BEY (ALIM-SATIM) BÖLÜMÜ

Resulullah (sav) söyle buyurdu: "Emin ve dogruluktan ayrilmayan ticaret ehli (ayette sirat-i müstakim ashabi olarak zikredilen) peygamberler, siddikler, sehidler ve salihlerle beraberdir." Ravi: Ebu Sa'id el-Hudri Kaynak: Tirmizi, Büyu 4, (1209); Ibnu Mace,...

• Resulullah (sav) söyle buyurdu: "Emin ve dogruluktan ayrilmayan ticaret ehli (ayette sirat-i müstakim ashabi olarak zikredilen) peygamberler, siddikler, sehidler ve salihlerle beraberdir." Ravi: Ebu Sa'id el-Hudri Kaynak: Tirmizi, Büyu 4, (1209); Ibnu Mace, Ticarat 1, (2139) • Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Kiyamet günü tüccarlar facirler (günahkarlar) olarak diriltilecekler. Ancak Allah'tan korkanlar, iyilik yapanlar ve dogruluktan ayrilmayanlar müstesna" Ravi: Rifa'a Ibnu Rafi Kaynak: Tirmizi, Büyu 4, (1210); Ibnu Mace, Ticaret 3, (2146) • Biz hicret etmezden önce simsarlar olarak isimlendiriliyorduk. Bir gün, Medine'de, bize Hz. Peygamber (sav) ugradi. Bize ondan daha iyi bir isim verdi. Buyurdu ki: "Ey tüccarlar, satis isine, yemin ve bos söz karisir..." (Bir baska rivayette söyle denmistir: "Satis isine yemin ve yalan bulasmaktadir, siz (Rabbin gadabini söndüren) sadaka karistirin") Ravi: Kays Ibnu Ebi Gareze el-Gifari Kaynak: Ebu Davud, Büyu 1, (3326, 3327); Tirmizi, Büyu 4, (1208); Nesai, Eyman 7, (7, 15) • Hz. Peygamber (sav)'i isittim, diyordu ki: "(Ticarette yalan) yemin,(tüccarin zanninca) mala ragbeti artirir. (Halbuki gerçekte) kazanci giderir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Büyu 26; Müslim, Müsakat 13 (1607); Ebu Davud, Büyu 6, (3335); Nesai, Büyu 5. (7, 246) • Hz. Peygamber (sav) buyurdu ki: "Alip-satanlar" birbirlerinden ayrilmadikça (vazgeçmekte) muhayyerdirler. Alip-satanlar alis-verisi sidk ve dogruluk üzere yapar (kusuru) beyan ederlerse alis-verisleri her ikisi hakkinda da mübarek kilinir. Yalan söylerler (kusurlari) gizlerlerse, belli bir kar saglasalar bile, alis-verislerinin bereketini kaybederler." Bir rivayet söyledir: "Alis-verislerinin bereketi yok edilir: Yalan yemin mali ragbetli, kazanci bereketsiz kilar." Ravi: Hakim Ibnu Hizam Kaynak: Buhari, Büyu 19, 22, 44, 46; Müslim, Büyu 47, (532); Ebu Davud, Büyu 53, (3459); Tirmizi, Büyu 26, ( •

Hz. Peygamber (sav) buyurdular ki: "Satisinda, satin alisinda, borcunu ödeyisinde cömert ve kolaylastirici davranan kimseye Allah rahmetini bol kilsin." (Tirmizi'nin rivayeti söyledir: "Allah, sizden önce yasamis olan bir kimseye rahmetiyle muamele etti. Çünkü...

