NAMAZ BÖLÜMÜ

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kisinin cemaatle kildigi namazin sevabi evinde ve çarsida (is yerinde) kildigi namazindan yirmibes kat fazladir. Söyle ki, abdest alinca güzel bir abdest alir, sonra mescide gider, evinden çikarken sadece mescid gayesiyle...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kisinin cemaatle kildigi namazin sevabi evinde ve çarsida (is yerinde) kildigi namazindan yirmibes kat fazladir. Söyle ki, abdest alinca güzel bir abdest alir, sonra mescide gider, evinden çikarken sadece mescid gayesiyle çikmistir. Bu sirada attigi her adim sebebiyle bir derece yükseltilir, bir günahi affedilir. Namazi kildi mi, namazgahinda oldugu müddetçe melekler ona rahmet okumaya devam ederler ve söyle derler: "Ey Rabbimiz buna rahmet et, merhamet buyur." Sizden herkes, namaz bekledigi müddetçe namaz kiliyor gibidir. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 30, Cuma 2; Müslim, Salat 272 (649); Ebu Davud, Salat 49, (559); Tirmizi, Salat 245, (3 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cemaatle kilinan namaz, ayri kilinan namazdan yirmiyedi derece üstündür." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Ezan 30; Müslim, Salat 272 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Namazda en çok sevap alan kimse, en uzak olanlaridir, yürüme yönüyle en uzaktan gelenler, imamla kilincaya kadar namazi bekleyen kimse, hemen kilip sonra da uyuyandan daha çok sevaba mazhardir." [Rezin ilavesidir. Derim ki bu rivayet Buhari'nin Sahih'inde mevcuttur. (Buhari, Ezan 31).] Ravi: Ebu Musa Kaynak: Rezin • Resulallah (sav)'i isittim, söyle diyordu: "Kim yatsiyi bir cemaat içinde kilarsa sanki gecenin yarisini ihya etmis gibi olur, kim de sabah namazini bir cemaat içinde kilarsa sanki gecenin tamamini namazla geçirmis gibi olur." Ravi: Osman Kaynak: Müslim, Mesacid 260, (656); Muvatta, Salatu'l-Cema'a 7, (1, 132); Ebu Davud, Salat 48, (555); Tirmiz • Bir adam vardi Mescide ondan daha uzakta oturan birini bilmiyordum. Namazlari da hiç kaçirmiyordu. Kendisine: "Bir esek alsan da karanlik veya sicak zamanlarda binsen!" denilmistir, su cevapta bulundu: "Evimin mescide yakin olmasi beni memnun etmez. Ben mescide kadar yürümelerimin, sonra da aileme dönüslerimin sevab olarak yazilmasini diliyorum." Resulullah (sav), (Adamin bu sözünü isitince): "Allah Teala hazretleri bu isteklerinin hepsini yerine getirdi" buyurdu. Ravi: Übeyy Ibnu Ka'b Kaynak: Müslim, Mesacid 278, (663); Ebu Davud, Salat 49, (586) •

Resulullah (sav)'a ama bir zat gelerek: "Ey Allah'in Resulü! Beni mescide kadar getirecek bir rehberim yok!" diyerek Aleyhissalatu vesselamdan (namazi evinde kilmak için) ruhsat istedi. (O da izin verdi.) Adam geri dönünce, Resulullah (sav) onu çagirtarak:...

• Resulullah (sav)'a ama bir zat gelerek: "Ey Allah'in Resulü! Beni mescide kadar getirecek bir rehberim yok!" diyerek Aleyhissalatu vesselamdan (namazi evinde kilmak için) ruhsat istedi. (O da izin verdi.) Adam geri dönünce, Resulullah (sav) onu çagirtarak: "Ezani isitiyor musun?" diye sordu. Adam: "Evet!" deyince: "Öyleyse icabet et" dedi (ve evde kilmaya izin vermedi.) Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Mesacid 255, (653); Nesai, Imamet 50, (2, 109); Ebu Davud, Salat 47, (552) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim, müezzini isitir ve kendini engelleyen bir özrü olmadigi halde cemaate katilmazsa, kildigi namaz (kamil bir sevapla) kabul edilmez." "(Ey Allah'in Resulü!) denildi, "mesru özür nedir?" "Korku veya hastaliktir!" buyurdu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Salat 47, (551) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Münafiklara en agir gelen namaz yatsi namaziyla sabah namazidir. Eger bu iki namazdaki hayrin ne oldugunu bilselerdi, emekleyerek de olsa onlari kilmaya gelirlerdi. [Nefsimi kudret eliyle tutan Zat'a kasem olsun!] Ezan okutup namaza baslamayi, sonra halkin namazini kildirmasi için yerime birini birakmayi, sonra da beraberlerinde odun desteleri olan bir grup erkekle namaza gelmeyenlere gitmeyi ve evlerini üzerlerine yikmayi düsündüm." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 29, Husumat 5, Ahkam 52; Müslim, Mesacid 252, (651); Muvatta, Salatu'l-Cema'a 3, (1, 12 • Ben (cemaatimizi tedkik edince) gördüm ki, namazi beraber kilmaktan, sadece herkesçe malum münafiklarla hastalar geri kalmaktaydi. Öyle ki iki kisinin arasinda yürüyebilecek durumda olan hastalar bile namaz için (mescide) geliyordu." Ibnu Mes'ud devamla dedi ki: "Resulullah (sav) bize Sünen-i Huda'yi göstermisti. Sünen-i Huda'dan biri de içerisinde ezan okunan mescidde namaz kilmakti." Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Müslim, Mesacid 256, (654); Ebu Davud, 47, (560); Nesai, Imamet 50, (2, 108, 109) • Ebu Davud'daki rivayette su ziyade var "...Sizden her birinizin evinde mutlaka bir mescid var. Eger namazi evlerinizde kilip mescidlerinizi terkederseniz Peygamberiniz (sav)'in sünnetini terketmis olursunuz. Peygamberinizin sünnetini terkedince de küfran-i nimete düsmüs olursunuz." Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Ebu Davud, 47, (560) • Ibnu Abbas (ra)'dan gündüz oruç tutan, gece de namaz kilan ve fakat cemaate ve cumaya gelmeyen bir kimse hakkinda sorulmustu: "Bu, ates ehlindendir!" diye cevap verdi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 162, (218) • Ebu'd-Derda (ra) öfkeli halde yanima geldi. Kendisine: "Niye öfkelendin?" diye sordum. Su cevabi verdi: "Vallahi, Muhammed (sav)'in isinden bir sey anlamiyorum. Bildigim tek sey cemaat halinde namaz kilmalaridir." Ravi: Ümmü'd-Derda Kaynak: Buhari, Ezan 31,3 •

Ey Allah'in Resulü dedim, "seller benimle kabilemin mescidi arasina engel çikariyor. Istiyorum ki evime kadar seref verip bir yerde namaz kilsaniz da orayi mescit yapsam!" "(Insaallah bir ara) geleyim!" buyurdular. Beraberinde Hz. Ebu Bekr oldugu halde...

