezan sirasinda sesini yükselt. Zira, müezzinin sesini insan, cin ve sair her ne isitirse en uzagi bile Kiyamet günü onun lehinde sehadet eder." Ebu Said sözlerini söyle tamamladi: "Ben bunu Resulullah (sav)'dan isittim." Ravi: Abdullah Ibnu Abdirrahman Ibni Ebi Sa'sa'a Kaynak: Buhari, Ezan 5, Bed'ü'l-Halk 112, Menakib 25; Nesai, Ezan 14, (2,13); Muvatta, Nida 5, (1, 69) • Resulullah (sav)'i "Müezzinler Kiyamet günü, boyun itibariyle insanlarin en uzunu olacaklardir" derken isittim. Ravi: Mu'aviye Kaynak: Müslim, Salat 14, (387) • Zirri'bnu Hubeys ezan okurken yanina bir adam ugradi ve: "Ey Ebu Meryem, ezan mi okuyorsun? Ben ezan yüzünden senden nefret ediyorum" dedi. Zirr ona söyle cevap verdi: "Fazilet sebebiyle benden nefret mi ediyorsun? Vallahi seninle konusmuyorum." [Rezin ilavesidir. (Kaynagi bulunamamistir).] Ravi: Asim Ibnu Behdele Kaynak: Rezin •

Müslümanlar Medine'ye geldikleri vakit toplaniyorlar ve namaz vakitlerini birbirlerine soruyorlardi. Namaz için kimse nida etmiyordu. Bir gün bu hususta konustular. Bazilari: "Hristiyanlarin çani gibi bir çan edinin" dedi. Bazilari da: "Yahudilerin boynuzu...

• Müslümanlar Medine'ye geldikleri vakit toplaniyorlar ve namaz vakitlerini birbirlerine soruyorlardi. Namaz için kimse nida etmiyordu. Bir gün bu hususta konustular. Bazilari: "Hristiyanlarin çani gibi bir çan edinin" dedi. Bazilari da: "Yahudilerin boynuzu gibi bir boynuz edinerek (onu öttürün!)" dedi. Hz. Ömer (ra): "Bir adam çikarsaniz da namazi ilan etse!" dedi. Resulullah (sav): "Ey Bilal! Kalk! namazi ilan et!" dedi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Ezan 1; Müslim, Salat 1, (377); Tirmizi, Salat 139, (190); Nesai, Ezan 1, (2, 2-3) • Ebu Umeyr Ibnu Enes, Ensar'dan olan bir amcasindan naklen anlatiyor: "Resulullah (sav) halki namaza nasil toplayacagi meselesine egildi. Kendisine: "Namaz vakti olunca bir bayrak dik, onu görünce halk birbirine haber verir" dendi. Bu, Aleyhissalatu vesselamin hosuna gitmedi. Bunun üzerine O'na, boynuz hatirlatildi. Bu, yahudilerin borazani idi. Onu bu da memnun etmedi ve hatta: "Bu yahudi isidir!" dedi. Bunun üzerine büyük çan hatirlatildi. Efendimiz: "Bu hristiyanlarin isidir" dedi. Bu (konusmalar)dan sonra Abdullah Ibnu Zeyd el-Ensari, Resulullah'in üzüntüsüne üzülerek ayrildi. Bunun üzerine rüyasinda ezan ögretildi." Ravi: Ebu Umeyr Ibnu Enes Kaynak: Ebu Davud, Salat 27, (498) • Bir diger rivayette söyle denmistir: "Ensardan bir adam gelerek: "Ey Allah'in Resulü! Ben sizin üzüntünüzü görüp ayrildigim vakit (rüyamdan) bir adam gördüm. Üzerinde yesil renkli iki giysi vardi. Kalkip mescidin üzerinde ezan okudu. Sonra bir miktar oturdu. Tekrar kalkip ayni söylediklerini bir kere daha tekrarladi. Ancak bu sefer bir de kad kameti's-salat (namaz baslamistir) cümlesini ilave etti. Eger halkin (bana yalanci diyeceginden korkum) olmasaydi ben "uykuda degildim, uyaniktim" diyecektim" dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (aleyhissalatu vesselam): "Allah sana hayir göstermis. Bilal'e söyle (bu kelimeleri söyleyerek) ezan okusun!" dedi. Hz. Ömer (ra) de atilarak: "Onun gördügünü aynen ben de gördüm, ancak o, anlatma isinde benden önce davraninca, ben utandim (anlatamadim)" dedi. "Adam anlattiklari arasinda sunlari da söyledi: "(Mescidin üzerine çikan adam) kibleye yöneldi ve dedi ki: "Allahu ekber Allahu ekber Allahu ekber Allahu ekber, eshedu en la ilahe illallah, eshedu en la ilahe illallah. Eshedü enne Muhammeden Resulullah eshedu enne Muhammeden Resulullah, hayye ala's'salat -iki defa- hayye ala'l-felah -iki defa- Allahu ekber Allahu ekber, lailahe illallah." Sonra bir miktar durduruldu. Sonra adam tekrar kalkti, ayni seyleri yeniden söyledi. Ancak bu sefer Hayye ala'l-felah'tan sonra kad kameti's-salat kad kameti's-salat dedi. Ravi ilave etti: "Resulullah (sav): "Bunu Bilal'e ögret!" buyurdu. (Adam emri yerine getirdi) Bilal de onlari söyleyerek ezan okudu." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Salat 28, (505-507) • Resulullah (sav), halki namaz için toplamak maksadiyla çalinmak üzere bir çan yapilmasini emrettigi zaman, ben uyurken yanima bir adam geldi. Elinde bir çan vardi. Ben: "Ey Allah'in kulu, bu çani bana satar misin?" dedim. Adam: "Pekala, ama bunu ne yapacaksin?" dedi. Ben: "Bununla insanlari namaza çagiracagim" dedim. Bana: "Sana bu is için daha hayirli bir söz göstereyim mi?" dedi. Ben de ona: "Elbette!" dedim. "öyleyse sunu söyle!" diyerek bana ögretti: "Allahu ekber Allahu ekber Allahu ekber Allahu ekber. Eshedü enne Muhammeden Resulullah, eshedü enne Muhammeden Resulullah. Hayye ala's-salat, Hayye ala's'salat. Hayye ala'l-felah, Hayye ala'l-felah. Allahu ekber Allahu ekber. Lailahe illallah." Abdullah Ibnu Zeyd (ra) devamla dedi ki: "(Rüyamdaki bu zat) benden biraz uzaklasti sonra tekrar söze baslayip: "Sonra namazi kilacagin zaman sunu söylersin" dedi ve ögretti: "Allahu ekber Allahu ekber-Eshedü en la ilahe illallah, Eshedü enne Muhammeden