• Hz. Peygamber (sav) buyurdular ki: "Satisinda, satin alisinda, borcunu ödeyisinde cömert ve kolaylastirici davranan kimseye Allah rahmetini bol kilsin." (Tirmizi'nin rivayeti söyledir: "Allah, sizden önce yasamis olan bir kimseye rahmetiyle muamele etti. Çünkü bu adam satinca kolaylik gösterir, satin alinca kolaylik gösterir, alacagini isteyince (kabalik ve sertlik degil, anlayis ve) kolaylik gösterirdir") Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Büyu 16; Tirmizi, Büyu 75, (1320) • Resulullah (sav) söyle buyurur: "Allah, satistaki müsamahayi, satin alistaki müsamahayi, ödemedeki müsamahayi sever" Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Tirmizi, Büyu 75 (1319) • Resulullah (sav)'in söyle söyedigini isittiklerini anlatirlar; "Sizden önce yasamis olan birisine, ruhunu kabzetmek üzere melek gelmis idi, sordu: "Bir hayir isledin mi?" Adam: "Bilmiyorum" diye cevapladi. Kendisine tekrar: "Hele bir düsün (belki hatirlarsin) dendi. Adam: "Bir sey hatirlamiyorum, ancak dünyada iken, insanlarla alis-veris yapardim. Bu muamelelerimde zengine ödeme müddetini uzatir, fakire de (ödeme islerinde müsamaha ve bazi eksikliklerini bagislamak suretiyle) kolaylik gösterirdim" dedi. Allah onu (bu kadarcik iyiligi sebebiyle affedip) cennetine koyduk. Ravi: Huzeyfe ve Ebu Mes'ud el-Bedri Kaynak: Buhari, Büyu 17-18, Enbiya 50, Istikraz 5; Müslim, Müsakat 26-31, (1560) • Bir adam bir meyve bahçesinin meyvelerini toptan satin aldi. Meyveyi toplayip miktarini tayin edince, tahmin edilenden noksan buldu. Bahçe sahibini görerek eksik çikan kismi hesaptan düsmesini veya alim-satim akdinden dönmesini taleb etti. Fakat adam teklif edilenleri kabul etmemeye yemin etti. Bunun üzerine müsterinin annesi, Hz. Peygamber (sav)'e müracaat ederek durumu arzetti. Resulullah (sav): "O adam, hayir yapmamaya yemin etmistir" buyurdu. Bu sözü isiten bahçe sahibi Hz. Peygamber (sav)'e gelerek: "Ey Allah'in Resulü, talebini kabul ettim" dedi. Ravi: Amra Bintu Abdirrahman Kaynak: Muvatta, Büyu 15, (2, 621); Buhari, Sulh 10; Müslim, Müsakat 19, (1557) • Resulullah (sav) buyurdu ki: "Kim bir Müslümanm ikalesini (yani alim-satim akdini feshetmesini) kabul ederse, Allah da onu düsmekten kurtarir" Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Büyu 54, (3460); Ibnu Mace, Ticarat 26, (2199) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "(Ser'i hukuku ödemek için) vezin'de Mekke halkinin vezn'i esastir, keyl'de de Medine halkinin keyl'i esastir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Büyu 8, (3340); Nesai, Büyu 54, (7, 284)

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "(Ser'i hukuku ödemek için) vezin'de Mekke halkinin vezn'i esastir, keyl'de de Medine halkinin keyl'i esastir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Büyu 8, (3340); Nesai, Büyu 54, (7, 284) • Resulullah (sav)'in su sözünü nakletti: "Yiyeceklerinizi kile ile ölçün, sizin için mübarek kilinsin." Ravi: Mikdam Ibnu Ma'dikerb Kaynak: Buhari, Büyu 52 • Hz. Peygamber (sav) mikyal (ölçek) ve mizan (terazi) kullananlara söyle hitab etti: "Sizler bizden önce gelip geçen kavimleri helak eden iki isi uzerinize almis bulunmaktasiniz" Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Büyu 9, (1217) • Ümmü Habib Bintü Züeyb Ibnu Kays el-Müzenniyye, bize (ölçüm islerinde kullanilan) bir sa' bagisladi. Ümmü Habib bize rivayet etti ki, kendisine, Ibnu Ahi Safiyye'den geldigine göre, Resulullah (sav)'in zevce-i pakleri Safiyye validemiz (ra) bagislanan bu sa'in, Hz.Peygamber (sav)'nin kullandigi sa' oldugunu söylemistir. Ravilerden Enes Ibnu Iyaz der ki: "Ben bu sa'i denedim, (kontrol ettim) gördüm ki bu sa', Emevi Halifesi Hisam Ibnu Abdi'l-Melik'in kullandigi müdd'le iki buçuk müdd miktarinda idi" Ravi: Ibnu Harmele Kaynak: Ebu Davud, Eyman 18, (3279) • Hz. Peygamber (sav) devrinde bir sa' bugün sizlerin kullanmakta oldugunuz müdd'le, bir müdden üçte bir müdd miktarinda fazla idi. Ancak bu miktara Ömer Ibnu Abdilaziz merhum zamaninda ilave bulunuldu. Ravi: es-Saib Ibnu Yezid Kaynak: Buhari, I'tisam 16, Kefarat 5; Nesai, Zekat 44, (5, 54) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sattigin zaman tart, satin alinca tarttir." Ravi: Osman Kaynak: Buhari, Büyu 51 •

Resulullah (sav) buyurdular: "Allah'in en çok sevdigi yerler mescidlerdir. Allah'in en ziyade nefret ettigi yerler de çarsi ve pazarlardir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Mescid 288, (671)

• Resulullah (sav) buyurdular: "Allah'in en çok sevdigi yerler mescidlerdir. Allah'in en ziyade nefret ettigi yerler de çarsi ve pazarlardir." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Mescid 288, (671) • Elinden geliyorsa, çarsiya ilk giren olma. Oradan son çikan da olma. Çünkü çarsi, seytanin, (insanlari sasirtmak için kiyasiya) savas verdigi yerdir, bayragi da orada dalgalanir." Ravi: Selman Kaynak: Müslim, Fedailu's-Sahabe 100, (2451) • Bizim çarsimizda dini bilen kimseler saticilik yapsin buyurmustur. Ravi: Ömer Kaynak: Tirmizi, Vitr 21, (487) • Ben, Sam'daki Ümeyye Camii'nin merdivenlerinde bir dükkan sahibi olup, her gün elli dinar kazanip Allah yolunda harcamak ve bu esnada namazlarimi da hep cemaatle kilmak, Allah'in helal kildiklarini da haram etmemek sartlarini arzulamaktan ziyade, Allahu Tealanin, haklarinda: "...o kimseler ki ne bir ticaret ne de bir alis veris onlari Allah'i zikretmekten alikoymaz" (Nur, 36) övgüsünü kullandigi kimselerden olmamaktan korkarim." Ravi: Ebu'd-Derda Kaynak: Rezin •

Mekke'nin fethedildigi sene Hz. Peygamber (sav)'i Mekke'de isittim, söyle buyuruyordu: "Cenab-i Allah içki, ölmüs hayvan, domuz ve putun alim-satimini yasakladi." Bunun üzerine: "Ey Allah'in Resulü "ölmüs hayvanlarin iç yagi hakkinda ne buyurursunuz, zira...