• Ey Allah'in Resulü dedim, "seller benimle kabilemin mescidi arasina engel çikariyor. Istiyorum ki evime kadar seref verip bir yerde namaz kilsaniz da orayi mescit yapsam!" "(Insaallah bir ara) geleyim!" buyurdular. Beraberinde Hz. Ebu Bekr oldugu halde huzuruyla evimizi sereflendirip (izin isteyerek içeri girdigi) zaman ilk is olarak, "Nerede namaz kilmami istersin?" diye sordu. Evin bir kösesini isaret ederek (yer gösterdim. Orada) namaza durdu. Biz de arkasindan saf yaptik. Bize iki rek'at (nafile) namaz kildirdi." Ravi: Itban Ibnu Malik Kaynak: Buhari, Ezan 40, 50, 153, 154, Salat 45, 46, Teheccüd 36, Megazi 11, Et'ime 15, Rikak 6, Istitabe 9; • Resulullah (sav) sefer sirasinda, soguk veya yagmurlu gecelerde müezzine (ezan sirasinda) söyle söylemesini de emrederdi: "Dikkat! namazlarinizi yerlerinizde kilacaksiniz!" Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Ezan 18, 40; Müslim, Müsafirin 22, (697); Muvatta, Salat 10, (1, 73); Ebu Davud, Salat 214, •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cemaate, Kitabullah'i en iyi okuyan kimse imam olur. Eger kiraatte (okumada) herkes esitse, sünneti en iyi bilen; sünneti bilmede esitseler, hicret etmede evvel olan; hicrette de esitseler, yasça büyük olan imam olur. Kisi...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cemaate, Kitabullah'i en iyi okuyan kimse imam olur. Eger kiraatte (okumada) herkes esitse, sünneti en iyi bilen; sünneti bilmede esitseler, hicret etmede evvel olan; hicrette de esitseler, yasça büyük olan imam olur. Kisi misafir oldugu evin sahibine veya (emri altinda çalistigi) sultanina imamlik yapmasin, ev sahibinin bas kösesine izni olmadan da oturmasin." Ravi: Ebu Mes'ud El-Bedri Kaynak: Müslim, Mesacid 290, (673); Tirmizi, Salat 174, (236), Edeb 24 (2773); Ebu Davud, Salat 61, (582, 58 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "(Namaz kilacaklar) üç kisi iseler içlerinden biri imam olsun. Imamliga ehak olan akra' (Kur'an-i Kerim'i daha iyi okur) olandir..." Ravi: Ebu Said Kaynak: Müslim, Mesacid 289, (672); Nesai, Imamet 5, (2, 77) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sizin için hayirliniz ezan okusun, kurra olaniniz da imam olsun." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Salat 61, (590) • Ben alti veya yedi yasinda iken kendi kavmime imamlik yaptim. O zaman ben, aralarinda Kur'an'i en çok bilen kimseydim. Ravi: Amr Ibnu Seleme Kaynak: Buhari, Megazi 52; Ebu Davud, Salat 61, (585-587); Nesai, Ezan 8, (2, 9-10), Kible 16, (2, 70), Imam • Ilk muhacirler geldigi zaman, Resulullah (sav) gelmezden önce, Kuba'da (Usbe adinda) bir menzile indiler. Onlara Ebu Huzeyfe'nin azadlisi Salim imamlik yapiyor idi. O, Kur'an'i ezbere bilmede herkesten ileriydi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Ezan 54, Ahkam 25; Ebu Davud, Salat 61, (588) • Anlattigina göre: "Kendisine kölesi Zekvan, Mushaf'in yüzünden okuyarak imamlik yapiyordu." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Ezan 54, (Bab basliginda (senetsiz) kaydetmistir) • Resulullah (sav) Ibnu Ümmi Mektum'u ama oldugu halde, halka imamlik etmek için (sefere çikarken) yerine halef tayin etti. Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Salat 65, (595) • Hz. Muaz (ra), Resulullah (sav) ile yatsiyi kilar, sonra kavmine döner, bu namazi onlara kildirirdi Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Ezan 60, 63, 66, Edeb 74; Müslim, Salat 180, (465); Ebu Davud, Salat 68, (599, 600); Tirmizi • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Üç kisi vardir, Allah onlarin namazini kabul etmez: 1) Kendisini sevmeyen kimselere imam olan; 2) Namaza arkadan gelen, yani vakti çiktiktan sonra gelen; 3) Köleyi azad ettikten sonra tekrar köle kilan." Ravi: Ibnu Amr Ibnu'l-As Kaynak: Ebu Davud, Salat 63, (593) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Üç kisi vardir ki, onlarin namazlari kulaklardan öte geçmez: 1) Dönünceye kadar, kaçan köle. 2) Geceyi, kocasi kendisine dargin olarak geçiren kadin. 3) Kavminin nefret ettigi imam." Ravi: Ebu Ümame Kaynak: Tirmizi, Salat 266, (360) • Muaz Ibnu Cebel (ra) Resulullah (sav)'la birlikte namaz kilar, sonra gelir, kavmine imamlik yapardi. Bir gece Resulullah (sav)'la birlikte yatsiyi kildi. Sonra kavmine geldi ve onlara imamlik yapti ve Bakara süresiyle kiraate basladi. Bir adam cemaatten ayrilarak selam verdi. Namazini tek basina kilarak çekip gitti. Adama: "Ey filan, nifak mi çikariyorsun?" dediler. Adam: "Vallahi hayir, Resulullah (sav)'a gidip (Muaz'in yaptigini) haber verecegim." dedi. Yanina varip: "Ey Allah'in Resulü, biz sulama devesi besleyen insanlariz. Gündüz çalisiriz. Muaz sizinle yatsiyi kildi. Sonra bize gelip bakara süresi ile namaz kildirmaya basladi" dedi. Resulullah (sav) Muaz'a yönelerek: "Ey Muaz, sen fitneci misin? Vessemsi ve duhaha'yi, Vedduha'yi, Velleyli iza yagsa'yi, Sebbihi's-me Rabbike'l-a'la'yi oku" buyurdu. Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Ezan 60, 63, 66, 74; Müslim, Salat 178, (465); Ebu Davud, Salat 127, (790, 791, 793,); Nesai • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sizden kim halka namaz kildirirsa namazi hafif (kisa) tutsun. Zira cemaatte zayif, sakat hasta ve ihtiyaç sahibi vardir. Müstakil kilinca diledigi kadar uzatsin." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 62; Müslim, Salat 186, (467); Muvatta, Cemaat 13, (1, 134); Ebu Davud, Salat 127, (794, • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ben, uzun tutmak arzusuyla namaza baslarim. (Namazi kildirirken) bir çocuk aglamasi kulagina gelir. Çocugun aglamasindan annesinin duyacagi elemi bildigim için namazi uzatmaktan vazgeçerim." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Ezan 65; Müslim, Salat 189, (469, 470), 196, (473); Tirmizi, Salat 175, (237), 276, (376); N • Resulullah (sav) öglenin birinci rek'atinin kiyamini, kulagina ayak sesi gelmeyinceye kadar uzatirdi. Ravi: Ibnu Ebi Evfa Kaynak: Ebu Davud, Salat 129, (802) • Mescidde namaz için ikamet okununca, Resulullah (sav) cemaati az görürse oturur, (bekler)di. Kalabalik görürse kildirirdi. Ravi: Salim Ibnu Ebi'n-Nadr Kaynak: Ebu Davud, Salat 46, (545) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Imam, farz kildigi yeri degistirmeden ayni yerde nafile namaz kilmamalidir." Ravi: Mugire Ibnu Su'be Kaynak: Ebu Davud, Salat 73, (616) • Resulullah (sav) selam verilice yerinde bir miktar kalirdi. Allah bilir ya, bizim görüsümüze göre O'nun kalisi, kadinlarin erkeklerden önce çikmalarini saglamak içindi. Ravi: Ümmü Seleme Kaynak: Buhari, Ezan 157,152,162,164; Nesai, Sehv 77, (3, 67); Ebu Davud, Salat 203, (1040) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Üç sey vardir, onlari yapmak kimseye helal olmaz: "Kisi bir kavme imamlik yapar, sonra da sadece kendisi için dua eder, cemaatim dua disi birakir; bunu yapan onlara ihanet eder. Kisi, izin almazdan önce bir evin içine bakamaz, bunu yapan ev halkina ihanet eder. Kisi küçük abdestine sikismis iken hafifleyinceye kadar namaz kilamaz." Ravi: Sevban Kaynak: Ebu Davud, Taharet 43, (90); Tirmizi, Salat 265, (357) •

Resulullah (sav) namazda omuzlarimiza eliyle dokunur ve: "Düzgün olun! Karisik durmayin, sonra kalblerinize de karisiklik ve ihtilaf girer. Hemen arkama, sizden akil ve dirayet sahibi olanlar dursun. Sonra tedricen bunlari takibedenler, sonra da onlari...