Resulullah, Hayye ala's-salat, Hayye ala'l-felah, Kad kameti's-salat, kad kameti's-salat, Allahu ekber Allahu ekber. Lailahe illallah." Sabah olunca Resulullah (sav)'a gelerek (rüyamda) gördüklerimi haber verdim. Bana: "Insallah bu hak bir rüyadir. Kalk rüyada ögrenmis oldugunu Bilal'e ögret. O bunlari söyleyerek ezan okusun. Zira o, sesçe senden daha gür!" buyurdu. Ben de Bilal'le birlikte kalktim. Ona teker teker arzediyordum. O da bunlari yüksek sesle söyleyerek ezan okumaya basladi. Bunu evinde olan Ömer Ibnu'l-Hattab (ra) isitmisti. Hemen evden çikip ridasini çekerek geldi ve: "Ey Allah'in Resulü! diyordu, seni hak ile gönderen Zat-i Zülcelal'e yemin olsun, onun gördügünün aynisini ben de gördüm!" Bunu isiten Resulullah (sav): "Elhamdülillah! Simdi bu daha saglam oldu!" dedi. [Bir diger rivayette söyle gelmistir: "(Bilal ezani okuyup sira ikamete gelince) Abdullah: "Onu ben gördüm, ben okumak isterim!" dedi. Resulullah (sav) da: "öyleyse sen de ikamet getir!" buyurdu." Tirmizi'nin bir rivayetinde söyle gelmistir: "(Abdullah Ibnu Zeyd ezanla ilgili kissayi anlatirken elfazi ikiser ikiser zikretti, ikameti ise birer kere zikretti."] Ravi: Abdullah Ibnu Zeyd Kaynak: Ebu Davud, Salat 28,30, (499,512); Tirmizi, Salat 139, (189) • Insanlar çogalinca, herkesçe bilinecek olan bir seyle namaz vaktinin duyurulmasinin gerektigini aralarinda konustular. (Bu meyanda bir ates yakilmasi veya bir çan çalinmasi teklif edildi). Bunun üzerine Resulullah (sav) Bilal'e emrederek ikiser kere söyleyerek de ikamet okumasini emretti. Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Ezan 2, 3, Enbiya 50; Müslim, Salat 3, (378); Ebu Davud, Salat 29, (508); Tirmizi, Salat 141 • Ey Allah'in Resulü, bana ezanin usulünü ögret dedim. Bunun üzerine basimin ön kismini meshederek: "Allahu ekber, Allahu ekber, Allahu ekber, Allahu ekber dersin ve bunlari derken sesini yükseltirsin. Sonra: "Eshedü en la ilahe illallah, eshedü en la ilahe illallah, eshedü enne Muhammeden Resulullah, eshedü enne Muhammeden Resulullah dersin ve bunlari söylerken sesini alçaltirsin, sonra sesini sehadette tekrar yükseltirsin: Eshedü en la ilahe illallah eshedü en la ilahe illallah. Eshedü enne Muhammeden Resulullah, eshedü enne Muhammeden Resulullah. Hayye ala's-salat, hayye ala's-salat. Hayye ala'l-felah, hayye ala'l-felah. Eger okudugun ezan sabah ezani ise sunu da söylersen: "es-Salatu hayrun mine'n-nevm, es-salatu hayrun mine'n nevm (Namaz uykudan hayirlidir). Allahu ekber Allahu ekber. Lailahe illallah." Ravi: Ebu Mahzura Kaynak: Müslim, Salat 6, (379); Ebu Davud, Salat 28, (500-505); Tirmizi, Salat 140, (191); Nesai, Ezan 3, 4, • Bana Resulullah (sav) ikameti ikiser ikiser ögretti: "Allahu ekber, Allahu ekber. Eshedu en la ilahe illallah, Eshedu en la ilahe illallah. Eshedu enne Muhammeden Resulullah, Eshedu enne Muhammeden Resulullah. Hayye ala's-salat, Hayye ala's-salat. Hayye ala'l-felah, Hayye ala'l-felah, Allahu ekber, Allahu ekber. Lailahe illallah. Ebu Davud der ki: "Abdurrezzak rivayetinde dedi ki: "(Resulullah devamla): "ikamet getirince iki sefer de sunu söyle: Kad kameti's-salat, kad kameti's-salat!" (Aleyhissalatu vesselam ayrica sordu): "Duydun mu?" (Ebu Mahzura): "Evet!" dedi. (Hadisi rivayet eden ravi Saib) der ki: "Ebu Mahzura alnindaki saçi ne kestirir ne de ayirirdi. Çünkü oraya Resulullah (sav)'in elleri degmis idi." Ravi: Ebu Mahzura Kaynak: Ebu Davud, Salat 28, (501) • Ezan Resulullah devrinde ikiser ikiser idi. Ikamet de birer birer. Ancak (müezzin), ayrica ikiser sefer olmak üzere kad kameti's-salat, kad kameti's-salat da derdi." Ibnu Ömer devam eder: "Biz, ikameti isittik mi abdest alir, namaza giderdik." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 29, (510); Nesai, Ezan 2, (2, 3) • Imam Malikle ulastigina göre: "Müezzin, sabah namazini haber vermek için Hz. Ömer (ra)'in yanina gider. Onu uyuyor bulunca: "Essalatu hayrun mine'n-nevm (namaz uykudan hayirlidir)" der. Bunun üzerine Hz. Ömer, o ibareyi sabah ezanina ilave etmesini emreder." Ravi: Kaynak: Muvatta, Salat 8, (1, 72) • Abdullah Ibnu Ömer (ra)'le bir mescide girdim. Ezan çoktan okunmustu. Biz namaz kilmak istiyorduk. Müezzin tesvibte bulundu (ikamet okudu). Abdullah mescidi terketti ve: "Haydi bizi bu bid'atçinin yanindan çikar!" dedi ve orada namz kilmadi." (Tirmizi der ki: "Ibnu Ömer'den rivayet edildigine göre, sabah ezaninda es-salatu hayrun mine'n nevm derdi.") Ravi: Mücahid Kaynak: Tirmizi, Salat 145, (198) • Ben Ibnu Ömer (ra)'le beraber idim, bir adam ögle veya ikindi namazinda tesvibte bulundu. Bunun üzerine (Ibnu Ömer): "Bizi (buradan) çikar, zira su (yapilan tesvib) bid'attir" dedi. Ravi: Mücahid Kaynak: Ebu Davud, Salat 45, (538) • Resulullah (sav) bana: "Sabah hariç, sakin hiçbir namazda tesvibte bulunma!" tembihini yapti. Ravi: Bilal Kaynak: Tirmizi, Salat 145, (l98) • Ezanin sonu söyledir: "Allahu ekber, Allahu ekber, Lailahe illallah." Ravi: Bilal Kaynak: Nesai, Ezan 16, (2,14) •