• Mekke'nin fethedildigi sene Hz. Peygamber (sav)'i Mekke'de isittim, söyle buyuruyordu: "Cenab-i Allah içki, ölmüs hayvan, domuz ve putun alim-satimini yasakladi." Bunun üzerine: "Ey Allah'in Resulü "ölmüs hayvanlarin iç yagi hakkinda ne buyurursunuz, zira onunla gemiler yaglanir, derilere sürülür, kandiller aydinlatilir" dendi. Cevaben: "O (nun satisi) haramdir" buyurdu ve ilave etti: "Allah Yahudilerin canini alsin. Allah onlara ölmüs hayvanlarin iç yagini haram kildigi vakit bu yagi erittiler, sonra satip parasini yediler." Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Büyu 112, Megazi 50; Müslim, Müsakat 71, (1581); Ebu Davud, Büyu 66, (3486); Tirmizi, Büyu 6 • bnu Abbas (ra)'dan üzüm sirasi hakkinda sorunca ondan su cevabi almistir: "Adamin biri Resulullah (sav)'a bir sarap dagarcigi hediye etmisti, kendisine "Allah'in bunu haram kildigini bilmiyor musun?" dedi. Adam: "Hayir bilmiyorum" cevabini verdi ve yaninda bulunan birisine birseyler fisildadi. Resulullah (sav) adama "Ona ne fisildadin?" diye sorunca adam: "Onu satmasini emrettim" dedi. Resulullah (sav), "içilmesi haram olanin satilmasi da haramdir" buyurdu ve iki sarap dagarciginin agizlarini açarak içlerini bosaltti." Ravi: Abdurrahman Ibnu Va'le'nin Kaynak: Müslim, Musakat 68, (1579); Muvatta, Esribe 12, (2, 846); Nesai, Büyu 90, (7, 307-308) • Hz. Peygamber (sav)'i Kabe'nin yaninda otururken gördüm. Bir ara basini semaya kaldirarak güldü ve sunu söyledi: "Allah Yahudilere lanet etsin, Allah Yahudilere lanet etsin, Allah Yahudilere lanet etsin! Allah onlara (ölmüs hayvanlarin) iç yagini yasaklamisti tutup bunu sattilar ve parasini yediler. Halbuki Allah bir millete bir seyin yenmesini haram etti mi, onun parasini da haram etti demektir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Ebu Davud, Büyu 66 (3488) • Resulullah (sav) buyurdu ki: "Kim içki satarsa, hinzir kasapligi da yapsin." Ravi: el-Mugire Kaynak: Ebu Davud, Büyu 66, (3489) • Resulullah (sav)'dan "içkiye varis olan yetimler" hakkinda sormustur. Resulullah (sav): "Dök onu!" emretmistir. Ebu Talha: "Sirke yapsam olmaz mi?" deyince de "Hayir!" diye cevap vermistir. (Tirmizi'nin rivayetinde: "Sarabi dök, küplerini de kir" buyurmustur) Ravi: Ebu Talha Kaynak: Ebu Davud, Esribe 3 (3675); Tirmizi, Büyu 58, (1293) •

Hz. Peygamber (sav) söyle demistir: "Bir yiyecek satin alan kimse, onu kabzetmeden önce satamaz." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 49, 51, 54, 55, Hudud 42; Müslim, Büyu 29, 35, 40, 41, (1525-1526-1528-1529); Nesai, Bü