• Resulullah (sav) namazda omuzlarimiza eliyle dokunur ve: "Düzgün olun! Karisik durmayin, sonra kalblerinize de karisiklik ve ihtilaf girer. Hemen arkama, sizden akil ve dirayet sahibi olanlar dursun. Sonra tedricen bunlari takibedenler, sonra da onlari takibedenler dursun" derdi. (Ebu Mes'ud ilave eder: "Bugün sizler ihtilafta çok ilerisiniz.") Ravi: Ebu Mes'ud el-Bedri Kaynak: Müslim, Salat 122, (432); Nesai, Imamet 26, (2, 90); Ebu Davud, Salat 96, (674) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Benim hemen arkama sizden akil ve dirayet sahipleri dursun. Sonra onlari takip edenler, sonra onlari takip edenler, sonra da onlari takip edenler dursun. Çarsilarin karisikligindan sakinin. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Müslim, Salat 123, (432); Ebu Davud, Salat 96, (675); Tirmizi, Salat 168, (228) • Resulullah (sav) ile birlikte (bir gece) namaz kildim. Soluna duruvermistim, perçemimden tutarak sagina koydu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Ezan 57, 58, 59, 77, 79, Ilm 41, Vudu 5, 36, Ezan 161, Vitr 1, Amel fi's-Salat 1, Tefsir, Al • Ibnu Mes'ud (ra)'un yanina girmek için kendisinden müsaade istedik. Bize izin verdi. Sonra kalkip ikimizin arasinda namaz kildi. Sonra da: "Ben Resulullah (sav)'in böyle yaptigini gördüm" dedi. Ravi: Alkame ve el-Esved Kaynak: Müslim, Mesacid 26, (534); Ebu Davud, Salat 71, (613); Nesai, Mesacid 27, (2, 49-50), Iftitah 90, (2 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Erkeklerin teskil ettigi saflarin en hayirlisi birinci saftir. En kötüsü de en son saftir. Kadinlarin teskil ettikleri saflarin en hayirlisi en son saftir, en kötüsü de en öndekidir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Salat 132, (440); Ebu Davud, Salat 98, (678); Tirmizi, Salat 166, (224); Nesai, Imamet 32, ( • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ya saflarinizi düzeltirsiniz ya da Allah kalplerinize muhalefet atar - veya yüzlerinize..." demisti. Ravi: Nu'man Ibnu Besir Kaynak: Buhari, Ezan 71; Müslim, Salat 127, (436); Ebu Davud, Salat 94, (662, 663); Tirmizi,Salat 167, (227) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Saflarinizi düzgün kilin, zira saflarin düzeltilmesi namazin kemalin(i saglayan sartlar)dandir." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Ezan 132, 72, 74, 76; Müslim, Salat 124, (433, 434); Ebu Davud, Salat 94, (667-671); Nesai, • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Saflari düz kilin, omuzlari bir hizaya getirin, aradaki bosluklari kapatin, kardeslerinizini (sizi düzeltmeye çalisan) ellerine arsi nezaketli olun. Arada seytan gedikleri birakmayin. Kim safa kavusursa Allah ona kavusur. Kim de saftan koparsa Allah da ondan kopar." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 94, (666); Nesai, Imamet 31, (2, 93) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sizin en hayirliniz, namazda omuzlari en yumusak olandir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Salat 94, (672) • Resulullah bir adam gördü, safin gerisinde tek basina namaz kiliyordu. Ona namazini yeniden kilmayi emretti. Ravi: Vabisa Ibnu Ma'bed Kaynak: Ebu Davud, Salat 100, (682); Tirmizi, Salat 170, (230) • Resulullah (sav), Ashabinda bir gerileme görmüstü: "Ilerleyin bana uyun. Sizden sonrakiler de size uysunlar. Bir kavm gerilemeye devam eder eder de Allah da onlari geriletiverir" buyurdu. Ravi: Ebu Said Kaynak: Müslim, Salat 130, (438); Ebu Davud, Salat 98, (680); Nesai, Imamet 17, (2, 83) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Meleklerin Rabbleri indinde saf tutmalari gibi siz de saf tutmaz misiniz?" Biz: "Melekler nasil saf tutarlar?" dedik. "Onlar dedi, ön saflari tamamlarlar ve safda muntazam dururlar." Ravi: Cabir Ibnu Semüre Kaynak: Müslim, Salat 119, (430); Ebu Davud, Salat 94, (661); Nesai, Imamet 28, (2, 92) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Eger birinci safta ne oldugunu bilseydiniz, mutlaka kur'a çekilirdi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Salat 131, (439) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Imam, kendisine uyulmak için mesru kilinmistir. Öyleyse o tekbir getirdi mi siz de tekbir getirin. Rükuya gidince siz de rükuya gidin." "Semi'allahu li-men hamide" (Allah kendisine hamdedeni isitir) deyince "Allahümme Rabbena leke'l hamd" (Ey Rabbimiz hamdler sanadir) deyin. O ayakta namaz kilarsa siz de ayakta kilin, oturarak kilarsa siz de hepiniz oturarak namaz kilin." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 74, 82; Müslim, Salat 86-89, (414-417); Ebu Davud, Salat 69, (603, 604); Nesai, Iftitah • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sizden biri, rüku ve secdede basini imamdan önce kaldirdigi zaman Cenda-i Hakk'in, (Kiyamet günü) basini, esek basina veya suretine çevire(rek dirilte)ceginden korkmaz mi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 53; Müslim, Salat 114, (427); Ebu Davud, Salat 76, (623); Tirmizi, Salat 409, (682); Ne • Basini imamdan önce kaldirip indiren kimsenin alni seytanin elindedir. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Muvatta, Salat 57,(1,92) • Biz Resulullah (sav) ile birlikte namaz kilarken, o "semi'allahu li-men hamideh" deyince, bizden kimse, Resulullah (sav) alnini yere koyuncaya kadar, sirtini egmezdi. Ravi: Bera Kaynak: Buhari, Ezan 52, 91, 133; Müslim, Salat 198, (474); Ebu Davud, Salat 75, (620, 621, 622); Tirmizi, S • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir kimse, namazdan tek rek'ati imamla kilabilmisse, namazin tamamini beraber kilmis gibi olur." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Mevakitu's-Salat 29; Müslim, Mesacid 162, (607) • Ebu Davud'un bir diger rivayetinde söyle gelmistir: "Siz namaza gelince biz secdede isek hemen secdeye katilin, fakat onu (rek'at veya baska) bir sey saymayin, tek rek'ate kavusan namaza kavusmus sayilir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 156, (893) • Muvatta'nin rivayetinde söyledir: "Rek'ate kavusan secdeye kavusur. Kim Fatiha'ya yetisemezse, pek çok hayri kaçirmis demektir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Muvatta, Vukütu's-Salat 18, (1, 11) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Siz mescide geldiginiz(de cemaatle namaza baslanmis ise), imam (kiyam, rüku, secde, kuud) hangi hal üzere olursa olsun hemen uyun ve yapmakta oldugunu yapin." Ravi: Ali ve Mu'az Kaynak: Tirmizi, Salat 414, (591); Ebu Davud, Salat 28, (506) • Huzeyfe (ra) Medain sehrinde yüksekçe bir yerde durarak cemaate imam olmustu. Ebu Mes'ud kamisinden tutarak onu çekti. Namazdan çikinca, Ebu Mes'ud: "Insanlarin bundan men edildiklerini bilmiyor musun?" dedi. Öbürü: "Evet, ancak siz beni (gömlegimden tutup) çekince hatirladim!" dedi. Ravi: Hemmam Ibnu'l'Haris Kaynak: Ebu Davud, Salat 67, (597) • Sehl Ibnu Sa'd'a bir grup insan Hz. Peygamber (sav)'in minberinin hangi agaçtan yapildigi hususunda münakasa etmek üzere geldiler. Sehl: "Ben onun hangi agaçtan yapildigini, kimin yaptigini, Efendimiz (sav)'in hangi gün üzerine oturdugunu biliyonum" dedi ve açikladi: "Resulullah (sav) Ensardan falanca kadina bir adam gönderdi: "Marangoz kölene söyle, bana ahsaptan münasib bir sey yapsin da üzerine çikip halka hitabette bulunayim"" dedi. Köle de O'na su üç basamakli seyi imal ediverdi. Sonra Resulullah (sav), bunun su yere konmasini emretti. Mezkur minber, el-Gabe'nin ilgin agacindan yapilmistir. Resulullah (sav) minberin üzerine çikip namaza durdu ve tekbir getirdi, cemaat de O'nunla birlikte arkasindan tekbir getirdi. Sonra rükuya gitti, sonra geri geri gelerek minberden indi ve minberin dibinde secde yapti,sonra namazdan çikti, sonra halka yöneldi ve: "Ben bunu, bana uymaniz ve namazimi bilmeniz için yaptim" buyurdu. Ravi: Ebu Hazim Ibnu Dinar Kaynak: Buhari, Salat 64, 18, Cuma 36, I'tikaf 32, Hibe 3; Müslim, Mesacid 44, (544); Ebu Davud, Salat 221, • Resulullah (sav) geceleyin duvarlari alçak olan hücresinde namaz kilardi. Halk bu sebeple Aleyhissalatu Vesselam'in karaltisini (siluetini) görürdü. Böylece onlar da kalkip geceleyin, O'na uyarak (Onunki gibi namaz kildilar. Sabah olunca bu durumu konustular. Resulullah (sav) ikinci gecede de kalkti, halk da ayni sekilde yapti. Üçüncü gece de ayni sey tekerrür etti. Bundan sonra Resulullah oturdu ve çikmadi. Sabah olunca durumu medar-i bahs ettiler, sebebini sordular. Efendimiz su cevabi verdi: "Gece namazinin sizlere farz olmasindan korktum." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Ezan 80, Libas 43; Ebu Davud, Salat 243, (1126) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ikametin okundugunu duydunuz mu namaza yürüyün. Sakin ve vakur olmayi unutmayin. Sakin kosusmayin. Yetistiginiz yerden kilin, kaçirdiginiz kismi tamamlayin." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 23, Cuma 18; Müslim, Mesacid 151, (602); Muvatta, Salat 4, (1, 68-69); Ebu Davud, Salat • Resulullah (sav)'i isittim, kadinlara diyordu ki: "Sizden kim Allah'a ve ahiret gününe iman ediyorsa, erkekler baslarini kaldirincaya kadar basini yerden kaldirmasin, böylece erkeklerin avretlerini görmekten korunmus olur." Ravi: Esma Bintu Ebi Bekr Kaynak: Ebu Davud, Salat 146, (851) • Resulullah (aleyhissaldtu vessel&m) bize, içinde Kur'an'm cehren okundugu bir namaz kildirdi. Namazda kiraatta bir iltibasta bulundu. Namazdan çikinca yüzünü bize çevirdi ve: "Kiraati cehren okudugum zaman siz de okuyor musunuz?" diye sordu. Bazilarimiz: "Evet bunu yapiyoruz!" dediler. Resulullah (sav): "Sakin ha! Ben kendi kendime: "Kim, ben okurken okuyarak benden okumayi kapmaya çalisiyor?" diyordum. Kur'an'i cehren okudugum zaman, Kur'an'dan Fatiha hariç hiçbir seyi okumayin" buyurdular. Ravi: Ubadetu'bnu's-Samit Kaynak: Ebu Davud, Salat 136, (823, 824); Tirmizi, Salat 232, (311); Nesai, Iftitah 29, (2,141) • Resulullah (sav) ögle namazina durdu. Bir adam da arkasinda Sebbihisme Rabbike'l-A'la suresini okumaya basladi. Resulullah (sav) namazdan çikinca: "Kimdi okuyan?" diye sordu. Adam: "Bendim!" dedi. Bunun üzerine: "Hakikaten anladim ki biriniz bunu benden cezbedip aldi." Ravi: Imran Ibnu Husayn Kaynak: Müslim, Salat 47, (398); Ebu Davud, Salat 138, (828); Nesai, Iftitah 27, 28, (2,140-141) • Resulullah (sav) namazda (cehri olarak) kiraatte bulunuyordu. Bir kismini okumayi terketti. (Namazdan sonra, cemaatten) bir adam: "Ey Allah'in Resulü, su su ayetleri okumayi terkettiniz!" dedi. Resulullah: "Niye bana hatirlatmadin?" buyurdular. (Bir rivayette su ziyade gelmistir: "(Adam)... ben onlarin neshedildigini zannetmistim.") Ravi: Müsevver Ibnu Yezid el'Maliki Kaynak: Ebu Davud, Salat 163, (907) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ey Ali, namazda (takilirsa) imami açma!" Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Salat 164, (903) • Bisr Ibnu Mihcan babasindan anlattigina göre, babasi (Mihcan) Resulullah (sav)'in meclisinde idi. O sirada namaz için ezan okundu. Resulullah (sav) kalkti, namaz kildi ve döndü. Mihcan hala yerindeydi. "Herkesle beraber namaz kilmana mani olan sey nedir, sen müslüman degil misin?" diye sordu. Mihcan: "Elbette müslümanim, ancak ben ailemle namazimi kilmistim!"dedi. Efendimiz: "Mescide geldigin zaman namaza kalkilirsa kilmis bile olsan cemaatle birlikte sen de katl." buyurdu. Ravi: Bisr Ibnu Mihcan Kaynak: Muvatta, Salatu'l-Cema'a 8, (1, 132); Nesai, Imamet 53,(2,112) • Anlattigina göre, bir adam kendisine sordu: "Ben evde namazimi kilip sonra da imamla namaza yetisiyorum; onunla da namaz kilayim mi?" "Evet" deyince adam tekrar sordu: "Peki, bunlardan hangisini (farz olan) namazim yapayim?" "Bu senin elinde mi?" dedi, "bu Allah'a kalmistir, diledigini (asil farz olan) namazin yerine sayar!" Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Salatu'l-Cema'a 9, (1, 133) • Süleyman Mevla Meymune'nin Ibnu Ömer (ra)'den naklettigine göre, Ibnu Ömer sunu anlatmistir: "Resulullah (sav) buyurdular ki: "Bir günde ayni namazi iki sefer kilmayin." Ravi: Süleyman Mevla Meymune Kaynak: Ebu Davud, Salat 68, (579); Nesai, Imamet 56, (2,114) • Ibnu Ömer (ra) diyordu ki: "Kim aksamla sabahi kilar sonra da bu namazlarda imama yetisirse, onlara dönmesin." Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Salatu'l-Cema'a 12, (1, 133) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Namaz için ikamet okununca farzdan baska namaz yoktur (kilinmaz)." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Müsafirin 63, (710); Ebu Davud, Salat 294, (1266); Tirmizi, Salat 312, (421); Nesai, Imamet • Hz. Ömer (ra), mescide geldigi vakit, cemaat namazi kilmis ise hemen farza baslardi, ondan önce baska namaz kilmazdi. Ravi: Rebia Ibnu Ebi Abdirrahman Kaynak: Muvatta, Kasru's-Salat 75, (1, 168) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Imam namazi kilip tesehhüdü tamamladiktan sonra, selam vermezden önce hades vaki olsa (yani abdesti bozulsa), namazi tamamlanmistir, namazini tamamlayan cemaatteki diger kimselerin namazi da tamamlanmistir." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Ebu Davud, Salat 74, (617); Tirmizi, Salat 300, (408) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "(imamlar) sizin için kilarlar. Dogru kilarlarsa (sevabi) sizedir. Hatali kilarlarsa (sizin namazinizin sevabi) sizedir, hata onlarin aleyhlerinedir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Ezan 55 •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim cuma günü cenabet guslü ile gusül yapar, sonra cumaya giderse sanki bir deve kurban etmis gibi (sevaba nail) olur. Kim ikinci saatte giderse bir sigir kurban etmis gibi (sevaba nail) olur. Kim üçüncü saat giderse boynuzlu...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim cuma günü cenabet guslü ile gusül yapar, sonra cumaya giderse sanki bir deve kurban etmis gibi (sevaba nail) olur. Kim ikinci saatte giderse bir sigir kurban etmis gibi (sevaba nail) olur. Kim üçüncü saat giderse boynuzlu bir davar kurban etmis gibi (sevaba nail) olur. Kim dördüncü saat giderse bir tavuk kurban etmis gibi (sevaba nail) olur. Kim besinci saatte giderse bir yumurta tasadduk etmis gibi (sevaba nail) olur, imam (hutbeye) çikinca melekler hazir olur, zikri dinlerler." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Cuma 4, 19; Müslim, Cum'a 10, (850); Muvatta, Cuma 1, (1, 101); Ebu Davud, Taharet 129, (351 • Bir rivayette söyle denmistir: "Cuma günü olunca, mescidin her bir kapisinda melekler vardir, ilk gelenleri sirayla yazarlar. Imam (minbere) oturunca defterleri kapatip, zikri dinlemeye giderler." Ravi: Kaynak: Müslim, Cuma 24, (850) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim (cuma günü) yikar ve yikanirsa, kim erkenden (mescide) gider ve hutbenin basina yetisirse, yürür ve binmezse, imama yakin durur, dinler, malayani söz etmezse ona her bir adim için bir yillik amelin oruçlari ve namazlariyla sevabi yazilir." Ravi: Evs Ibnu Evs es-Sakafi Kaynak: Ebu Davud, Taharet 129, (345, 346); Tirmizi, Salat 356, (496); Nesai, Cuma 12, 197); Ibnu Mace, Ikam • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cuma namazina üç (grup) insan katilir: 1) Kisi var, namaza katilir, bos konusma yapar. Bunun namazdan hissesi, o konusmasidir. 2) Kisi var namaza gelir dua eder. Bu kimse AUah'a duada bulunmustur, Allah dilerse onun istedigini hemen verir, dilerse vermez. 3) Kisi vardir, namaza gelir sadece dinler ve sükut eder, mü'minlerin arasindan yararak geçmez, kimseye eza vermez. Onun bu namazi, daha önce geçen cumaya ve fazladan da üç güne kadar (günahlarina) kefarettir. Bu hal Cenab-i Hakk'in su sözüne binaendir: "Kim bir hayir yaparsa bu kendisinden on misliyle kabul edilir" (En'am 160). Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Ebu Davud, Salat 235, (1113) • Kufe'de hutbe verirken minberden söyle seslenmistir: "Cuma günü olunca seytan çarsi ve pazara erkenden bayraklariyla gider, insanlara binbir engel çikararak mani olmaya, onlari cumadan (hiç olsun) geciktirmeye çalisir. Melekler de erkenden gidip mescidin kapilarina dururlar. Gelenleri birinci saatte gelenler, ikinci saatte gelenler diye yazarlar. Bu hal imam (hutbeye) çikincaya kadar devam eder. Kisi mescidde, imami görüp, dinleyebilecegi bir yere oturup can kulagiyla dinledi ve konusmadi mi, kendisine iki kat sevap vardir. Kisi uzakta kalir ve imami dinleyemeyecegi bir yere oturur, sessiz durur ve konusmazsa bir hisse sevap alir. Eger, imami görüp dinleyebilecegi bir yere oturur fakat bos konusma yapar, sessiz kalmazsa, ona iki hisse vebal yazilir. Eger, dinleme ve görme imkani olmayan bir yere oturur ve bos konusur ve sessiz kalmazsa, ona bir hisse vebal vardir. Kim de yanindaki arkadasina cuma günü "sus" derse "bos konusmus" olur. Kim de bos konusur ise, o cumadaki sevaptan nasibsiz kalir." (Hz. Ali) konusmasinin sonunda sunu söyledi: "Ben bunu Resulullah (sav)'dan isittim." Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Salat 209, (1061) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cuma namazi, dört kisi hariç geri kalan her müslüman üzerine cemaat içinde yapmasi gereken vacib bir hakk'dir. Cumadan istisna edilen bu dört kisi sunlardir: Köle, kadin, çocuk ve hasta." Ravi: Tarik Ibnu Sihab Kaynak: Ebu Davud, Salat 215, (1067) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ezani her isitene cuma farzdir." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l'As Kaynak: Ebu Davud, Salat 212, (1056) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Her ihtilam olan erkege cumaya gitmek vacibtir. Cumaya her gidene de gusül vaciptir." Ravi: Hafsa Kaynak: Ebu Davud, Taharet 129, (342); Nesai, Cuma 2, (3,89) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cum'a, geceleyin ailesine dönebilen herkese farzdir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Salat 360, (502) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cuma namazindan veya baskasindan bir rek'ate yetisenin namazi tamam olmustur." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Nesai, Mevakit 30, (1, 274,275) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cuma namazindan bir rek'ate yetisen, cuma namazina yetismistir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Nesai, Cuma 41, (3,112,113) • Kuba ahalisinden bir adam -Resulullah (sav)'la sohbet etme serefine ermis bulunan- babasindan naklen demistir ki: "Resulullah bize Kuba'dan (gelerek Medine'de) cuma namazina katilmamizi emretti." Ravi: Kaynak: Tirmizi, Salat 360, (501) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim önemsemiyerek üç cumayi terkedecek olursa, Allah onun kalbini mühürler." Ravi: Ebu'l-Ca'd ed'Dumri Kaynak: Ebu Davud,Salat 210, (1052); Tirmizi, Salat 359, (500); Nesai, Cuma 2, (3,88) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cuma namazini özürsüz olarak kim terkedecek olursa bir dinar para tasadduk etsin, (bu kadar) bulamazsa, yarim dinar tasadduk etsin." Ravi: Semüre Ibnu Cündüb Kaynak: Ebu Davud, Salat 211, (1053-1054); Nesai, Keffaret 3, (3,89); Ibnu Mace, Ikamet 93, (1128) • Ebu'l-Melih, ismi Umayr Ibnu Amir el-Hüzeli (ra) olan babasindan naklen anlattigina göre, babasi Hudeybiye seferi sirasinda bir cuma günü, Resulullah (sav) ile birlikte bulunmustur. O gün, ayakkabilarinin altini islatmayacak kadar yagmur yagmis, bunun üzerine Efendimiz, herkesin yerlerinde namaz kilmalarini emir buyurmustur." Ravi: Ebu'l-Melih Kaynak: Ebu Davud, Salat 213, (1058, 1059); Nesai, Imamet 51, (2, 111) •