Hz. Ömer (ra)'in bir müezzini geceleyin ezan okumustu. Ezani iade etmesini emretti. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 41, (532, 533); Tirmizi, Salat 149, (203)

• Hz. Ömer (ra)'in bir müezzini geceleyin ezan okumustu. Ezani iade etmesini emretti. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 41, (532, 533); Tirmizi, Salat 149, (203) • Hz. Bilal günes dogmazdan önce ezan okumustu. Resulullah (sav) ona: "Haberiniz olsun kul uyudu" diye nida etmesini emretti. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Tirmizi, Salat 149, (203) • Resulullah (sav): "Sabah vakti iyice belirinceye kadar ezan okuma!" dedi ve ellerini yanlara dogru açarak: "Söyle!" diye gösterdi. Ravi: Bilal Kaynak: Ebu Davud, Salat 41 (634) • Bir kimse, Resulullah (sav)'a sabah namazinin vaktini sormustu. O da Hz. Bilal'e emretti. Safak sökerken ezan okudu. Ertesi gün ortalik agarincaya kadar sabah ezanini tehir etti. Sonra ikamet okumasini emretti ve namazi kildi. Sonra da adama: "Iste bu, (sabah) namazinin vaktidir" dedi. Ravi: Enes Kaynak: Nesai, Ezan 12, (2, 11, 12) • Sabah ezaninin ilk vakti girince, Resulullah (sav) bana emretti, ben de ezan okudum ve: "Ikamet de getireyim mi ey Allah'in Resulü?" diye sordum. (Soruma hemen cevap vermeyip) dogu tarafina, fecre bakmaya basladi ve: "Hayir!" dedi. Ne zaman ki safak söktü Hz. Peygamber (bineginden) indi, abdest bozdu. Sonra bana dogru geldi. (Bu ara Ashabi da toplandi.) Abdestini aldi. Bilal ikamet okumak istedi. Resulullah (sav): "Sudai'nin kardesi ezan okudu, ezani okuyan ikameti getirsin!" dedi. Ben de ikamet getirdim. Ravi: Ziyad Ibnu'l-Haris es-Sudai Kaynak: Ebu Davud, Salat 30, (514); Tirmizi, Salat 146, (199) • Bilal, günes (öglede, bati cihetine) kayinca ezan okurdu. Resulullah (sav) odasindan çikincaya kadar ikamet getirmezdi. Odasindan çikinca, O'nu görür görmez ikamet getirirdi. Ravi: Simak Ibnu Harb Kaynak: Müslim, Mesacid 160- (606); Tirmizi, Salat 148, (202); Ebu Davud, Salat 44, (637) • Resulullah (sav)'in iki müezzini vardi: Biri Bilal digeri Ibnu Ümmi Mektum el-A'ma. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Müslim, Salat 7, (380); Ebu Davud, Salat 42, (535) • Resulullah (sav) Bilal (ra)'e: "Ezan okudugun zaman agir agir oku. Ikamet getirdigin zaman da pes pese seri oku. Ezanla ikametin arasina, yemek yiyenin yemeginden, içenin içmesinden, üzerine sikisarak helaya girmis olanin heladan farig olacagi bir zaman fasilasi koy" diye talimat verdi. Sunu da ilave etti: "Beni görünceye kadar da (ikamet için) kalkmayin." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Salat 143, (196) • Beni Neccar'dan bir kadin demistir ki: "Benim evim, Mescid-i Nebevinin etrafindaki en uzun ev idi. Bilal (ra), sabah ezanini evimin daminda okurdu. Seher'den gelip, dama oturur vaktin girmesini gözetlerdi. Vaktin girdigini görünce gerinir, sonra da: "Allah'im sana hamdediyor, dinini (müslümanlarin) ikame etmeleri için, Kureys'e karsi yardimini diliyorum" der, arkadan ezan okurdu." Kadin devamla der ki: "Vallahi, onun bu duayi terkettigi tek gece bilmiyorum!" Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Salat 33, (519) • Namaz için ezani ancak abdestli olan okusun. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Salat 147, (201) • Bir diger rivayette söyle buyrulmustur: "Ezani ancak abdestli olan okusun." Tirmizi der ki: "Önceki rivayet daha sahihtir." Ravi: Kaynak: Tirmizi, Salat 147, (200) • Resulullah (sav)'in bana en son vasiyetlerinden biri de, ezanina mukabil ücret almayan bir müezzin tutmamdi. Ravi: Osman Ibnu Ebi'l-As Kaynak: Ebu Davud, Salat 40, (531); Tirmizi, Salat 155, (209); Nesai, Ezan 32, (2, 23) • Resulullah (sav) ile birlikte sabah namazi için beraber çiktik. Ugradigi her adama namaz için sesleniyor veya ayagi ile dürtüyordu. Ravi: Ebu Bekr Kaynak: Ebu Davud, Salat 293, (1264) • (Bir seferinde) Bilal (ra) ikamete baslamisti. Kad kameti's-salat deyince Resulullah (sav): "Allah onu (namazi) ikame etsin ve daim kilsin!" buyurdu, Ikametin geri kisminda, müezzinin söylediklerini tekrar ediyordu. Ravi: Ebu Ümame Kaynak: Ebu Davud, Salat 39, (528) • Ibnu Ömer (ra) sefer sirasinda ikamete sadece sabah namazindan hem ezan, hem de ikamet her ikisini okurdu. Derdi ki: "(Seferde ezana hacet yok, çünkü) ezan, kendisine cemaat gelecek olan imama mahsustur." Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Salat 11 (1, 73) • Anlattigina göre, Hz. Bilal (ra)'i ezan okurken görmüstür. Der ki: "Ben, ezan okurken, onun agzini su tarafa, bu tarafa (saga sola) dönerken takibe koyuldum." (Tirmizi'nin rivayetinde su ziyade mevcuttur: "Iki parmagi kulaklarinin üzerinde oldugu halde...") Ravi: Ebu Cuhayfe Kaynak: Buhari, Ezan 18,19, Vudu 40, Salat 17, Sütre 90, 93, 94, Menakib 23, Libas 3, 42; Müslim, Salat 249, • Ebu Davud'da su ifadeye yer verilmistir: "(Bilal), hayye ala's-salat, hayye ala'l-felah cümlesine gelince boynunu saga ve sola çevirdi, bizzat kendi dönmedi." Ravi: Ebu Cuhayfe Kaynak: Ebu Davud, Salat 34, (520) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Dogu ile bati arasinda tek bir kible vardir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Salat 256, (342, 343, 344)

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Dogu ile bati arasinda tek bir kible vardir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Salat 256, (342, 343, 344) • Ömer Ibnu'l-Hattab (ra) dedi ki: "Kisi Beytullah istikametine yöneldi mi dogu ile bati arasinda tek bir kible vardir." Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Kible 8, (1, 196) •

Resulullah (sav) namaza kalktigi zaman, ellerini iki omuzunun hizasina kadar kaldirir sonra tekbir getirirdi. Rüku yapmak isteyince de (ellerini iki omuzu hizasina kaldirmak suretiyle) ayni seyi yapardi. Rükudan basini kaldirinca da ayni seyi yapardi. Ancak...