• Hz. Peygamber (sav) söyle demistir: "Bir yiyecek satin alan kimse, onu kabzetmeden önce satamaz." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 49, 51, 54, 55, Hudud 42; Müslim, Büyu 29, 35, 40, 41, (1525-1526-1528-1529); Nesai, Bü • Biz hayvanla gelenlerden tartmadan göz karariyla yiyecek satin alirdik. Sonra Hz. Peygamber (sav) satin aldigimiz bu seyleri baska yere naklederek yerini degistirmeden satmamizi yasakladi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Müslim, (1527) • Ey Allah'in Resulü dedim, "bana gelip, birseyler almak isteyenler oluyor. Halbuki istenen sey bende yoktur. Bu durumda bilahere çarsidan satin alarak teslim etmek üzere istenen seyi satayim mi?" "Hayir" dedi, yaninda mevcut olmayan seyi satma." Ravi: Hakim Ibnu Hizam Kaynak: Nesai, Büyu 60, (7, 289), Ebu Davud, Büyu 70 (3503); Tirmizi, Büyu 19, (1232); Ibnu Mace, Ticarat 20 • Resulullah (sav) bir kimsenin, yiyecek maddesini tam olarak kabzetmis olmadan satmasini yasakladi. Tavus derki: "Ibnu Abbas'a "Bu nasil olur?" diye sordum da bana su cevabi verdi: "Bu dirhemlerin dirhemlerle alinip satilmasidir, yiyecek maddesi ise tehir edilmistir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Buhari, Büyu 49, 51, 54, 55, Hudud 42; Müslim, Büyu 29, 35, 40, 41, (1525-1526-1528-1529); Nesai, Bü • Ebu Hüreyre (ra) Mervain Ibnu'l-Hakem'e: "Sen faiz ticaretini helal kildin" dedi. Mervan: "Ne yapmisim?" diye sordu. Ebu Hüreyre tekrar: "Sen sened satisini helal addetmissin. Halbuki Resulullah (sav), tam olarak kabzedilmezden önce yiyecek satisim yasakladi", dedi. Ravi der ki: "Bu konusma üzerine Mervan halka hitab ederek sened satisini yasakladi." Süleyman ilave etti: "Ben muhafizlarin bu senedleri, halkin elinden topladiklarini gördüm Ravi: Süleyman Ibnu Yesar Kaynak: Müslim, Büyu 40 (1528) • Bir sefer sirasinda Hz. Peygamber (sav)'le beraber bulunuyorduk. Ben Hz. Ömer'e ait, yüke yeni alistirilan henüz zabti zor bir devenin üzerindeydim. Deve dik baslilik edip cemaatin önüne önüne giderdi. Babam Ömer (ra) devenin bu davranisindan üzülür, onu tekrar geriye atardi. Bana da: "Devene sahib ol, Resulullah (sav)'in önüne geçmesin" derdi. Sonunda Resulullah (sav): "Ey Ömer, onu bana sat" dedi. "Pekala o senin olsun ey Allah'in Resulü" dedi. Böylece deveyi Hz. Peygamber (sav) ondan satin almis oldu. Sonra da Resulullah (sav) bana dönerek: "Ey Abdullah, deveyi sana bagisladim, artik o senindir, onu istedigin gibi kullan" dedi. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 47, Hibe 25 •

Hz. Peygamber (sav) söyle emretti: "Agaçlarin üzerinde o yilin meyve" leri (olgunlasmaya) salih oldugu (kizarmak, sararmak suretiyle) zahir olana kadar, meyveleri satmayin. Yas hurmayi kuru hurma karsiliginda da satmayin." Yüce Abdullah Ibnu Ömer, Zeyd Ibnu...