Resulullah (sav), cumayi (ögleyin) günes meyl edince kilardi. Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Cuma 224, (1084); Tirmizi, Salat 361, (503)

• Resulullah (sav), cumayi (ögleyin) günes meyl edince kilardi. Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Cuma 224, (1084); Tirmizi, Salat 361, (503) • Buhari'nin bir diger rivayetinde söyle gelmistir: "Resulullah (sav) soguk siddetlenince namazi erken (ilk vaktinde) kilardi. Sicak siddetlenince namazi-yani cumayi- (ögleyin biraz) serinleyince kilardi." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Cum'a 16 • Biz Resulullah (sav)'la cum'ayi kilar sonra da kaylule (ögle uykusu) yapardik. Ravi: Sehl Ibnu Sa'd Kaynak: Buhari, Cum'a 40, 41, Hars 21, Et'ime 17, Isti'zan 16, 39; Müslim, Cuma 30, (859); Ebu Davud, Cuma 2 • Resulullah (sav), Hz. Ebu Bekr ve Hz. Ömer (ra) devirlerinde cuma namazin ilk ezani, imam minbere oturunca okunurdu. Ancak Hz. Osman zamani olup cemaat artinca, emri üzerine (Medine çarsisinda) Zevra nam yerde üçüncü bir ezan daha okundu. (Cum'a ezani isi) bu sekilde sabitlesti. Ravi: es'Saib Ibnu Yezid Kaynak: Buhari, Cuma 21, 22, 24, 25; Ebu Davud, Salat 225; Tirmizi, Salat 372, (516); Nesai, Cuma 15, (3,100 •

Resulullah (sav) iki hutbe okurdu. Minbere çikinca otururdu. (Bu esnada müezzin ezan okurdu). Müezzin ezani bitirince kalkar ve hutbeyi okur, sonra tekrar oturur ve (bu sirada) konusmazdi. Sonra kalkar (ikinci defa) hutbe okurdu. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak:...

• Resulullah (sav) iki hutbe okurdu. Minbere çikinca otururdu. (Bu esnada müezzin ezan okurdu). Müezzin ezani bitirince kalkar ve hutbeyi okur, sonra tekrar oturur ve (bu sirada) konusmazdi. Sonra kalkar (ikinci defa) hutbe okurdu. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Cuma 30, 27; Müslim, Cuma 33; Ebu Davud, Salat, 227, (1092); Tirmizi, Salat 363, (506) • Nesai'nin rivayetinde: "Resulullah (sav) ayakta iki hutbe verir, bunlarin arasini (kisa) bir oturusla ayirirdi" denmistir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Nesai, Cuma 33, (3,109) • Ka'b, mescide girince Abdurrahman Ibnu Ümmi'l Hakem'i oturarak hutbe verir görmüs ve derhal müdahele etmistir: "Su habise bakin hele! Oturarak hutbe veriyor. Halbuki Cenab-i Hakk Kitab-i Mübin'inde (mealen): "Onlar bir ticaret, yahud bir oyun, bir eglence gördükleri zaman ona yönelip dagildilar ve seni ayakta biraktilar" (Cuma 11) buyurmustur." Ravi: Ka'b Ibnu Ucre Kaynak: Müslim, Cuma 39, (864); Nesai, Cuma 18, (3,102) • Anlattigina göre, Bisr Ibnu Mervan'i, minberde ellerini kaldirarak hutbe verirken görmüs ve derhal müdahale etmistir: "Allah su iki kisa elin belasini versin. Ben Resulullah (sav)'i gördüm, eliyle sundan fazla kaldirmazdi" dedi ve sehadet parmagiyla isaret etti. Ravi: Umare Ibnu Rüveybe Kaynak: Müslim, Cuma 53, (874); Ebu Davud, Salat 230, (1104); Tirmizi, Salat 371, (515); Nesai, Cuma 29, (3, • Resulullah (sav) hutbe verdi mi gözleri kizarir, sesi yükselir, öfkesi artardi. Sanki bir orduya "Düsmaniniz aksama veya sabaha size baskin yapacak!" diye tehlikeyi haber veren komutan gibi (fevkalde ciddi bir eda ile): "Ben size, Kiyamet su iki parmak kadar yakinlasmis oldugu bir zamanda peygamber gönderildim" der ve sehadet parmagi ile orta parmagini birbirine yaklastirarak gösterir, sözlerine söyle devam ederdi: "Emmd bad! Bilesiniz, sözlerin en hayirlisi Kitabullah'tir. En güzel yol da Muhammed'in yoludur. Islerin en serlisi de sonradan ihdas edilenlerdir. Her bid'at dalalettir." Ayrica, sunlari da söylerdi: "Ben her mü'mine kendi nefsinden daha yakinim. Nitekim, kim bir mal birakirsa bu ailesi içindir. Kim bir borç veya (bakima muhtaç) horanta birakirsa bu bana aittir ve benim uzerimedir." Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Cuma 43, (867); Nesai, Iydeyn 22, (3,188, 189) • Resulullah (sav) tesehhüd okuyunca su mealde zikirde, duada bulunuyordu: "Hamd Allah'adir, O'na siginir, O'ndan magrifet dileriz. Nefislerimizin serrinden de O'na siginiriz. Allah kime hidayet verirse onu kimse sapitamaz, kimi de sapitirsa onu kimse hidayete götüremez. Sehadet ederim ki, Allah'tan baska ilah yoktur. Yine sehadet ederim ki, Muhammed O'nun kulu ve Resulüdür. O'nu hak ile, kiyametten önce müjdeleyici ve korkutucu olarak gönderdi. Kim Allah ve Resulüne itaat ederse dogru yolu bulmustur. Kim de o ikisine isyan ederse, (bilsin ki) sadece kendisine zarar verir, Allah'a hiçbir zarar veremez." [Bir rivayette hadise su ziyadeyi yaptiktan sonra gerisini aynen rivayet etmistir.... (Cuma günü tesehhüd'den sonra...)] Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Ebu Davud, Salat 229, (1097,1098) • Resulullah (sav)'in namazi vasatti, hutbesi de vasatti. Ravi: Cabir Ibnu Semure Kaynak: Müslim, Cuma 41, (866); Ebu Davud, Salat 229, (1101); Nesai, Cuma 35, (3,110) • Ammar bize hitabetmisti. (Konusmasini) veciz ve belig yapti. Minberden inince: "Ey Ebul-Yakzan belig ve veciz konustun! Keske biraz daha nefesleseydiniz (uzatsaydiniz)!" dedik. Bize su cevabi verdi: "Ben Resulullah (sav)'i dinledim, söyle buyurmustu: "Kisinin namazinin uzunlugu ve hutbesinin kisaligi onun fikhinin (ilminin) alametidir. Öyle ise, hutbeyi kisa tutun, namazi uzun (zira, beyanda sihir var)." Ravi: Ebu Vail Kaynak: Müslim, Cuma 47, (869); Ebu Davud, Salat 231, (1106) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Içerisinde tesehhüd bulunmayan her hutbe kesik bir el gibidir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Nikah 16, (1106); Ebu Davud, Edeb 22, (4841) • Ebu Davud'un diger bir rivayetinde: "Allah'a hamd ile baslamayan her kelam kesiktir" denmistir. Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Edeb 21, (4840) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Zikr (yani hutbe) sirasinda hazir bulunun, imama yakin olun. Zira kisi, uzaklasmaya devam ede ede, girse bile cennette de geri kalir." Ravi: Semüre Ibnu Cündüb Kaynak: Ebu Davud, Salat 232, (1108) • Resulullah (sav)'a geldim. Hutbe veriyordu. Ben: "Ey Allah'in Resulü! Yabanci ve dinini bilmeyen bir kimseyim, sizden dinimin ne oldugunu soruyorum!" dedim. Bunun üzerine bana yöneldi, hutbesini birakarak yanima kadar geldi. Kendisine bir sandalye getirildi. Zannedersem ayaklari demirdendi. Üzerine oturdu. Hemen Allah'in kendisine ögrettiklerinden bana ögretmeye basladi. Sonra tekrar hutbesine dönerek, sonunu tamamladi. Ravi: Ebu Rifaa el-Adevi Kaynak: Müslim, Cuma 60, (876); Nesai, Zinet 123, (8,220) • Hz. Osman (ra) hutbelerine çogu kere su hususu hatirlatarak baslardi: "Isitin, kulak verin. Zira isiterek, kulak verenle isitmeden kulak verenin sevaptan hissesi birdir." Ravi: Osman Kaynak: Müslim, Cuma 8, (1, 104) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cuma günü, imam hutbe okurken, sen (yanibasinda konusan) arkadasina: "Sus!" desen bos laf etmis olursun." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Cuma 36; Müslim, Cuma 11, (851); Muvatta, Cuma 6, (1, 103); Ebu Davud, Salat 235, (1112); Ti •