• Resulullah (sav) namaza kalktigi zaman, ellerini iki omuzunun hizasina kadar kaldirir sonra tekbir getirirdi. Rüku yapmak isteyince de (ellerini iki omuzu hizasina kaldirmak suretiyle) ayni seyi yapardi. Rükudan basini kaldirinca da ayni seyi yapardi. Ancak bunu, secdeden basini kaldirirken yapmazdi." (Bir baska rivayette: "Bunu, secde ederken yapmazdi" denmistir) Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Ezan 83, 84, 85, 86; Müslim, Salat 22, (390); Tirmizi, Salat 190, (255); Ibnu Mace, Ikamet 1 • Bir diger rivayette: "Basini rüküdan kaldirinca, ellerini ayni sekilde kaldirir ve: "Semi'allahu li-men hamideh, Rabbena ve leke'l-hamd. (Allah kendine hamdedeni isitir. Rabbimiz, hamd sanadir)" derdi" seklinde gelmistir. [Bu ibarenin elfazi Sahiheyn'e aittir.] Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Ezan 83, 84, 85, 86; Müslim, Salat 22, (390) • Buhari'nin diger bir rivayetinde söyle gelmistir: "Ibnu Ömer (ra) namaza girince tekbir getirir ve ellerini kaldirirdi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Ezan 83, 84, 85, 86 • Muvatta ve Ebu Davud'da gelen bir rivayette de söyle denmistir: "Ibnu Ömer (ra) namaz için iftitah tekbiri getirince (namaza baslayinca), ellerini iki omuzu hizasina kadar kaldirirdi, rüküdan kalkinca daha asagi kaldirdi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Salat 16, (1, 75, 76, 77); Ebu Davud, Salat 117, (721, 722, 741, 743) • Muvatta'nin bir diger rivayetinde söyle gelmistir: "(Ibnu Ömer) egilip dogruldukça her seferinde tekbir getirirdi. Ibnu Cüreyc der ki: "Nafi'e (Yani Ibnu Ömer ellerini) ilk kaldirmada öbürlerinden daha mi yukari kaldiriyordu?" diye sordum. Bana: "Hayir! esitti" dedi. Ben tekrar: "Öyleyse bana isaret et (göster)" talebinde bulundum. Gögsüne hatta daha asagiya isaret etti." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Salat 16, (1, 75, 76, 77) • Ebu Davud'un bir rivayetinde söyle gelmistir: "Resulullah (sav) namaza kalktigi zaman ellerini iki omuzunun hizasina kadar kaldirirdi. Sonra eller o halde iken tekbir getirirdi, rüküa giderdi. Sonra belini dogrultmak isteyince ellerini tekrar iki omuz hizasina kadar kaldirir ve, "Semiallahu li-men hamideh" derdi. Secdede ellerini kaldirmazdi. Rükudan önce getirdigi her bir tekbirde ellerini kaldirirdi ve bu hal namazin bitimine kadar devam ederdi." Yine Ebu Davud'un bir diger rivayetinde: "Rükudan dogrulunca, secdeye egilince (kaldirir), iki secde arasinda kaldirmazdi" denmistir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 117, (721, 722, 741, 743) • Nesai'nin rivayetinde söyle gelmistir: Resululah (sav) namaza girdigi zaman ellerini kaldirirdi. Rükuya gitmek istedigi zaman, basini rüküdan kaldirdigi ve iki rek'at arasinda kalktigi zaman ayni sekilde ellerini iki omuzunun hizasina kaldirirdi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Nesai, Iftitah 1, 2,3, (2,121, 122) • Size Resulullah (sav)'in namaziyla namaz kildirayim mi?" dedi ve namaz kildi. Bu namazda ellerini bir kere iftitah tekbiri sirasinda kaldirdi, baska kaldirmadi." Ravi: Alkame Kaynak: Ebu Davud, Salat 119, (748); Tirmizi, Salat 191, (267), 188, (263); Nesai, Iftitah 110, (2,196), 124 • Bir diger rivayette söyle demistir: "Resulullah (sav) her egilip dogrulmalarda, kiyam ve oturmalarda tekbir getirirdi. Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer (ra) de ayni sekilde tekbir getirirlerdi." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Salat 119, (748); Tirmizi, Salat 191, (267), 188, (263); Nesai, Iftitah 110, (2,196), 124 • Resulullah (sav)'i iftitah tekbiri alirken gördüm. Ellerini kulaklarina yakin kaldirmisti. Sonra (namazdan çikincaya kadar) baska kaldirmadi." Ravi: Bera Kaynak: Ebu Davud, Salat 119, (762) • Rivayete göre, halka namaz kildirdigi zaman, her egilip dogrulmada tekbir getirirdi. Kendisine: "Bu tekbirler de ne?" dendigi vakit: "Bu, Resulullah (sav)'in namazidir!" diye cevap verirdi." (Bu hadis, Sahiheyn'in rivayetine lafzen uygundur. Ebu Davud ve Tirmizi'nin bir rivayetinde: "(Ebu Hüreyre) tekbir getirince parmaklarini açardi" denmistir. Tirmizi'nin bir diger rivayetinde "O egilirken tekbir getirirdi" denmistir) Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 115; Müslim, Salat 27-32, (392); Muvatta, Salat 19, (1, 76); Tirmizi, Salat 177, 198, ( • Ebu Davud'un bir diger rivayetinde: "Sayet Peygamber (sav)'in ön cihetinde olsaydim koltuk altlarini görürdüm (kollarini öylesine yüksek kaldirirdi)." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 118, 119, (746, 763) • Nesai'de gelen bir diger rivayette söyle denmistir: "Ebu Hüreyre (ra) Beni Züreyk Mescidi'ne geldi ve dedi ki: "Üç sey var ki, Resulullah (sav) onlari yapiyordu, halk ise terketmis durumda... Namazda ellerini uzatarak kaldirirdi, (Fatihayi okuyunca kiraate geçmezden önce) bir miktar sükut buyurdu, secdeye varinca (ve secdeden kalkinca) tekbir getirirdi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Nesai, Iftitah 6, (2, 124), 84, (2, 181-182), 184, (2, 236) • Anlattigina göre, Resulullah (sav)'i, namaza girdigi sirada ellerini kaldirip tekbir getirirken görmüstür. Ravi: Vail Ibnu Hucr Kaynak: Müslim, Salat 54, (401); Nesai, Iftitah 107, (2, 194), 139, (2,211), 187, (2,236), Sehv 29, (3, 34-3 • Ebu Davud'da gelen bir diger rivayette söyle denir: "...Sonra Medine'ye geldim, gördüm ki (halk, namazi) üzerlerinde bürnuz ve kisalar oldugu halde kiliyor ve namaza baslarken ellerini gögüslerine kadar kaldiriyor." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Salat 117, (723-729, 736, 737) • Bir diger rivayette der ki: "Resulullah (sav)'la birlikte namaz kildim. Tekbir getirdigi zaman ellerini kaldiriyor, sonra (elbisesine) gömülüyordu. Sonra sol elini sag eliyle tutuyor, ellerini elbisesine sokuyordu, rükü yapmak istedigi zaman ellerini çikarip sonra kaldiriyordu. Rüküdan basini kaldirmak isteyince de ellerini kaldiriyor, sonra secde ediyordu. (Secdede) yüzünü elleri arasina koyuyor idi. Keza basini secdeden kaldirinca da ellerini kaldiriyordu. Namaz bitinceye kadar (her rekatte böyle yapiyordu)." Ravi: Kaynak: Müslim, Salat 54, (401); Nesai, Iftitah 107, (2, 194), 139, (2,211), 187, (2,236), Sehv 29, (3, 34-3 • Bir diger rivayette söyle der: "Resulullah (sav) ellerini, omuzlari hizasina kadar kaldirdi. Bas parmaklarini da kulaklariyla, hizaladi, sonra tekbir getirdi." Ravi: Kaynak: Müslim, Salat 54, (401); Nesai, Iftitah 107, (2, 194), 139, (2,211), 187, (2,236), Sehv 29, (3, 34-3 • Bir diger rivayette: "Resulullah (sav)'i iftitah tekbiriyle birlikte ellerini kaldirirken görmüstür." Ravi: Kaynak: Müslim, Salat 54, (401); Nesai, Iftitah 107, (2, 194), 139, (2,211), 187, (2,236), Sehv 29, (3, 34-3 • Ebu Saidi'l-Hudri (ra) bize namaz kildirdi. Secdelerden basini kaldirirken, secdeye giderken, iki(nci) rek'atten kalkarken, tekbirlerini cebri (sesli) olarak getirdi ve sonunda: "Resulullah (sav)'i böyle yapar gördüm!" diye açiklamada bulundu." Ravi: Said Ibnu Haris el-Mualla Kaynak: Buhari, Ezan 144 • Ali Ibnu Ebi Talib (ra)'in arkasinda ben ve Imran Ibnu Husayn beraber namaz kildik. Ali (ra) secde edince tekbir getiriyor, basini kaldirinca tekbir getiriyor, iki(nci) rek'atten kalkinca yine tekbir getiriyordu." (Nesai'nin rivayetinde söyle denmistir: "Her egilme ve her kalkmada tekbir getirir, rüküyu tamamlardi.") Ravi: Mutarrif Ibnu Abdillah Kaynak: Buhari, Ezan 144, 115, 116; Müslim, Salat 33, (393); Ebu Davud, Salat 140, (835); Nesai, Sehv 1, (3, • Resulullah (sav) farz namaza kalkinca tekbir getirir, ellerini omuzlarinin hizasina kadar kaldirirdi. Kiraatini tamamlayip rüküya gitmek isteyince ayni seyi yapardi. Rüküdan kalkinca da ayni seyi yapardi. Oturur vaziyette iken ellerini hiçbir surette kaldirmazdi. Iki(nci) secdeden de kalkinca ellerini ayni sekilde kaldirir ve tekbir getirirdi. Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Salat 118, (744) • Ibnu Hüveyris (ra), Resulullah (sav)'in (namaza baslarken) tekbir getirdigi, rüküya gittigi, rüküdan basini kaldirdigi zaman, kulaginin üst kismina ulasincaya kadar ellerini kaldirdigini görmüstür. Ravi: Ebu Kilabe Kaynak: Buhari, Ezan 84; Müslim, Salat 24-26 (391); Ebu Davud, Salat 118, (745); Nesai, 85, (2, 182); Ibnu M • Abdullah Ibnu Tavus, Mescidü'l-Hayf'da yanibasimda namaz kildi. Ilk secdeyi yapip secdeden basini kaldirdigi zaman ellerini yüzünün hizasina kadar kaldirmisti. Ben bunu hos bulmadim ve Vüheyb Ibnu Halid'e söyledim. Vüheyb ona: "Sen hiç kimsede görmedigin birsey mi yapiyorsun?" dedi. Ancak Tavus cevaben: "Babamin onu yaptigini gördüm. Üstelik babam sunu da söylemisti: "Ibnu Abbas (ra)'in böyle yaptigini gördüm. Üstelik onun: "Resulullah (sav) bunu yapiyordu" demis olmasindan baska bir sey de bilmiyorum." Ravi: Nadr Ibnu Kesir es-Sa'di Kaynak: Ebu Davud, Salat 117, (740); Nesai, Iftitah 177, (2, 232) • Meymun el-Mekki, Abdullah Ibnu Zübeyr (ra)'i gördügünü ve kendilerine namaz kildirdigini anlatmistir. Devamla der ki: "Abdullah namazda kiyam, rükü, secde ve secdeden kiyama kalkma esnalarinda elleriyle isaret yapiyordu (ellerini kaldiriyordu). Ibnu Abbas (ra)'a gittim. Ve: "Ibnu Zübeyr'i hiç kimsede görmedigim bir tarzda namaz kiliyor gördüm" deyip onun namazda yaptigi isareti anlattim. Bana: "Eger Resalullah (sav)'in namazini görmekten hoslanirsan, Abdullah Ibnu Zübeyr'in namazina uy!" dedi." Ravi: Meymun el-Mekki Kaynak: Ebu Davud, Salat 1l7,(739) • Bende basur vardi. Namazi nasil kilacagim diye Resulullah (sav)'a sordum. "Ayakta kil, muktedir olmazsan oturarak kil, buna da muktedir olmazsan yan üzeri (yatarak) kil" buyurdu. Ravi: Imran Ibnu'l-Husayn Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 18, 17, 19; Ebu Davud, Salat 179, (951, 952); Tirmizi, Salat 274, (372); Nes • Diger bir rivayette geldigine göre, Imran Resulullah (sav)'a kisinin oturarak kilacagi namaz hususunda sordu. Aleyhissalatu vesselam: "Ayakta kilarsa bu efdaldir. Kim de oturarak kilarsa, ona ayakta kilanin ecrinin yarisi verilir. Kim de yatarak kilarsa ona da oturarak kilanin ecrinin yarisi verilir" buyurdu. Ravi: Imran Ibnu'l-Husayn Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 18, 17, 19; Ebu Davud, Salat 179, (951, 952); Tirmizi, Salat 274, (372); Nes • Hz. Aise (ra)'ye: "Resulullah () oturarak namaz kilar miydi?" diye sordum. Bana su cevabi verdi: "Evet! Halk -veya yas demisti- O'nun dermanini kesince (yani insanlarin meseleleriyle ömrünü tüketince, dermandan kesilince demektir)." Ravi: Abdullah Ibnu Sakik Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 20, Teheccüd 16; Müslim, Salatul-Müsafirin 112, 115, (731, 732); Muvatta, Cu • Resulullah (sav) oturarak namaz kilar, oturdugu halde kiraat buyurur, kiraatinden takriben otuz-kirk ayet kalinca kalkar, kiraatina ayakta devam eder, sonra rüküya ve secdeye giderdi. ikinci rek'atte aynen bunun gibi yapardi. Namazi bitince, ben uyaniksam benimle konusurdu, uyuyor isem yatardi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 20, Teheccüd 16; Müslim, Salatul-Müsafirin 112, 115, (731, 732); Muvatta, Cu • Nesai'de gelen bir rivayette söyle denmistir: "Resulullah (sav)'i (oturarak namaz kilarken) bagdas kurma seklinde oturmus gördüm." (Nesai der ki: "Bu hadisin hatali oldugu kanaatindeyim.") Ravi: Kaynak: Nesai, Kiyamu'l Leyl, 18, 22, (3, 219-224) • Resulullah (sav)'in ölümüne yakin, farzlar disindaki namazlarinin çogu oturarak idi. Ona göre, amellerin en güzeli, az da olsa devamli olani idi. Ravi: Ümmü Seleme Kaynak: Nesai, Kiyamu'l-Leyl 19, (3, 222) • Resulullah (sav)'in, nafile namazlarini kilarken, ölümüne bir yil kalincaya kadar hiç oturdugunu görmedim. Bundan sonra hep oturarak kildi. Namazda sureyi hep tertil üzere okurdu. Bundan dolayi o sure, aslinda ondan daha uzun olan sureden daha uzun görünürdü. Ravi: Hafsa Kaynak: Müslim, Müsafirin 118, (733); Muvatta, Cum'a 20, (1, 137); Tirmizi, Salat 275, (373); Nesai, Kiyamu' • Bana Resulullah (sav)'in: "Kisinin oturarak kildigi (nafile) namaz, normal sekilde kildigi namazin (sevapça) yarisina denktir" buyurdugu söylenmisti. (Kendisinden sormak üzere) derhal yanina gittim. Varinca, Efendimizi oturarak namaz kiliyor buldum. Elimi basinin üzerine koydum. Bana: "Ey Abdullah Ibnu Amr! Meselen nedir?" dedi. Ben: "Ey Allah'in Resulü, bana "Kisinin oturarak kildigi namaz, normal namazin yarisina denktir" buyurdugunuz söylendi. Halbuki siz de oturarak kiliyorsunuz?" dedim. Aleyhissalatu vesselam: "Evet öyledir. Ancak ben sizlerden biri gibi degilim" cevabini verdi. Ravi: Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Müslim, Müsafirin 120, (735); Muvatta, Salatu'l-Cema'a 20, (1, 136, 137); Ebu Davud, Salat 179, (950 • Huzeyfe (ra), namaz kilmakta olan ve bu sirada belini tam dogrultamayan bir adam görmüstü. Namazdan çikinca: "Sirtinda bir rahatsizligin mi var?" diye adama sordu. "Hayir!" cevabini alinca: "Sayet, bu halin üzere ölecek olsan Resulullah (sav)'in sünnetine muhalefet üzere ölürsün" dedi. (Rezin ilavesidir; Derim ki: "Bu rivayet Buhari'de su sekilde gelmistir: "Huzeyfe, (namazda) rükü ve secdesini tamamlayan bir adam gönnüstü. Namazini kilip bitirince Huzeyfe (ra) ona: "Sen namaz kilmadin. Eger ölecek olsan, Allah'in Muhammed (sav)'i yarattigi fitrattan baska bir fitrat üzere ölürsün" dedi. Gerçegi Allah, bilir.") Ravi: Muharib Ibnu Disar Kaynak: Buhari, Ezan 119,132 • Sehl Ibnu Sa'd (ra) demisti ki: "Insanlara, namazda sag elini sol kolu üzerine koysun" diye emredilmisti." Ebu Hazim devamla der ki: "Ben onun (Sehl'in), bu hadisi Resulullah (sav)'a nisbet ettigini biliyorum." Ravi: Ebu Hazim Kaynak: Buhari Ezan 89; Muvatta, Kasru's-Salat 47, (1, 869) • Anlattigina göre, namaz kilarken sol elini sag eline koymustur. Bunu gören Resulullah (sav) (bizzat elleriyle tutarak) sag elini sol elinin üzerine koymustur. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Ebu Davud, Salat 120, (755); Nesai, Iftitah 10, (2, 126) • Resulullah (sav)'i namazda kiyamda iken, sag eliyle sol elinin üstünden tutmus gördüm. Ravi: Vail Ibnu Hucr Kaynak: Nesai, Iftitah 9, (2,125,126) • Nafi' merhuma namazda ellerinin parmaklarini kenetleyen kimse hakkinda sormustum. Bana: "Bu hususta Abdullah Ibnu Ömer (ra)'i isittim: "Bu, Allah'in gadabina ugrayanlarin namazidir" demisti" diye cevap verdi. (Rezin'in ilave ettigi bir rivayette de söyle denmistir: "Ibnu Ömer (ra), namazda kuud halinde (otururken) sol elini kabasi üzerine dayanan bir adam görmüstü, hemen müdahale ederek: "Böyle oturma, zira azaba ugrayanlar bu sekilde otururlar!" dedi.) Ravi: Ismail Ibnu Ümeyye Kaynak: Ebu Davud, Salat 187, (993,994) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "(Namazin) sünnetlerinden biri namazda (sag) avucu (sol) avuç üzerine koyup, her ikisini birlikte göbegin altina yerlestirmektir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 120, (756) • Resulullah (sav) namazda ihtisari (elleri bögre koymayi) yasakladi. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Amel fi's-Salat 17; Müslim, Mesacid 46, (645); Ebu Davud, Salat 176,(947); Tirmizi, Salat 28 • Hz. Aise (ra), kisinin ellerini (ihtisar yaparak) bögrüne koymasini mekruh addeder ve: "Bunu yahudiler yapar" derdi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Enbiya 50 • Rezin'in rivayet ettigi diger bir hadiste: "Resulullah ihtisari (eli bögre koymayi) namazda ve namaz disinda yasakladi" demistir. Ravi: Kaynak: Rezin • Ibnu Ömer (ra)'in yani basinda namaz kildim. Ellerimi de bögürlerime koydum. Namazi bitirince: "Bu, namazda haç(a benzemek)dir, Resulullah (sav) bunu yasaklamisti" buyurdu. Ravi: Ziyad Ibnu Sübeyh el-Hanef'i Kaynak: Ebu Davud, Salat 160, (903); Nesai, Iftitah 12 (2,127) • Anlatildigina göre, ayaklarinin arasini bitistirerek namaz kilan bir adam görmüstü. Söyle söylendi: "(Bu adam) sünnete muhalefet etti. Ayaklarini sirayla dinlendirse daha iyidir." Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Nesai, Iftitah 13, (2,128) • Resulullah (sav) yaslanip biraz sismanlayinca, namaz kildigi yerde bir sütun bulundurdu namazda ona dayandi. Ravi: Ümmü Kays Bintu Mihsan Kaynak: Ebu Davud, Salat 177, (948) •