• Hz. Peygamber (sav) söyle emretti: "Agaçlarin üzerinde o yilin meyve" leri (olgunlasmaya) salih oldugu (kizarmak, sararmak suretiyle) zahir olana kadar, meyveleri satmayin. Yas hurmayi kuru hurma karsiliginda da satmayin." Yüce Abdullah Ibnu Ömer, Zeyd Ibnu Sabit'in söyle dedigim rivayet etmistir: Resulullah (sav) yas hurmayi kurusu ile degistirmeyi yasakladiktan sonra, ariyyenin (muayyen bir agacin basindaki yas hurmayi) yerdeki yas veya kuru hurma ile tebdiline müsaade buyurdu. Bu çesit bir degis tokusa baska alim-satimlarda müsaade buyurmadi." Ibnu Ömer'e meyvenin salih olarak ortaya çikmasi nedir? diye sorulunca su cevabi verirdi: "Meyvenin afete ugrayarak zarar görme tehlikesini atlatmasidir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 82-87, Müsakat 17, Selem 4; Müslim, Büyu 51, 59, 79, (1534-1535-1539); Ebu Davud, Büyu • Hz. Peygamber (sav) olgunlasmazdan önce meyvenin agacin basinda iken satilmasini yasakladi. Kendisine (sav) meyvenin olgunlasmasi ile ne kastediliyor? diye sorulunca: "Onun kizarmasi ve sararmasidir" diye açikladi ve ilave etti: "Cenab-i Hakk bir afet vererek meyveye mani olacak olsa, kardesinden aldigin parayi nasil helal addedeceksin?" Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Büyu 83, Selem 4; Müslim, Müsakat 15-17 (1555), Büyu 49, 50 (1534-1554); Muvatta, Büyu 11 (2 • Hz. Peygamber (sav) alacalanmazdan önce meyvenin satilmasini yasakladi. "Meyvenin alacalanmasi nedir?" diye sorulanca: "Kizarmasi, sararmasi ve yenir hale gelmesidir" diye açikladi. Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Büyu 83, Zekat 58; Müslim, Büyu 53 (1536); Ebu Davud, Büyu 23, (3370-3373); Nesai, Büyu 28, • Resulullah (sav) siyahlanmazdan önce üzümün, sertlesmezden önce hububatin satilmasini yasakladi." Ravi: Enes Kaynak: Ebu Davud, Büyu 23, (3371); Tirmizi, Büyu 15 (1228); Ibnu Mace, Ticarat 32, (2217) • Anlattigina göre ravinin babasi, Süreyya yildizi dogmadikça meyve satmazdi. Ravi: Harice Ibnu Zeyd Kaynak: Muvatta, Büyu 13, (2,619) • Hz. Peygamber (sav) yas hurmayi kuru hurma ile degistirmeyi yasakladi ve "Bu riba'dir, buna müzabene denir" buyurdu. Ancak ariyye satisini bundan istisna etti. Ariyye bahçe sahibinin ayirdigi bir veya iki hurma agacidir. Onlarin basindaki meyvenin kuruyunca ne kadar olacagini göz karariyla tahmin eder. Bunun bedelince yas hurma (satin alip) yer" (Tirmizi bir baska rivayette su ilaveyi kaydeder: "Resulullah (sav) yas üzümü kuru üzümle her meyveyi, meyve cinsinden tahmini karsiligiyla satmayi yasakladi." Yahya Ibnu Said ariyye'yi söyle açikladi: "Kisinin ailesine yedirmek maksadiyla birkaç hurma agacinin yas meyvesini, - miktarini tahmin yoluyla takdir edip - kuru hurma karsiliginda satin almasidir.") Ravi: Sehl Ibnu Ebi Hasme Kaynak: Buhari, Büyu 83, Sürb 17; Müslim, Büyu 64, (1540); Ebu Davud, Büyu 20, (3363); Tirmizi, Büyu 64, (13 • Hz. Peygamber (sav), kuru hurma vererek, tahmin yoluyla ariyyelerin satin alinmasina, bes vask veya bes vasktan az miktar için izin verdi." Ravilerden biri, "bes vask" mi dedi, yoksa "bes vasktan az" mi dedi diye süphe etmistir. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Büyu, 83 (Sürb 17); Müslim, Büyu 71, (1541); Ebu Davud, Büyu 21, (8364); Nesai, Büyu 35, (7, • Hz. Peygamber (sav) müzabene ve muhakala'yi yasakladi. Müzabene, yeni meyvenin daha hurma, agacinin basinda iken satin alinmasidir. Imam Malik "... kuru hurma vererek" ziyadesini kaydetti. Muhakala da bugday karsiliginda tarlanin kiralanmasidir. Ravi: Ebu Sa'id Kaynak: Buhari, Büyu 82; Müslim, Büyu 105, (1546); Muvatta, Büyu 23-25 (2, 625); Nesai, Müzara'a 45, (7, 39) • Resulullah (sav) müzabene'yi yasakladi. Müzabene, yas hurmayi, ölçege vurarak kuru hurma mukabili satmaktir, keza taze üzümü ölçege vurarak kuru üzüm karsiligmda satmaktir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 75, 82; Müslim, Büyu 74 (1542); Ebu Davud, Büyu 18, (3361); Nesai, Büyu 33, (7, 266); T • Resulullah (sav) ekini, ölçekli olarak bugdayla satmaktan yasakladi." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, Büyu 19, (3361) • Resulullah (sav) muhabere ve muhakale'yi yasakladi. Ata der ki: Cabir bize su açiklamayi yapti: Muhabere: Bos araziyi, sahibi bir baskasina verir. Alan adam bütün masraflari karsilayarak tarlayi eker. Tarla sahibi mahsulden hisse alir, Müzabene'ye gelince, bunun "daha agaçta iken yas hurmayi, kuru hurma ile ölçekle satmak" oldugunu söyledi. Muhakale ise, ekinden cari bir alis-veris, müzabene'ye benzer, ekinin ölçekle bugday mukabili satilmasidir. Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Sürb 17; Müslim, Büyu 53, (1536); Tirmizi, Büyu 55, (1290), 72, (1313); Ebu Davud, Büyu 24, • Hz. Peygamber (sav) muhakale, müzabene, muaveme ve muhabere suretiyle yapilan ahs-verisleri yasakladi. - Ravi der ki: Muaveme, birkaç yili içine alan bir satistir.- Keza, sünya'yi da yasakladi" Sünen müellifleri su ziyadeyi kaydederler, "...bilinme durumu hariç" Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Büyu 85, (1536) •

Hz. Ömer (ra) buyurdu ki: "Efendisinden çocuk doguran cariyeyi efendisi artik satamaz, hibe edemez, miras olarak da birakamaz. Hayatta kaldigi müddetçe ondan istifade eder. Ölecek olursa cariye hür olur." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Itk 6, (2, 776)