(Emevi halifelerinden) Mervan, Ebu Hüreyre, (ra)'yi Medine'ye halef tayin etti. Ebu Hüreyre, cumayi kildirdi ve birinci rek'atte, el-Hamd süresini okuduktan sonra Cuma süresini okudu, ikinci rek'atte Ve iza caeke'l-Münafikun'u okudu. Dedi ki: "Ben Resulullah...

• (Emevi halifelerinden) Mervan, Ebu Hüreyre, (ra)'yi Medine'ye halef tayin etti. Ebu Hüreyre, cumayi kildirdi ve birinci rek'atte, el-Hamd süresini okuduktan sonra Cuma süresini okudu, ikinci rek'atte Ve iza caeke'l-Münafikun'u okudu. Dedi ki: "Ben Resulullah (sav)'in bunlari okudugunu isittim." Ravi: Ubeydullah Ibnu Ebi Rafi Kaynak: Müslim, Cuma 61, (877); Ebu Davud, Salat 242, (112); Tirmizi, Salat 374, (519) • Resulullah (sav) cum'ada Sebbihisme Rabbike'l-A'la ve Hel etake hadisu'l-Gasiye sürelerini okurdu. Ravi: Semüre Ibnu Cündüb Kaynak: Ebu Davud, Salat 242, (519); Nesai, Cum'a 39, (3, 111,112) • Resulullah (sav) cuma günü sabah namazinda Elif-lam mim Tenzil'i birinci rek'atte; Hel Eta'yi da ikinci rek'atte okurdu. Cuma namazinda da Cuma ve Münafikun surelerini okurdu. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Müslim, Cuma 64, (879); Ebu Davud, Salat 218, (1074); Tirmizi, Salat 375, (520); Nesai, Cuma 38, (3, • Kaf ve'l Kur'ani'l-Mecid suresini, cuma günü minber üzerinden her cum'ada okurken Resulullah (sav)'in kendi dillerinden aldim. Ravi: Ümmü Hisam Bintu Harise Ibnu'n-Nu'man Kaynak: Müslim, Cuma 52, (873); Ebu Davud, Salat 229, (1100); Nesai, Cuma 28, (3,107) • Resulullah (sav)'i minberde: "... (Zuhruf 77) diye okurken isittim." Ravi: Ya'la Ibnu Ümeyye Kaynak: Buhari, Tefsir, Zuhruf 2, Bed'ü'l-Halk 6, 10; Müslim, Cuma 49, (871); Ebu Davud, Huruf 1, (3992); Ti •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Birinizin Harre'nin sirtinda namaz kilmasi, onun için cuma günü oturup oturup da imam hutbeye baslayinca gelip cemaatin omuzlarini yararak cemaate katilmasindan hayirlidir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Muvatta, Cuma 18, (1, 110)

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Birinizin Harre'nin sirtinda namaz kilmasi, onun için cuma günü oturup oturup da imam hutbeye baslayinca gelip cemaatin omuzlarini yararak cemaate katilmasindan hayirlidir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Muvatta, Cuma 18, (1, 110) • Tirmizi'de Mu'az Ibnu Enes'ten merfu olarak su rivayet kaydedilmistir: "Cuma günü kim cemaatin omuzlarini yararak ilerlerse cehenneme bir köprü ittihaz olunur." Ravi: Mu'az Ibnu Enes Kaynak: Tirmizi, Salat 369, (513) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sizden kimse, cuma günü kardesini kaldirip sonra da yerine oturmasin. Lakin: "Açilin" desin." Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Selam 27-30, (2178) • Ibnu Ömer (sav)'i isittim, diyordu ki: "Resulullah (sav) kisinin bir baskasini kaldirarak yerine oturmasini yasakladi." Nafi'ye: "Bu yasak cum'aya mi mahsus?" diye soruldu. "Cum'a ve diger günlerde!" diye cevap verdi. Ravi: Nafi' Kaynak: Buhari, Cuma 20, Isti'zan 31,32; Müslim, Selam 28, (2177) • Resulullah (sav), cuma günü imam hutbe verirken hubve tarzinda oturmayi yasakladi. Ravi: Mu'az Ibnu Enes Kaynak: Ebu Davud, Salat 234, (1110); Tirmizi, Salat 370, (514) • Hz. Muaviye (ra) ile Beytul-Makdis'te hazir oldum. Bize cuma kildirdi. Baktim ki, mescidde bulunanlarin çogu Resulullah (sav)'in ashabi idi ve imam hutbe verirken ihtiba ederek oturmuslardi. Ravi: Seddad Ibnu Evs Kaynak: Ebu Davud, Salat 234, (1111) • Resulullah (sav), cum'a günü namazdan önce cemaat teskilini yasakladi." [Rezin ilavesidir. Ebu Davud'da gelen bir hadisin parçasidir. (Salat 220, (1079)] Ravi: Amr Ibnu Su'ayb (an ebihi an ceddihi) Kaynak: Rezin • Resulullah (sav)'in cuma günü minbere çikinca: "Oturunuz!" dedi. Bunu Ibnu Mes'ud (ra) isitince oldugu yerde oturdu, tam mescidin giris kapisinin üstüydü. Resulullah (sav) onu bu halde gördü ve: "Gel! Ey Abdullah Ibnu Mes'ud!" buyurdu. Ravi: Cabir Kaynak: Ebu Davud, Salat 226, (1091) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cum'a günü biriniz (mescitte) uyuklayacak olursa oturdugu yeri degistirsin." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 239, (1119); Tirmizi, Salat 379, (526) • Resulullah (sav)'in mescidinde kilinan cumadan sonra ilk kilinan cuma namazi, Bahreyn köylerinden olan Cuvasa'daki Abdü'l-Kays mescidinde kilinan namazdi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Cuma 11; Ebu Davud, Salat 216, (1068) •

Medine'de ögle namazini Resulullah (sav) ile dört rek'at kildik. Mekke'ye gitmek üzere yola çikip Zülhuleyfe'ye gelince ikindiyi iki rek'at kildi." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 5, Hacc 24, 25, 27,117,119, Cihad 104,126; Müslim, Salatu'l-Müsafirin...

• Medine'de ögle namazini Resulullah (sav) ile dört rek'at kildik. Mekke'ye gitmek üzere yola çikip Zülhuleyfe'ye gelince ikindiyi iki rek'at kildi." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 5, Hacc 24, 25, 27,117,119, Cihad 104,126; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 11, (6 • Kendisinden kasru's-salat yani namazin kisaltilmasi hakkinda sorulmustu. Söyle cevap verdi: "Resulullah (sav) üç millik mesafeyi veya -S'be'nin sekkine göre- üç fersah mesafeyi disari çikti mi iki rek'at kilar." Ravi: Enes Kaynak: Müslim, Salatul-Müsafirin 12, (691); Ebu Davud, Salat 271, (1201) • Imam Malik'e ulastigina göre, Ibnu Abbas (ra) Mekke-Taif arasindaki kadar, Mekke- Usfan arasindaki kadar ve keza Mekke-Cidde arasindaki kadar mesafede namazi kasrediyordu. Malik der ki: "Bu mesafeler dört berid'dir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Muvatta, Kasru's-Salat 15, (1, 148) • Resulullah (sav) Medine'den Mekke'ye gitmek üzere yola çikti. Rabbulalemin'den baska hiç bir seyden korkmuyordu. Yolda namazi ikiser ikiser (yani kasrederek) kildi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 391, (547); Nesai, Taksiru's-Salat 1, (3,117) • Resulullah (sav) ile birlikte Mekke'ye gitmek üzere Medine'den çiktik. Efendimiz yolda namazlari ikiser ikiser kiliyordu. Medine'ye dönünceye kadar hep böyle yapti." Enes'e: "Mekke'de ne kadar kaldiniz?" diye sorulmustu: "Orada on gün kaldik" dedi. Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Taksir 1, Megazi 52; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 15, (693); Ebu Davud, Salat 279, (1233); Tir • Resulullah (Mekke'de) ondokuz gün ikamet etti ve namazlari kasretti. Biz de (bundan böyle) sefer yapip ondokuz gün ikamet ettik mi namazlari hep kasrederdik, ondokuzundan fazla kaldik mi artik dörde tamamlardik. (Ebu Davud'un bir diger rivayetinde "...Onyedi gün" denmistir. Nesai'nin bir diger rivayetinde: "Fetih senesinde Mekke'de onbes gün ikamet etti ve namazlari bu esnada kasretti." denmistir.) Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Taksir 1, Megazi 52; Ebu Davud, Salat 279, (1230, 1231, 1232); Tirmizi, Salat 392, (549); Ne • Fetih günü, Resulullah (sav)'la birlikte Mekke'de hazir bulundum. Mekke'de onsekiz gece kaldi, bu esnada namazlari hep iki kildi. Söyle hitabediyordu: "Ey bölge halki! Siz bize bakmayin, dört kilin. Biz hep yolcuyuz (bu sebeple kasrederek iki kiliyoruz). Ravi: Imran Ibnu Husayn Kaynak: Ebu Davud, Salat 270, (1229) • Resalullah (sav) Tebük'de yirmi gün ikamet etti ve namazlari hep kasretti." Ravi: Cabir Kaynak: Ebu Davud, Salat 280, (1235) • Resulullah (sav) Mina'da bize, sayica en çok oldugumuz ve en ziyade güven içinde oldugumuz bir zamanda namazi iki rek'at kildirdik. Ravi: Harise Ibnu Vehb Kaynak: Buhari, Taksir 2, Hacc 84; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 21, (696); Ebu Davud, Hacc 77, (1965); Tirmizi • Resulullah (sav) Mina'da bize iki rek'at kildirdi, arkasindan Ebu Bekr de öyle kildirdi. Ebu Bekr'den sonra Hz. Ömer ve hilafetinin basinda Hz. Osman (ra) da iki kildirdilar. Sonra Hz. Osman dört rek'atli olarak kildirdi. Ibnu Ömer imamla kilarsa dört kilardi, yalniz kilinca da iki kilardi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 2, Hacc 84; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 17, (694); Nesai, Taksiru's-Salat 3, • Anlatildigina göre, Hz. Osman (ra) Taif de emval edinip orada ikamet etmeyi arzu ettigi zaman Mina'da dört rek'at kildi. Sonra imamlar bununla amel ettiler. Ravi: Osman Kaynak: Ebu Davud, Menasik 76, (1961-1964) • Bir rivayette de söyle denmistir: "Hz. Osman (sonradan) bedeviler sebebiyle dört kilmistir. Çünkü o sene pek çok bedevi hacc'a gelmisti. Namazin dört rek'at oldugunu ögretmek için halka dört rek'at kildirdi." [Bir rivayette de söyle denmistir: "(Hz. Osman Mina'da dört kildi.) Çünkü o, Hacc'tan sonra ikamete azmetmisti."] Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Menasik 76, (1962) • Ebu Davud'un kaydina göre Ibnu Mes'ud (ra) (Mina'da) namazi dört kilmisti. Kendisine: "Sen, (daha önce dört kildigi için) Osman'i ayiplamistin, simdi ise dört kiliyorsun!" denilmisti. (Özür beyan ederek) su cevabi verdi: "Muhalefet zararlidir." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Menasik 76, (1960) • Anlatildigma göre, Mekke'de namazi halka iki rek'at kildirdi. Selam verince: "Ey Mekkeliler" dedi, "namazlarinizi dörde tamamlayan. Biz yolcuyuz (bu sebeple iki kildik)." Ravi: Ömer Kaynak: Muvatta, Kasru's-Salat 19, (1, 149) •