Resulullah (sav) kiraatini bismillahirrahmanirrahim ile baslatiyordu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 181, (245)

• Resulullah (sav) kiraatini bismillahirrahmanirrahim ile baslatiyordu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 181, (245) • Ben, Resulullah (sav), Hz. Ebu Bekr, Hz. Ömer, Hz. Osman (ra) ile birlikte namaz kildim. Onlardan hiçbirinin bismillahirrahmanirrahim'i okuduklarini isitmedim. Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Ezan 89; Müslim, Salat 50, (399); Muvatta, Salat 30, (1, 81); Ebu Davud, Salat 124, (782); T • Ben (namazda) bismillahirrahmanirrahim'i okumustum. Babam isitti. Bana: "Ogulcugum, (bu yaptigin) bir bid'attir. Bid'atten sakin!" dedi. Ben Resulullah (sav)'in ashabindan her kimle karsilasti isem, hepsinin de bid'atten nefret ettigi kadar bir baska seyden nefret etmedigini gördüm. Babam sözlerine söyle devam etmisti: "Ben Resulullah (sav)'la, Hz. Ebu Bekr'le, Hz. Ömer'le, Hz. Osman'la (ra) namaz kildim. Onlardan hiç birinin bunu (besmelenin okunacagini) okuduklarini isitmedim. Onu sen de okuma. Sadece "Elhamdülillah! Rabbe'l-alemin" de. Ravi: Ibnu Abdillah Ibnu Mugaffel Kaynak: Tirmizi, Salat 180, (244); Nesai, Iftitah 22, (2,135) • Resulullah (sav) ikinci rek'atten kalktigi zaman kiraati Elhamdülillahi Rabilalemin ile baslatiyor ve sükut etmiyordu. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Mesacid 148, (599) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim Fatiha-i serife süresini okumadan namaz kilarsa bilsin ki bu namaz nakistir -bu sözü üç kere tekrarladi- eksiktir." Ebu Hüreyre (ra)'ye: "Biz imamin arkasinda bulunuyorsak (ne yapalim)?" diye sorulmustu. Su cevabi verdi: "Yine de içinden oku. Zira ben Resulullah (sav)'in söyle söyledigini isittim: "Allah Teala hazretleri (bir hadis-i kudside) buyurdu ki: "Ben kiraati kulumla kendi aramda iki kisma böldüm, yarisi bana ait, yarisi da ona. Kuluma istedigi verilmistir: Kul: "Elhamdülillahi Rabbi'l-alemin, (Hamd alemlerin Rabbine aittir)" deyince, Aziz ve Celil olan Allah: "Kulum bana hamdetti." der. "er-Rahmanirrahim" deyince, Allah: "Kulum bana senada bulundu" der. "Maliki yevmiddin (ahiretin sahibi)" deyince, Allah: "Kulum beni tebcil ve ta'ziz etti (büyükledi)." der. "Iyyakena'budü ve iyyakenestain (yalniz sana ibadet eder, yalniz senden yardim isteriz)" deyince, Allah: "Bu benimle kulum arasinda bir (taahhüddür). Kuluma istedigini verdim" der. "Ihdina's'sirata'l-müstakim siratallezine en'amte aleyhim gayr'il-magdubi aleyhim ve la'd-dallin. (Bizi dogru yola sevket, o yol ki kendilerine nimet verdigin kimselerin yoludur, gadaba ugrayanlarin ve dalalete düsenlerin degil)" dedigi zaman, Allah: "Bu da kulumundur, kuluma istedigi verilmistir" buyurur." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Salat 38, (395); Muvatta, Salat 39, (1, 84-86); Tirmizi, Tefsir, Fatiha, (2954, 2955); Nesai • Ebu Davud'da gelen bir rivayette söyle denmistir: "...Bana Resulullah (sav): "Haydi git ve Medine'de ilan et ki: "Sadece Fatiha süresi de olsa, Kur'an'dan bir parça okumadikça kildiginiz namaz namaz degildir" dedi ve baska bir sey ilave etmedi." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Salat 136, (819, 820, 821) • Rezin'in zikrettigi bir rivayette söyle gelmistir: "...Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kiraatsiz namaz sahih degildir." Bilesiniz, Resulullah (sav) bize her ne duyurdu ise biz de size duyurduk. Bize gizli tuttugunu biz de size gizli tuttuk." Bu açiklama üzerine bir zat ona: "Ey Ebu Hüreyre, Fatiha'ya herhangi bir ilavede bulunmazsam (yeterli midir) ne dersin?" diye sordu. Ebu Hüreyre dedi ki: "Bu sual Aleyhissalatu vesselam'a da sorulmustu, su cevabi verdi: "Bununla iktifa edersen sana yeter, ilavede bulunursan senin için daha hayirli ve efdal olur." Ravi: Kaynak: Müslim, Salat 38, (395); Muvatta, Salat 39, (1, 84-86); Tirmizi, Tefsir, Fatiha, (2954, 2955); Nesai • (Namazda) Fatiha süresi ile kolaya gelen bir miktar (Kur'an ayetin)i okumakla emrolunduk. Ravi: Ebu Said Kaynak: Ebu Davud, Salat 136, (818) • Kim Fatiha'yi okumadan bir rek'at namaz kilarsa, imamin arkasinda bulunmadigi takdirde, namaz kilmis sayilmaz. Ravi: Cabir Kaynak: Muvatta, Salat 38, (1, 84); Tirmizi, Salat 233, (313) • Resulullah (sav)'i gayri'l-magdubi aleyhim ve la'd-dallin'i okuyunca amin dedigini ve bunu söylerken sesini uzattigim isittim. (Bir baska rivayette söyle gelmistir. "...Bunu söylerken sesini yükselttigini isittim.") Ravi: Vail Ibnu Hucr Kaynak: Ebu Davud, Salat 172, (932, 933); Tirmizi, Salat 184, (248) • Söyledigine göre, Aleyhissalatu vesselam'a: "Ey Allah'in Resulü! Amin'de beni geride birakma!" demistir. Ravi: Bilal Kaynak: Ebu Davud, Salat 172, (937) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Imam amin deyince siz de amin deyin. Zira kimin amin'i meleklerin amin'ine tevafuk ederse geçmis günahlari affedilir." Ibnu Sihab der ki: "Resulullah (sav) amin derdi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 112; Müslim, Salat...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Imam amin deyince siz de amin deyin. Zira kimin amin'i meleklerin amin'ine tevafuk ederse geçmis günahlari affedilir." Ibnu Sihab der ki: "Resulullah (sav) amin derdi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 112; Müslim, Salat 72, (410); Muvatta, Salat 44, (1, 87); Ebu Davud, Salat 172, (936); • Buhari'de diger bir rivayette söyle gelmistir: "Kari (okuyucu) amin deyince siz de amin deyin. Zira melekler "amin" der. Kimin amin'i meleklerin aminine tevafuk ederse geçmis günahlari affedilir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Da'avat 63 •