• Hz. Ömer (ra) buyurdu ki: "Efendisinden çocuk doguran cariyeyi efendisi artik satamaz, hibe edemez, miras olarak da birakamaz. Hayatta kaldigi müddetçe ondan istifade eder. Ölecek olursa cariye hür olur." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Muvatta, Itk 6, (2, 776) • Biz Hz. Peygamber (sav) ve Hz. Ebu Bekir (sav) zamaninda ümmü veled'i satardik. Hz. Ömer bu alis-veristen bizi yasaklayinca terk ettik." Ibnu'l-Esir: "Bu rivayeti ana kaynaklarda (Usul) göremedim" der. Ravi: Cabir Kaynak: Ebu Davud, Itk 8, (3953); Ibnu Mace, Itk 2, (2517) • Resulullah (sav) vela'nin alim-satimini ve hibe edilmesini yasakladi." (Bazi alimler, hadisteki "... hibe edilmesini..." kisminin, Hz. Peygamber (sav)'in sözü olamayacagni iddia etmislerdir.) Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Itk 10, Feraiz 21; Müslim, Itk 16, (1506); Ebu Davud, Feraiz 14, (2919); Tirmizi, Büyu 20 (1 • Hz. Peygamber (sav)'nin suyun satilmasini yasakladigini rivayet etmistir. Ravi: Ilyas Ibnu Abdillah Kaynak: Ebu Davud, Büyu 63, (3478); Tirmizi, Büyu 44, (1271); Nesai, Büyu 88, (7, 307); Ibnu Mace, Ruhun 18, • Resulullah (sav) suyun fazlasini satmayi yasaklamistir. Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Musakat, 34 (1565); Nesai, Büyu 89, (307); Ibnu Maice, Ruhun 18, (2477) • Resulullah (sav)'in: "Ot satmak maksadiyla suyun fazlasi satilmaz" dedigini rivayet etmistir. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Sürb 2, Hiyel 5; Müslim, Musakat 38, (1566); Ibnu Mace, Ruhun 19, (2478) • Ota mani olmak maksadiyla suyun fazlasina mani olmayin. Ravi: Kaynak: Buhari, Müsakat 2, Hiyel 5; Müslim, Musakat 37, (1566); Muvatta, Akdiye 29, (2, 744); Ebu Davud, Büy • Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Kuyu suyunun fazlasi yasaklanamaz" Ravi: Amra Bintu Abdirrahman Kaynak: Muvatta, Akdiye 30, (2, 745); Ibnu Mace, Ruhun 19, (2479) • Muhacirlerden bir kisi sunu anlatmistir: Hz. Peygamber (sav)'le birlikte üç defa gazveye katildim. Onun söyle söyledigini isittim: "Müslümanlar üç seyde ortaktirlar: Suda, otda ve ateste." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Büyu 62, (3477); Ibnu Mace, Ruhun 16, (2473) • Babam, Resulullah (sav)'dan izin isteyerek kendisi ile kamisi arasina girdi. Resulullah (sav)'i öpüyor ve kucakliyordu. Sonra: "Ey Allah'in Rasülü yasaklanmasi yasak olan sey nedir? bana söyle" dedi. Resulullah (sav): "Tuz!" dedi. Babam tekrar sordu: "Baska ne var?" Resulullah (sav): "Ates!" dedi. Sonra tekrar sordu: "Ey Allah'in Resulü yasaklanmasi, helal olmayan sey nedir?" Resulullah (sav): "Hayir yapman kendine hayirdir" cevabini verdi. Ravi: Büheysetu'l-Fezariyye Kaynak: Ebu Davud, Büyu 62, (3476) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Sarkici cariyeleri satmayin, satin da almayin. Onlara (musiki) de ögretmeyin. Onlari alip satmak sartiyla yaptiginiz ticarette hayir yoktur, onlar için ödenen para haramdir" Resulullah (sav) ilave etti: "Su ayet bu gibiler hakkinda nazil olmustur: "Insanlardan bazilari, bir bilgisi olmadigi halde, Allah yolundan saptirmak için bos sözlere müsteri çikarlar. Allah yolunu alaya alirlar, iste bunlara alçaltici bir azab vardir." (Lokman 6) Ravi: Ebu Ümame Kaynak: Tirmizi, Büyu 51, (1282), Tefsiri-Kur'an, Lokman, (3193); Ibnu Mace, Ticarat 11, (2168) • Resulullah (sav) taksimden önce ganimetin satilmasini yasakladi. Ravi: Ebu Said Kaynak: Tirmizi, Siyer 14, (1563) • Cahiliye insanlari, devenin etini, karnindakinin hamileligi vaktine satarlarda "karnindakinin hamileligi" devenin karnindakini dogurmasi, doganin da büyüyüp hamile kalmasidir. Resulullah (sav) bu alis-verisi yasakladi." Buharfnin bir rivayetinde "...sonra karnindaki de dogar" denir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 61, Menakibu'l-Ensar 26, Selem 8; Müslim, Büyu 6-6, (1514); Tirmizi, Büyu 16, (1229); E • Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Ödemenin, karnindakinin dogumuna tehiri riba (faiz)dir." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Nesai, Büyu 67, (7.293) • Resulullah (sav) erkek deveye (parayla) çekmeyi yasakladi." Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Müsakat 35, (1565); Nesai, Büyu 94, (7, 310) • Hassan (ra), Ebu Talha (ra)'nin tasadduk ettigi Beyruha adli bahçeden hissesine düsen kismi (Hz. Muaviye'ye yüzbin dirheme) satmisti. Kendisine: "Ebu Talha'nin sadakasini satiyor musun?" dediler. Su cevabi verdi: "Yani bir sa' hurmayi, bir sa' para mukabilinde satmayayim mi?" Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Vesaya 17 •

Bir adam, Resulullah (sav)'a gelerek alis-veriste aldatildigini söyledi. Resulullah (sav) kendisine: "Alis-veris yaptigin kimseye; Aldatmaca yok! de" buyurdu. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 48, Istikraz 19, Husümat 3, Hiyel 7; Müslim, Büyu 48, (1533);...