Resulullah (sav), günes batiya meyletmeden yola çikinca, ögle namazini ikindi vaktine te'hir eder, ikindi olunca mola verir, ikisini cemederdi (beraber kilardi). Yola çikmazdan önce günes batiya meyletti (ögle vakti) girdi ise, hareketten önce her ikisini de...

• Resulullah (sav), günes batiya meyletmeden yola çikinca, ögle namazini ikindi vaktine te'hir eder, ikindi olunca mola verir, ikisini cemederdi (beraber kilardi). Yola çikmazdan önce günes batiya meyletti (ögle vakti) girdi ise, hareketten önce her ikisini de (ögle ve ikindi) kilar sonra yola çikardi." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 16,15; Müslim, Müsafirin 46, (704); Ebu Davud, Salat 274, (1218, 1219); Nesa • Bir rivayette de söyle gelmistir: "...Acele yürümek gerekirse ögleyi ikindiye te'hir eder, ikisini birlestirirdi, keza ufuktaki aydinlik kaybolunca da aksamla yatsiyi birlestirirdi." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 16,15; Müslim, Müsafirin 46, (704); Ebu Davud, Salat 274, (1218, 1219); Nesa • Resulullah (sav) yol halinde iken ögle ile ikindiyi birlestirirdi, aksam ile yatsiyi da birlestirdi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 13 • Resulullah (sav) aksam ve yatsiyi Müzdelife'de beraberce kildi. Bunlardan herbiri için ayri bir ikamet okudu, iki namaz arasinda nafile kilmadi, Bunlardan birinden sonra da nafile kilmadi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Hacc 93, 96; Müslim, Hacc 286, (703), 987, (1288); Muvatta, Hacc 196, (1, 400); Ebu Davud, M • Ben Resulullah (sav)'i su ikisi hariç, vakti disinda tek bir namazi kildigini görmedim: Müzdelife'de aksamla yatsiyi birlestirdi. O gün sabahi da vaktinden önce kildi." Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Buhari, Hac 99, 97; Müslim, Hacc 292, (1289); Ebu Davud, Menasik 65, (1934); Nesai, 49, (1, 291-292) • Resulullah (sav) ögle ve ikindi namazlarini, Arafat'ta tek bir ezan ve iki ayri ikametle kildi. Iki namaz arasinda nafile kilmadi. Müzdelife'de de aksamla yatsiyi bir ezan ve iki ikametle kildi ve aralarinda nafile kilmadi." Ravi: Ca'fer Ibnu Muhammed Ibni Mesleme Kaynak: Ebu Davud, Menasik 67, (1906) • Kim iki namazi özürsüz olarak cem'ederse büyük günah kapilarindan bir kapiya gelmis olur. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 138, (188) • Resulullah (sav) Medine'de yedi ve sekiz (rek'at) ögle, ikindi, aksam ve yatsi namazlarini (cemederek) kildi. Eyyub (es-Sahtiyani) der ki: "Belki de bu, yagmurlu bir gecedeydi." Öbürü (Ebu's-Sa'sa): "Belki!" dedi. (Sahiheyn'in bir rivayetinde su ziyade var: "Hadisi Ibnu Abbas'tan rivayet eden raviye dendi ki: "Zannederim, ögleyi te'hir, ikindiyi ta'cil, keza aksami te'hir yatsiyi da ta'cil etmis olmali?" Cevaben: "Bunu ben de böyle zannediyorum!" dedi.) Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Mevakit 12, Teheccüd 30; Müslim, Müsafirin 49, (705); Ebu Davud, Salat 274, (1210, 1211, 121 • Müslim'de gelen bir baska rivayette söyle denmistir: "Resulullah (sav) korku ve sefer hali olmaksizin ögle ve ikindiyi birlestirerek, aksam ve yatsiyi da birlestirerek kildi." Imam Malik: "Ben bunu, yagmurlu günde yapilmis olacagini zannediyorum" demistir. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Muvatta, Kasru's-Salat 4, (1, 144); Müslim, Müsafirin 49, (705) •

Resulullah (sav)'a (Onsekiz defa) refakat ettim. Ancak, sefer sirasinda nafile kildigini hiç görmedim. Allah Teala hazretleri söyle buyurmustur: "Resulullah'tan sizin için güzel örnek vardir" (Ahzab 21)". Ibnu Ömer devamla der ki: "Eger nafileyi kilsaydim...

• Resulullah (sav)'a (Onsekiz defa) refakat ettim. Ancak, sefer sirasinda nafile kildigini hiç görmedim. Allah Teala hazretleri söyle buyurmustur: "Resulullah'tan sizin için güzel örnek vardir" (Ahzab 21)". Ibnu Ömer devamla der ki: "Eger nafileyi kilsaydim namazi da tam kilardim." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Taksiru's-Salat 11; Müslim, Müsafirin 9, (689); Muvatta, Kasru's-Salat 22, (1, 150); Ebu Dav • Ben, Resulullah (sav)'a onsekiz seferde istirak ettim. Onun, günes meyledince ögleden önce kildigi iki rek'ati terkettigini görmedim. Ravi: Bera Kaynak: Ebu Davud, Salat 276, (1222); Tirmizi, Salat 393, (550) • Ibnu Ömer (ra), oglu Ubeydullah'i seferde nafile kilarken görürdü de bundan dolayi onu kinamazdi. Ravi: Nafi' Kaynak: Muvatta, Kasru's-Salat 24, (1, 150) • Resulullah (sav) ile birlikte umre yapmak üzere Medine'den Mekke'ye dogru yola çiktik. Mekke'ye gelince: "Ey Allah'in Resulü, annem babam sana feda olsun. Sen kisa kildin, ben tam kildim, sen yedin ben oruç tuttum, (ne dersiniz?)" dedim. Su cevabi verdi: "Ey Aise güzel yaptin!" buyurdu ve bu isimde beni kinamadi. Ravi: Aise Kaynak: Nesai, Taksiru's-Salat 4, (3, 122) •

Resulullah (sav) ashabina korku namazi kildirdi. Bu maksadla ashabi arkasinda iki saf yapti. Hemen arkasinda bulunan safa birinci rek'ati kildirdi. Sonra ayaga kalkti ve arkasindakilere bir rek'at namaz kildirincaya kadar kiyamda kaldi. Sonra gerideki safta...