Resulullah (sav) sabah namazinda altmis-yüz arasinda ayet okurdu." Ravi: Ebu Bürde Kaynak: Nesai, Iftitah 112, (2, 107); Buhari, Mevakit 11, 13, 39, Ezan 104; Müslim, Mesacid 2, (1, 246), 16,

• Resulullah (sav) sabah namazinda altmis-yüz arasinda ayet okurdu." Ravi: Ebu Bürde Kaynak: Nesai, Iftitah 112, (2, 107); Buhari, Mevakit 11, 13, 39, Ezan 104; Müslim, Mesacid 2, (1, 246), 16, • Resulullah (sav)'in sabah namazinda Iza's-semsu küvviret suresini okudugunu isittim. Ravi: Amr Ibnu Hureys Kaynak: Müslim, Salat 164, (456); Ebu Davud, Salat 135, (817); Nesai, Iftitah 44, (2,157) • Resulullah (sav) bize Mekke'de sabah namazi kildirdi. Mü'minun süresini kiraat buyurarak namaza basladi. Hz. Musa ve Harun'un zikrine gelince -veya Hz. Isa'nin zikrine, ravi burada tereddüt etti. Resullullah (sav)'i bir öksürük tuttu, hemen rüküya gitti." (Hadis Buhari'de muallak olmustur) Ravi: Abdullah Ibnu Saib Kaynak: Buhari, Ezan 106; Müslim, Salat 163, (455); Ebu Davud, Salat 89, (648, 649); Nesai, Iftitah 76, (2,1 • Resulullah (sav) sabah namazinda Kaf ve'l-Kurani'l-Mecid ve benzeri bir sure okurdu. Aleyhissalatu vesselam diger namazlari hafif kildirirdi. Ravi: Cabir Ibnu Semüre Kaynak: Müslim, Salat 168, (458) • Resulullah (sav) cuma günü, sabah namazinda Elif-lam-mim Tenzil es'Secde, ve Hel eta ala'l-insani hinun mine'd-dehr surelerini okurdu. Yine Resulullah (sav) cuma namazinda Cu-ma ve Münafikun surelerini okurdu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Müslim, Cuma 64, (879); Ebu Davud, Salat 218, (1074); Tirmizi, Salat 375, (520); Nesai, Cuma 38, (3, • Hz. Ebu Bekr es-Siddik (ra) sabah namazini kildirdi. Namazin her iki rek'atinde Bakara suresini okudu. Ravi: Urve Kaynak: Muvatta, Salat 33 • Ben Yusuf süresini, Osman Ibnu Affan (ra)'in sabah namazlarindaki kiraatinden ögrendim. Çünkü o, bu süreyi çok sik okurdu." Ravi: Fürafisa Ibnu Umeyr el-Hanefi Kaynak: Muvatta, Salat 35, (1, 82) • Anlatildigina göre, sabah namazinin birinci rekatinde Enfal'den kirk ayet kadar, ikinci rekatinde ise mufassal sürelerden birini okumustur. [(Rezin ilavesidir. Buhari muallak (senetsiz) olarak tahric etmistir. (Ezan 106)] Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Rezin • Hz. Ömer Ibnu'l-Hattab (ra)'in arkasinda sabahi kildik. Namazda Yusuf ve Hacc surelerini agir bir kiraatle okudu. Bunun üzerine Amr'e: "Öyleyse fecir dogarken namaza baslamis olmalidir" dendi. O da: "Evet!" diye cevap verdi. Ravi: Amr Ibnu Rebi'a Kaynak: Muvatta, Salat 34, (1, 82) • Cüheyne kabilesine mensup bir zat bana: "Resulullah (sav)'in sabah namazinin her iki rek'atinde de iza zülzilet süresini okudugunu isittim, bilmiyorum unutarak mi böyle yapti, bilerek mi okudu" dedi. Ravi: Muaz Ibnu Abdillah el-Cüheni Kaynak: Ebu Davud, Salat 134, (816) •

Resulullah (sav) öglede ilk iki rek'atte Fatiha ile iki süre okurdu. Son iki rek'atte de Fatiha'yi okur, bazan da ayeti bize isittirirdi. Birinci rek'atte (kiraati) uzun tutar ikinci de o kadar uzatmazdi, ikindi ve sabah namazlarinda da böyle yapardi. (Ebu...

• Resulullah (sav) öglede ilk iki rek'atte Fatiha ile iki süre okurdu. Son iki rek'atte de Fatiha'yi okur, bazan da ayeti bize isittirirdi. Birinci rek'atte (kiraati) uzun tutar ikinci de o kadar uzatmazdi, ikindi ve sabah namazlarinda da böyle yapardi. (Ebu Davud, bir rivayette su ziyadeye samildir: "O'nun (sav), halk birinci rek'ata yetisebilsin diye böyle yaptigini zannederdik.") Ravi: Ebu Katade Kaynak: Buhari, Ezan 107, 97, 109, 110; Müslim, Salat 154, (451); Ebu Davud, Salat 129, (798, 799, 800); Nes • Resulullah'in ögle ve ikindi namazlarinda kiraatte bulunup bulunmadigini bilmiyorum. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Salat 131, (808) • Resulullah (sav) öglede Velleyli iza yagsa suresini okur, ikindide dahi aynisini yapar, sabah namazinda bundan daha uzun bir kiraatte bulunurdu. Ravi: Cabir Ibnu Semüre Kaynak: Buhari, Ezan 103, 95, 96; Müslim, Salat 159, (453); Ebu Davud, Salat 130, (804); Nesai, Iftitah 74, • Biz, Resulullah (sav)'in arkasinda ögleyi kilmistik. Kendisinden Lokman ve Zariyat sürelerinin ayetlerini pes pese isitiyorduk. Ravi: el-Bera Kaynak: Nesai, Iftitah 55, (2,163) • Resulullah (sav) bir namazda secde edip sonra kiyama kalkti ve rükü yapti. Cemaat onun, Eif-Lam-Mim Tenzile's-Secdetü'yü okudugunu gördü. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 131, (807) •

Bana Zeyd ibnu Sabit (ra) dedi ki: "Sen niye aksam namazinda (kisaru'l-mufassal denilen) kisa surelerden okuyorsun? Ben Resulullah (sav)'in Tula't-Tuleyeyn'i okudugunu isittim." (Ebu Davud'un rivayetinde su ziyade var: "...Dedim ki: Tüla't-Tuleyeyn nedir? Bana...