• Bir adam, Resulullah (sav)'a gelerek alis-veriste aldatildigini söyledi. Resulullah (sav) kendisine: "Alis-veris yaptigin kimseye; Aldatmaca yok! de" buyurdu. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 48, Istikraz 19, Husümat 3, Hiyel 7; Müslim, Büyu 48, (1533); Ebu Davud, Büyu 68, (3500 • Bana, el-Adda Ibnu Halid (ra): "Resulullah (sav)'nin bana yazdigi bir mektubu sana okuyayim mi?" dedi. Ben: "Memnuniyetle!" deyince bir mektup çikardi. Mektupta sunlar yazili idi: "Bu, el-Adda Ibnu Halid Ibni Zehve'nin Muhammed (sav)'den satin aldigi seyi tevsik eder, el-Adda ondan bir köle veya cariye satin aldi. Kölede, ne herhangi bir hastalik, ne (zina, hirsizlik, kaçma gibi) bir düskünlük ne de (satisini gayr-i mesru kilan hürr asilli bulunmak, emanet ve rehin olarak verilmis olmak gibi) haramlik yoktur. Bu Müslümanin Müslümana satisidir." Ravi: Abdülmecid Ibnu Vehb Kaynak: Tirmizi, Büyu 8, (1216); Buhari, (senetsiz olarak kaydetmistir) Büyu, 19; Ibnu Mace, Ticarat 47, (22 • Bir adam çarsiya satmak üzere mal koydu. Müslümanlardan biri alici çikinca, onu ikna için, "senin vermedigin parayi ödedim" diye Allah'a kasem etmisti. Bunun üzerine su ayet nazil oldu: "Allah'in ahdini ve yeminlerini az bir degere degisenler var ya, iste onlarin ahirette bir paylari yoktur. Allah, kiyamet günü, onlara hitab etmeyecek, onlara bakmayacak, onlari temize çikarmayacaktir. Elem verici azab onlar içindir" (Al-i Imran, 77) Ravi: Ibnu Ebi Evfa Kaynak: Buhari, Büyu 27, Tefsir 3, 3 • Nevvas adinda biri vardi. Yaninda su içme hastasi bir deve vardi, Ibnu Ömer (ra) bu deveyi ortagindan satin aldi. Ortagi kendisine ugrayinca: "Su devemiz var ya onu sattik" dedi: Ortagi "kime" deyince "su su evsafta bir yasliya" diye tarif etti. Ortagi: "Öylemi, amma da yaptin, vallahi o zat Ibnu Ömer'dir" dedi: "Sonra Ibnu Ömer (ra)'e gelerek: "Ortagim sana su içme hastasi bir deve satmis, durumunu da sana söylememis" dedi. Ibnu Ömer: "öyleyse götür onu" dedi. Adam götürmek üzere tutunca: "Birak deveyi, Resulullah (sav)'in hükmüne raziyiz, sirayet yoktur" buyurdu. Ravi: Amr Ibnu Dinar Kaynak: Buhari, Büyu 36 • Resulullah (sav) çarsida bir yiyecek yiginina rastlayinca elini yigina daldirip çikardi. Parmaklarina rutubet bulasti. Adama: "Ey satici nedir bu?" diye çikisti. Adam: "Ey Allah'in Resulü, yagmur islatti,deyince: "Bu yasligi üste getirip, herkesin görmesini sagliyamaz miydin? Kim bizi aldatirsa o bizden degildir" buyurdu. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Iman 164, (102); Tirmizi, Büyu 74, (1315); Ebu Davud, Büyu, 52, (3452); Ibnu Mace, Ticarat, • Ebu Davud ve Tirmizi'nin rivayetlerinde su ziyade mevcuttur: "Resulullah (sav)'a "elini yigina daldir" diye vahyedildi, o da elini daldirdi. Yigin islakti. "Aldatan bizden degildir" buyurdu." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Büyu, 52, (3452); Tirmizi, Büyu 74, (1315) • Müslüman bir kimsenin, bir malda kusur oldugunu bildigi halde, müsteriye haber vermeden satmasi haramdir. (Buhari, bunu bir babin basliginda kaydetmistir.) Ravi: Ukbe Ibnu Amir Kaynak: Buhari, Büyu 19 •

Resulullah (sav) söyle buyurdular: "Deve ve koyunun memelerinde süt bekletmeyin. Kim böyle sütü bekletilmis bir sagmal hayvan satin almissa sagdiktan sonra muhayyerdir, dilerse kabul eder, dilerse bir sa' miktarinda kuru hurma da vererek iade eder." Ravi: Ebu...