• Resulullah (sav) ashabina korku namazi kildirdi. Bu maksadla ashabi arkasinda iki saf yapti. Hemen arkasinda bulunan safa birinci rek'ati kildirdi. Sonra ayaga kalkti ve arkasindakilere bir rek'at namaz kildirincaya kadar kiyamda kaldi. Sonra gerideki safta bulunanlar ilerledi, ön safdakiler de geriledi. Bu sekilde ilerleyenlere de bir rek'at namaz kildirdi, Sonra gerileyenler bir rek'at namaz kilincaya kadar yerinde oturdu. Sonra da selam verdi. Ravi: Seki Ibnu Ebi Hasme Kaynak: Buhari, Megazi 31; Müslim, Müsafirin 309, (841); Muvatta, Salatu'l-Havf 1, (1, 183); Tirmizi, Salat • Muvatta'nin bir diger rivayetinde söyle gelmistir: Korku namazi söyledir: "Imam, beraberinde arkadaslarindan bir grup oldugu halde namaza durur, bir grup da düsmana karsi yerini alir. Imam bir rek'ati beraberindekilerle rüku ve secde ile kilar, ve ayaga (ikinci rek'ate) kalkar. Tam dogrulunca öyle kalir. Cemaat geri kalan rek'ati kendi baslarina tamamlayip selam verirler ve oradan ayrilirlar. Imam yerinde ayakta durmaya devam eder. Namazini kilanlar düsmanin karsisinda yerlerini alirlar. Namaz kilmamis olan digerleri gelip imamin arkasinda dururlar,tekbir getirerek uyarlar.Imam onlara da bir rek'at namaz kildirir, secdeden sonra oturur ve selam verir. Imama uyan bu ikinci grup imam selam verince kalkip, geri kalan rek'ati kilip selam verirler." Ravi: Kaynak: Muvatta, Salatu'l-Havf 2 (1,183) • Biz Zaturrika'da Resulullah (sav) ile beraberdik. Koyu gölgeli bir agacin yanina gelmistik. Bu agaci, altinda dinlenmesi için Aleyhissalatu Vesselam'a biraktik. (Resulullah kilincini agaca asip istirahete çekilmisti ki, O'nu gizlice takip eden) müsriklerden biri gelip (asili olan kilinci kapip) kinindan siyirarak (Resulullah'a): "Benden korkmuyor musun?" dedi. Aleyhissalatu Vesselam: "Hayir!" deyince: "Peki seni benden kim kurtaracak?"dedi. Efendimiz: "Allah!" diye cevap verdi. (Duruma muttali olan) ashab adami tehdid etti. (O da kilinci kinina koydu ve agaca asti). Sonra namaz kilindi. Resulullah (sav) bir gruba iki rek'at kildirdi. Bunlar geri çekildiler. Sonra ikinci grup geldi, onlara da iki rek'at namaz kildirdi. Resulullah'in namazi dörde tamamlanmisti, cemaatin namazi ise iki rek'atti." Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Megazi 31, 84, 87; Müslim, Müsafirin 307-311, (840, 843); Nesai, Salatu'l-Havf 1, (3,175, 17 • Biz Usfan'da Resulullah (sav) ile beraberdik. Müsriklerin basinda (henüz müslüman olmayan) Halid Ibnu'l-Velid vardi. Ögleyi kilmistik. Müsrikler (kendi kendilerine aralarinda söyle) konustular: "Iyi bir firsat elimize geçmisti, onlar namazda iken saldirsaydik ya!" Bunun üzerine hemen kasr (namazi kisaltma) ile ilgili ayet ögle ile ikindi arasinda nazil oldu. Ikindi vakti olunca, Resulullah (sav) kalkip kibleye karsi durdu. Müsrikler de önlerindeydi. Arka tarafina da bir saf yapti. Bu safin arkasina da bir saf koydu. Resulullah rükuya varinca hep birlikte rüku yaptilar. Resulullah secde yapti, hemen arkasindaki safdakiler de secde yapti. Digerleri (rükudan) dogrulup onlari korumak üzere kiyamda kaldilar. Bunlar iki secdeyi tamamlayip kalkinca arkalarinda bulunanlar secdeye gittiler. Sonra Resulullah'in arkasindaki saftakiler digerlerinin yerlerine gittiler, arkadaki saftakiler de öndekilerin yerine ilerlediler. Sonra Resulullah rükuya gitti, hepsi O'nunla birlikte rüku yapti. Sonra Resulullah secde yapti ve hemen arkasindaki safdakiler de secde yaptilar. Bu sirada arkadakiler bunlari korumak üzere kiyamda kaldilar. Aleyhissalatu Vesselam ve arkasindakiler oturunca, en arkadakiler secdeye gittiler. Sonra hep beraber oturup hep beraber selam verdiler. Ravi: Ebu Ayyas ez-Züraki Kaynak: Ebu Davud, Salat 281, (1236); Nesai, Salatu'l-Havf 1, (3, 176-177) • Resulullah (sav) korku namazini iki gruptan birine tek rek'at olarak kildirirken, diger grup düsmana karsi durmustur. Kilanlar kalkip, düsmana dönük vaziyette, (bekleyen) arkadaslarinin yerine geçtiler, onlar da gelip (Resulullah'in arkasina geçtiler). O da bunlara bir rek'at namaz kildirdi, sonra da bu iki gruptan her biri birer rek'at namazlarini kaza ettiler." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Salatu'l-Havf 2, Megazi 31, Tefsir, Bakara 44; Müslim, Müsafirin 205, (839); Muvatta, Salatu • Resulullah (sav) Dacnan ile Üsfan arasinda, müsriklerle sarilmis bir yere indi. Müsrikler (aralarinda): "Bu müslümanlarin bir namazlari var (topluca kilarlar), bu onlara evlatlarindan da, bakirelerinden de kiymetlidir, iste bu, ikindi namazlaridir. Hazirliginizi yapin, üzerlerine toptan bir kerede çullanin!" dediler. Cebrail (as), Resulullah (sav)'a, gelerek ashabini iki kisma ayirmasini, onlardan bir grupla namaz kilarken diger grubun geri tarafta ayakta beklemesini, tedbirli olmalarini ve silahlarini beraberlerine almalarini, birinci gruba bir rek'at kildirmasini, bu kismin birinci rekatten sonra geri çekilmesini, arkadaki grubun öne ilerlemesini, bu yeni gruba da bir rek'at kildirmasini, böylece her bir grubun Resulullah'la birlikte birer rek'atlerinin olmasini, Resulullah'in da böylece iki rek'at kilmis olmasini emretti." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 284, (1240, 1241); Tirmizi, Tefsir, Nisa, (3038); Nesai, Salatu'l-Havf 1, (3, 173, • Resulullah (sav), beni, Halid Ibnu Süfyan el-Hüzeli'yi öldürmem için bulundugu yere gönderdi. O, Urane ve Arafat taraflarinda idi. "Git onu öldür!" dedi. Ben onu gördügümde ikindi namazinin vakti girmisti. Kendi kendime: "(Bu herifi öldürme isi) onunla benim arama girip namazimi geciktirmesinden korkarim" dedim. (Ara vermeden) ilerledim. Hem yürüyor hem de ima ile namazimi kiliyordum. Herife tam yaklasmistim ki: "Sen kimsin?" dedi. "Araplardan biriyim. Duydum ki, su adam için asker topluyormussun, onun için sana katilmaya geldim!" dedim. "Evet ben bu isin içindeyim" dedi. Onunla bir müddet yürüdüm, öldürmeme imkan saglayacak bir firsat dogunca kiliçla tepesine bindim ve geberttim. Ravi: Abdullah Ibnu Üneys Kaynak: Ebu Davud, Salat 289, (1249) •

Resulullah (sav) ile birlikte iki rek'at ögleden evvel, iki rek'at sonra, keza iki rek'at cum'adan sonra, iki rek'at aksamdan sonra, iki rek'at yatsidan sonra namaz kildim. Aksam ve yatsi(dan sonrakiler) evinde idi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Teheccüd 29,...

• Resulullah (sav) ile birlikte iki rek'at ögleden evvel, iki rek'at sonra, keza iki rek'at cum'adan sonra, iki rek'at aksamdan sonra, iki rek'at yatsidan sonra namaz kildim. Aksam ve yatsi(dan sonrakiler) evinde idi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Teheccüd 29, 25, 34, Cuma 39; Müslim, Müsafirin 291, (729), Cuma 71, (882); Muvatta, 69, (1, • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sünnette gelen oniki rek'ate kim devam ederse Allah ona cennette bir ev bina eder. Bu oniki rek'atin: Dördü ögleden önce, ikisi ögleden sonra, ikisi aksamdan sonra, ikisi yatsidan sonra, ikisi de sabahtan önce." Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Salat 206, (414); Nesai, Kiyamu'l-Leyl 66, (3, 260); Ibnu Mace, Ikamet 100, (1142) • Iki namaz var ki, Resulullah (sav) bunlari ne gizli ne de aleni olarak seferde ve hazerde hiç terketmedi: Sabahtan önce iki rek'at, ikindiden sonra iki rek'at. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Mevakitu's-Salat 33, 73; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 300, (835); Ebu Davud, Salat 290, (1253) • Resulullah (sav) sabah ve ikindi hariç her namazin arkasinda iki rek'at (nafile) namaz kilardi. Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Salat 299, (1275) • Resulullah (sav) nafilelerden hiçbirine, sabah namazinin iki rek'atlik nafilesi kadar asiri ilgi göstermemistir. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Teheccüd 27; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 96, (725); Ebu Davud, Salat 291, 292, (1264, 1258); • Sizi, atlilar tardedecek (kovalayacak) bile olsa o iki rek'ati terketmeyin. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 291, 292, (1264, 1258) • Nesai'nin bir rivayetinde: "Sabah namazindan önce kilinacak iki rekat nafile namaz dünyanin tamamindan daha hayirlidir." denmistir. Ravi: Kaynak: Nesai, Kiyamu'l-Leyl 56, (252) • Resulullah (sav) sabah namazinda ezanla ikamet arasinda hafif iki rek'at namaz kilardi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Teheccüd 28, 12; Müslim, Müsafirin 90, (724); Muvatta, Salatu'l-Leyl 29, (1, 127); Ebu Davud • Diger bir rivayette su ibare var: "O iki rek'ati öyle hafif tutardi ki, ben "bunlarda Fatiha'yi okudu mu?" derdim. Ravi: Kaynak: Buhari, Teheccüd 28, 12; Müslim, Müsafirin 90, (724); Muvatta, Salatu'l-Leyl 29, (1, 127); Ebu Davud • Nesai'nin bir baska rivayetinde söyle gelmistir: "Müezzin sabah ezaninin birincisini bitirip sükut ettimi kalkar, sabah namazindan önce ve ufukta fecrin açilmasindan sonra iki rek'at hafif namaz kilar, sonra da sag yaninin üzerine uyurdu." Ravi: Kaynak: Nesai, Kiyamu'l-Leyl 60, (3, 256), 58, (3, 252-253) • Resulullah (sav) sabahin iki rek'atinda çogunlukla sunlari okurdu: Birinci rek'atte (mealen): "(Ey müminler) deyin ki: "Biz Allah'a, bize indirilene (Kur'an'a, Ibrahim'e, Ismail'e, Ishak'a, Yakub'a ve torunlarina (esbata) indirilenlere, Musa'ya, Isa'ya verilenlere ve bütün peygamberlere Rabbleri katindan verilen (Kitap ve ayetlere) iman ettik. Onlardan hiç birini (kimine inanmak, kimini inkar etmek suretiyle) digerinden ayird etmeyiz. Biz, (Allah'a) teslim olmus (müslümanlar)iz" (Bakara 136). Ikinci rek'atte de, Al-i Imran süresindeki su ayet (mealen): "De ki: "Ey Ehl-i kitap (Yahudiler, Hiristiyanlar) hepiniz bizimle sizin aranizda müsavi (ve adil) bir kelimeye gelin. (Söyle) diyerek: "Allah'tan baskasina tapmayalim. Ona hiçbir seyi es tutmayalim. Allah'i birakip da kimimiz kimimizi Rabler (diye) tanimayalim. (Buna ragmen) eger yine yüz çevirirlerse (o halde) deyin ki: "Sahid olun, biz muhakkak müslümanlariz" (64. ayet). Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Müslim, Müsafirin 99, (727); Ebu Davud, Salat 292, (1259); Nesai, Iftitah 38, (2, 155) • Resulullah (sav) sabahin iki rek'atinda çogunlukla sunlari okurdu: "(Ey mü'minler) deyin ki: "Biz Allah'a, bize indirilene (Kur'an'a), Ibrahim'e, Ismail'e, Ishak'a, Yakub'a ve torunlarina (esbat) indirilenlere, Musa'ya, Isa'ya verilenlere ve bütün peygamberlere Rabbleri katindan verilen (Kitap ve ayetlere) iman ettik. Onlardan hiç birini (kimine imanmak, kimini inkar etmek suretiyle) digerinden ayid etmeyiz. Biz, (Allah'a) teslim olmus (müslümanlariz." (Bakara 136). Ikinci rek'atte de: "Ey Rabbimiz, senin indirdigin (o Kitab'a) inandik, o peygambere de tabi olduk. Artik bizi (birligini ve peygamberlerini taniyan) sahidlerle beraber yaz." Al-i Imran 53) ayetni okurdu. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 98, (1256); Nesai, Iftitah 39, (2, 155,156) • Resulullah (sav) sabahin iki rek'atinde sunlari okudu: "Kul ya eyyuhe'l-Kafirun" ve "Kul hüvallahu ahad." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Müsafirin 98, (726); Ebu Davud, Salat 98, (1256); Nesai, Iftitah 39, (2, 155,156) • Ben bir ay kadar Resulullah (sav)'i göz ucuyla takib ettim, sabahin farzdan önce kilinan iki rekatinde su sureleri okuyordu: "Kul ya eyyühe'l-Kafirun" ve "Kulhüvallahu ahad" Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Tirmizi, Salat 308, (417) • Ben Resulullah (sav)'i yirmi kere göz ucuyla takib ettim, aksamin farzindan sonra kilinan iki rek'atle sabahin farzindan önce kilinan iki rek'atte Kafirun ve Ihlas surelerini okuyordu. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Nesai, Salat 68, (2,170) • Resulullah (sav) sabahin iki rek'at nafilesini kildi mi, uyaniksam benimle konusurdu, degilsem, müezzin namaz için (ikamet okuyuncaya kadar yatardi). Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Teheccüd 24, 26; Müslim, Müsafirin 133, (743); Ebu Davud, Salat 293, (1262,1263); Tirmizi, S • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Biriniz, sabahin farzindan önce iki rek'atlik sünneti kilinca sagi üzerine yatsin..." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Salat 203, (1261); Tirmizi, Salat 311, (420) • Ravi ceddi Kays Ibnu Ama'dan anlattigina göre: "Resulullah (sav) geldi ve namaza duruldu. Onunla birlikte sabah namazini kildim. Sonra namaz bitince beni namaz kilar buldu. "Agir ol ey Kays! dedi. Bir namaz daha mi kiliyorsun?" "Ben sabahin sünnetim kilmamistim (onu kiliyorum)" deyince: "Öyleyse hayir, (bunda bir beis yok)" buyurdu." Ravi: Muhammed Ibnu Ibrahim Kaynak: Ebu Davud, Salat 295, (1267); Tirmizi, Salat 313, (422) • Resulullah (sav) ikamet basladiktan sonra namaz kilmakta olan bir adam gördü. Resulullah (sav) namazdan çikinca halk adamin etrafini sardi ve (Resulullah ona): "Sabahi dört mü (kiliyorsun)? Sabahi dört mü (kiliyorsun)?" dedi. Ravi: Abdullah Ibnu Malik Ibnu Buhayne Kaynak: Buhari, Ezan 38; Müslim, Müsafirin 65, (711); Nesai, Imamet 60, (2,117) • Resulullah (sav) sabah namazini kilarken bir adam mescide girdi. Mescidin yan tarafinda sünneti kildi. Sonra Resulullah'a dahil olup O'nunla da farzi kildi. Aleyhissalatu Vesselam namazi bitirince: "Ey falan, su iki namazdan hangisini sayiyorsun? Tek basina kildigini mi, bizimle kildigim mi?" buyurdular. Ravi: Abdullah Ibnu Sercis Kaynak: Müslim, Müsafirin 67, (712); Ebu Davud, Salat 294, (1265); Nesai, Imamet 61, (2, 117) • Ashabtan bir cemaat ikameti isitmisti, hemen (sünnet) namaza kalktilar. Resulullah (sav) onlara: "Iki namazi beraber mi kiliyorsunuz? Iki namazi beraber mi kiliyorsunuz?" diye çikisti. Bu (hadise) sabah namazi sirasinda cereyan etmisti. Ravi: Ebu Seleme Kaynak: Muvatta, Salatu'l-Leyl 31, (1, 128) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim sabahin iki rek'atini vaktinde kilamazsa günes dogduktan sonra kilsin." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Salat 314, (423) • Raviden anlatildigina göre, sabah namazinin sünnetini kaçirdigi olmustur. Ancak günes dogduktan sonra onu kaza etmistir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Salatu'l-Leyl 32, (1, 128) •