• Bana Zeyd ibnu Sabit (ra) dedi ki: "Sen niye aksam namazinda (kisaru'l-mufassal denilen) kisa surelerden okuyorsun? Ben Resulullah (sav)'in Tula't-Tuleyeyn'i okudugunu isittim." (Ebu Davud'un rivayetinde su ziyade var: "...Dedim ki: Tüla't-Tuleyeyn nedir? Bana "el-A'raf, öbürü de "el-En'am" diye cevap verdi.") Ravi: Mervan Ibnu'l-Hakem Kaynak: Buhari, Ezan 98; Ebu Davud, Salat 132, (812); Nesai, Iftitah 67, (2, 169, 170) • Resulullah (sav)'in aksam namazinda ve'l-mürselati urfen suresini okudugunu isittim. Bundan sonra artik bize, ruhu kabzedilinceye kadar hiç namaz kildirmadi. Ravi: Ümmü'l-Fadl Kaynak: Buhari, Ezan 98, Megazi 83; Müslim, Salat 173, (462); Muvatta, Salat 24, (1, 78); Ebu Davud, Salat 1 • Resulullah (sav), A'raf süresiyle aksami kildirdi. Süreyi ikiye bölerek her iki rek'atte bir parçasini okudu. Ravi: Aise Kaynak: Nesai, Iftitah 67, (2,170) • Resulullah (sav)'i aksam namazinda et-Tur süresini okurken isittim. Ravi: Cübeyr Ibnu Mut'im Kaynak: Buhari, Ezan 99, Cihad 172, Megazi 11, Tefsir, Tür 1; Müslim, Salat 174, (463); Muvatta, Salat 23, ( • Ibnu Mes'ud (ra)'un arkasinda aksam namazi kilmistim. Namazda Kulhüvallahü ahad'i okudu. Ravi: Ebu Osman en-Nehdi Kaynak: Ebu Davud, Salat 133, (815) • Resulullah (sav) aksam namazinda Ha-mim-ed-Duhan süresini okudu. Ravi: Abdullah Ibnu Utbe Ibni Mes'ud Kaynak: Nesai, Iftitah 66, (2,169) • Hz. Ebu Bekr (ra)'in hilafeti sirasinda Medine'ye geldim, arkasinda aksam namazini kildim, ilk iki rek'atinde Fatiha ile (kisaru'l-mufassal denen) kisa sürelerden birer süre okudu. Sonra üçüncü rek'ate kalkti. Ben (ne okuyacagini isitmek için) hemen kendisine -elbisem elbisesine degecek kadar- yaklastim. Fatiha ve beraberinde "Rabbena la tuzig kulübena ba'de iz hedeytena veheb lena min ledünke rahmeten inneke ente'l-Vehhab" (Rabbimiz, bize hidayet verdikten sonra kalplerimizi saptirma. Katindan bize bir rahmet lutfet. SDen çok lutfedenlerdensin) ayetini okudugunu isittim. Ravi: Ebu Abdillah es-Sunabihi Kaynak: Muvatta, Salat 25 (1,79) •

Resulullah (sav) yatsi namazinda Vessemsi ve duhaha ve benzeri süreleri okurdu. Ravi: Büreyde Kaynak: Tirmizi, Salat 231, (309); Nesai, Iftitah 71, (2, 173)

• Resulullah (sav) yatsi namazinda Vessemsi ve duhaha ve benzeri süreleri okurdu. Ravi: Büreyde Kaynak: Tirmizi, Salat 231, (309); Nesai, Iftitah 71, (2, 173) • Resulullah (sav) bir yolculuk sirasinda yatsiyi kilmisti. Iki rek'atin birinde Vettini ve'z-Zeytuni'yi okudu. (Sahiheyn'de su ziyade yer alir: "Sesçe ve kiraatçe O'ndan daha güzel kimseye rastlamadim.") Ravi: el-Bera Kaynak: Buhari, Ezan 100, 102, Tefsir, Vettin 1, Tevhid 52; Müslim, Salat 175, (464); Muvatta, Salat 27, (1, • Ibnu Ömer (ra) tek basina namaz kilinca dört rek'atin her birinde Fatiha'yi ve Kur'an'dan bir sureyi okurdu. Bazan da farz namazin bir rek'atinde iki ve üç sure birden okurdu. Aksam namazinin iki rek'atinde ayni sekilde Fatiha ve birer sure okurdu. Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Salat 26, (1, 79) • Mufassal surelerden -uzunu olsun, kisasi olsun- hiçbiri yoktur ki, ben onu Resulullah'in namaz kildirirken okudugunu isitmemis olayim. Ravi: Amr Ibnu Su'ayb an Ebihi an Ceddihi Kaynak: Ebu Davud, Salat 133, (814) • Resulullah (sav) askeri bir birligin basina bir adami komutan yapmisti. Bu zat arkadaslarina namaz kildirirken, her seferinde kiraatini kulhüvallahu ahad ile tamamliyordu. Döndükleri zaman durumu Hz. Peygamber'e söylediler. Aleyhissalatu vesselam: "Sorun ona niçin öyle yapiyormus?" buyurdu. Dedigi gibi kendisine sorulmustu. "Çünkü O, Rahman sifatidir, ben onu okumayi seviyorum!" diye cevap verdi. Bunun üzerine Aleyhissalatu vesselam: "Ona bildirin, Allah onu seviyor!" müjdesini verdi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Ezan 106, Tevhid 1; Müslim, Salat 263, (813); Nesai, Iftitah, 69, (2, 171) • Bir adam Ibnu Mes'ud'a gelerek: "Ben bir rek'atte mufassal sürelerin tamamini okudum" dedi. Ibnu Mes'ud (ra) da: "Siir mirildar gibi mirildar, meyve döküstürür gibi döküstürür müsün? Olmaz öyle sey! Resulullah (sav) tek rek'atte birbirine denk iki sure okurdu. Bir rek'atte, Ikterebet ve el-Hakka surelerini, bir rek'atte Vettür ve Vezzariyat surelerini, bir rek'atte Ve iza vaka'at ve Nun surelerini, bir rek'atta Seele sailun ve ven-Nazi'at surelerini; bir rek'atte Veylun li'l-Mutaffifin ve Abese surelerini, bir rek'atte el-Müddessir ve, el-Müzzemmil surelerini, bir rek'atte Hel Eta ve La Uksimu biyevmi'l-Kiyame surelerini, bir rek'atte Amme yetesaelun ve Ve'l-Mürselat surelerini, bir rek'atte de ed-Duhan ve Iza's-Semsü Küvvirat surelerini okurdu." (Bu rivayet, metin olarak Ebu Davud'un rivayetidir. Ebu Davud: "Bu Ibnu Mes'ud'un telifidir" demistir. Bunu Alkame ve Esved'den kaydeder. Digerleri, süreleri zikretmezler.) Ravi: Sakik Ibnu Seleme Kaynak: Buhari, Ezan 106, Fedailu'l-Kur'an 6, 28; Müslim, Müsafirin 275, (822); Ebu Davud, Salat 326, (1396) • Resulullah (sav) gece namazina kalkti ve sabah vakti girinceye kadar namaza devam etti. Namazda tek ayet okudu. O da su (mealdeki) ayettir: "Onlara azab edersen, dogrusu onlar senin kullarindir. Onlari bagislarsan, güçlü olan, hakim olan süphesiz ancak sensin" (Maide 118). Ravi: Ebu Zerr Kaynak: Nesai, Iftitah 79, (2, 177) • Hz. Ömer (ra), halka aksam namazi kildirmisti. Namazda kiraatte bulunmadi. Namazdan çikinca kendisine: "Kur'an okumadin!" dendi. "Rükü ve secdeler nasil oldu?" diye sordu. "Iyi oldu!" dediler. "Öyleyse, tamamdir!" dedi. [Rezin tahric etmistir. Bu hadise Beyhaki Sünen'inde yer vermistir (2, 381)] Ravi: Ebu Seleme Kaynak: Rezin •