Resulullah (sav) ögleden önce dört, ögleden sonra da iki rek'at kilardi. Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Salat 315,(424)

• Resulullah (sav) ögleden önce dört, ögleden sonra da iki rek'at kilardi. Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Salat 315,(424) • Resulullah (sav) öglenin farzdan önceki dört rek'atli sünneti, namazdan önce kilamazsa sonra kilardi. Ravi: Aise Kaynak: Tirmizi, Salat 317, (426) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim ögleden önce dört, ögleden sonra da dört (rek'at nafile) kilarsa, Allah onu atese haram eder." Ravi: Ümmü Habibe Kaynak: Ebu Davud, Salat 296, (1269); Tirmizi, Salat 317, (427, 428); Nesai, Kiyamu'l-Leyl 67, (3, 265) • Bir rivayette de söyle gelmistir: "Kim ögleden evvel dört, ögleden sonra da dört (rek'at nafile) kilmaya devam ederse Allah onu atese haram eder." Ravi: Ümmü Habibe Kaynak: Ebu Davud, Salat 296, (1269); Tirmizi, Salat 317, (427, 428); Nesai, Kiyamu'l-Leyl 67, (3, 265) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Öglenin farzindan önce tek bir selamla kilinan dört rek'at nafile var ya, bunlarin önünde sema kapilari açilir." Ravi: Ebu Eyyub Kaynak: Ebu Davud, Salat 296, (1270); Ibnu Mace, Ikamet 105, (1157) • Resulullah (sav) günesin zevalinden sonra ve ögleden önce dört rek'at namaz kilardi ve derdi ki: "Simdi sema kapilarinin açildigi bir vakittir. Bu anda salih bir amelinin oraya yükselmesini isterim." Ravi: Abdullah Ibnu's'Saib Kaynak: Tirmizi, Salat 347, (478) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ögleden önce zevalden sonra dört rek'at vardir ki bunlar seherde kilanan emsalleri degerindedirler. Her ne varsa, bu saatte mutlaka Allah'i tesbih eder." Resulullah, sonra su ayeti okudular: "Allah'in yarattigi seylerin gölgeleri saga sola vurarak, Allah'a boyun egerek secde etmekte olduklarini görmüyorlar mi?" (Nahl 48). Ravi: Ömer Kaynak: Tirmizi, Tefsir, Nahl (3127) •

Resulullah (sav) ikindiden önce iki rek'at kilardi. Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Salat 297, (1272)

• Resulullah (sav) ikindiden önce iki rek'at kilardi. Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Salat 297, (1272) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Ikindiden önce dört rek'at nafile kilan kimseye Allah rahmetini bol kilsin." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Salat 297, (1271); Tirmizi, Salat 318, (430) • Resulullah (sav) ikindi namazindan önce dört rek'at nafile kilardi. Bunlarin arasini (ikinci rek'atin tesehhüdünde) mukarreb meleklerle müslüman ve mü'minlerden onlara tabi olanlara selam ile ayirirdi. Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Salat 318, (2129) • Resulullah (sav) bana, günümde ikindi namazindan sonra iki rek'at nafile kilarak gelirdi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Mevakitu's-Salat 33, Hacc 75; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 296-298, (833-835); Ebu Davud, Sala • Ikindi namazindan sonra kildigi iki rek'ati, yanimda hiç terketmedi. Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Mevakitu's-Salat 33, Hacc 75; Müslim, Salatu'l-Müsafirin 296-298, (833-835); Ebu Davud, Sala • Resulullah (sav) ikindi namazindan sonra iki rek'at nafile kilmistir, çünkü kendisine gelen bir malin taksimini yapmis, bu mesguliyet O'nun ögle namazindan sonra kilmakta oldugu iki rek'ati kilmasina mani olmustu. Bunun üzerine onlari ikindiden sonra kildi. Sonra bir daha bu iki rek'ati kilmadi. Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Salat 135, (184) • Hz. Enes'ten ikindiden sonra kilinacak nafile namaz hakkinda sordum. Dedi ki: "Hz.Ömer, ikindiden sonra nafile kilanlarin ellerine (sopayla) vururdu. Biz iki rek'ati, Resulullah devrinde günes battiktan sonra aksam namazindan önce kilardik. Bizi bunu kilarken Efendimiz görürdü de ne emrederdi ne de nehyederdi." Ravi: Muhtar Ibnu Fulful Kaynak: Müslim, Müsafirin 302, (836) •

Müezzin aksam ezanini okudugu zaman Resulullah (sav) ashabindan bir grup kalkip mescidin sütunlarina dogru kosup Resulullah (sav) (evinden) çikincaya kadar aksamdan önce ikiser rek'at nafile kiliyordu. (Müslim'in rivayetinde su ziyade var: "Bazan bir yabanci...

• Müezzin aksam ezanini okudugu zaman Resulullah (sav) ashabindan bir grup kalkip mescidin sütunlarina dogru kosup Resulullah (sav) (evinden) çikincaya kadar aksamdan önce ikiser rek'at nafile kiliyordu. (Müslim'in rivayetinde su ziyade var: "Bazan bir yabanci gelip mescide girecek olsa, namaz kilanlarin çoklugunu görünce, aksamin farzini kilinmis zannederdi.") Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Ezan 14, Salat 95; Müslim, Müsafirin 303, (837); Nesai, Ezan 39, (2, 28, 29) • Resulullah (sav) dediler ki: "Aksamdan önce iki rek'at namaz kilin." (Efendimiz) sonra, insanlarin bunu bir sünnet yapmasindan korkarak "Dileyen kilsin" dediler." Ravi: Abdullah Ibnu Mugaffel el-Müzeni Kaynak: Ebu Davud, Salat 300, (1281); Buhari, Teheccüd 36, I'tisam 27; Müslim, Müsafirin 304, (838) • Sahiheyn'in kaydettigi bir baska rivayette söyle gelmistir: "Resulullah (sav): "Aksam namazindan önce namaz kilin" dediler ve (bunu üç kere tekrar ettiler), üçüncüde ise, halk bunu bir sünnet edinir korkusuyla, "Dileyen" buyurdular." Ravi: Kaynak: • Resulullah (sav)'la birlikte, aksam namazindan sonra hane-i saadetlerinde iki rek'at (nafileyi) kildim. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Tirmizi, Salat 320, (432) • Resulullah (sav) Beni Abdi'l-Eshed mescidinde aksam namazini kilmisti. Cemaat, farzi bitirince nafileyi kilmaya basladi. Bunu gören Resulullah: "Bu, evlerin namazidir" buyurdular. (Nesai'de su ifade vardir: "Size, bu namazi evlerde kilmaniz gerekir.") Ravi: Ka'b Ibnu Ucre Kaynak: Ebu Davud, Salat 304, (1300); Nesai, Kiyamu'l-Leyl 1, (3,198, 199) • Merfu olarak rivayet ettigine göre, Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim aksam namazindan sonra hiç konusmadan iki rek'at -bir rivayette dört- kilarsa namazi illiyyuna yükseltilir." [Rezin tahriç etmistir. (Feyzu'l-Kadir 6, 167) Ravi: Mekhul Kaynak: Rezin • Resulullah (sav) derdi ki: "Aksamin farzindan sonraki iki rek'ati kilmada acele edin, çünkü onlar farz namazla birlikte yükselirler." [Rezin ilavesidir. (Feyzu'l-Kadir 4, 307)] Ravi: Huzeyfe Kaynak: Rezin •