• Resulullah (sav) söyle buyurdular: "Deve ve koyunun memelerinde süt bekletmeyin. Kim böyle sütü bekletilmis bir sagmal hayvan satin almissa sagdiktan sonra muhayyerdir, dilerse kabul eder, dilerse bir sa' miktarinda kuru hurma da vererek iade eder." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Büyu 64; Müslim, Büyu 11, (1524); Ebu Davud, Büyu 48, (3443), (3444), (3446); Nesai, Büyu 14 • Buhari'nin bir baska rivayetinde "...Memnun kalirsa hayvani tutar, memnun kalmazsa iade eder. Iade ettigi takdirde sagdigi süt için bir sa' kuru hurma verir" denmektedir. Ravi: Kaynak: Buhari, Büyu 69 • Müslim'in bir rivayetinde "Müsteri satin aldigi, sütü bekletilmis sagmal hayvan hakkinda üç gün muhayyerdir. Iade edecek olursa beraberinde bir sa' miktarinda yiyecek verir, bugday degil" denmektedir. (Müslim'in bir baska rivayetinde: "...bir sa' kuru hurma verir, bugday degil" denir. Buhari ve Müslim'in rivayetlerinde: "Deve ve koyunun sütü (satis sirasinda) memede bekletilmez" buyurular.) Ravi: Kaynak: Müslim, Büyu, 25 • Nesai'nin bir rivayetinde: "Kim sütü bekletilmis bir deve veya davar satin alirsa.." denir. Ravi: Kaynak: • Hz. Peygamber (sav) buyurdular ki: "Kim sütü memesinde bekletilmis bir deve satin alirsa o üç gün muhayyerdir. Sayed iade edecek olursa, hayvanla birlikte, sütü mislince veya sütunun iki mislince bugday da verir." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Ebu Davud, 48, (3446); Ibnu Mace, 42, (2240) •

Resulullah (sav) efendimiz buyurdular ki: "(Alici olmadiginiz halde, fiyatlari kizistirmak için) müsteri ile saticinin aralarina girmeyin." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Büyu 58; Müslim, Büyu 11, (1515), Nikah 52 (1413); Ebu Davud, Büyu 46, (3438);...

• Resulullah (sav) efendimiz buyurdular ki: "(Alici olmadiginiz halde, fiyatlari kizistirmak için) müsteri ile saticinin aralarina girmeyin." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Büyu 58; Müslim, Büyu 11, (1515), Nikah 52 (1413); Ebu Davud, Büyu 46, (3438); Tirmizi, Büyu • Hz. Peygamber (sav) müsteri kizistirmayi yasakladi. (Imam Malik su ilavede bulunur: "Kizistirma (necs): Aslinda alici olmadigin halde, (araya girerek) mala degerinden fazla fiyat vermendir. Böylece (gerçekten almak isteyen) bir baskasi, seni takiben mala daha fazla fiyat vererek aldanir.") Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 60; Müslim, Büyu 13, (1216); Muvatta, Büyu 97, (2, 684); Ibnu Mace, Ticarat 14 (2173); • Müsteri kizistiran, riba yemis haindir. Bu is, batil bir aldatmadir, helal degildir." (Buhari bunu senetsiz olarak ve sahabe sözü seklinde rivayet etmistir.) Ravi: Ibnu Ebi Evfa Kaynak: Buhari, Büyu 60 •

Ravi, hanimindan bir cariye satin alir. Ancak karisi bir sart kosarak der ki: "Sayet cariyeyi satacak olursan, satin aldigin fiyatla ben alacagim". Bu hususta Hz. Ömer (ra)'e sordum. Bana: "Cariyeye yaklasma. Onda baska birisi için sart var" dedi. Ravi: Ibnu...

• Ravi, hanimindan bir cariye satin alir. Ancak karisi bir sart kosarak der ki: "Sayet cariyeyi satacak olursan, satin aldigin fiyatla ben alacagim". Bu hususta Hz. Ömer (ra)'e sordum. Bana: "Cariyeye yaklasma. Onda baska birisi için sart var" dedi. Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Muvatta, Büyu 5, (2, 616) • Amr Ibnu Suayb Ibni Muhammed Ibni Abdillah Ibni Amr Ibn'il-As babasi tarikiyle ceddi Abdullah'tan rivayet ettigine göre, "Hz. Peygamber (sav), bey'u'l-urban'i yasaklamistir." (Imam Malik bey'ul-urban'i söyle tarifeder: "Kisinin bir köle veya cariyeyi satin alip veya bir hayvani kiralayip, sonra satan veya kiralayan kimseye: "Sana su kadar dirhem veya dinar veriyorum,su sartla ki, ben bu mali satin alir veya senden kiraladigim hayvana binersem sana vermis oldugum para, malin bedelinden veya hayvanin kirasindan sayilacaktir. Sayet mali almaktan, veya hayvani kiralamaktan vazgeçersem, sana önceden vermis oldugum para senin olsun" der.) Ravi: Amr Ibnu Suayb Kaynak: Ebu Davud, Büyu 69, (3502); Muvatta, Büyu 1, (2, 609); Ibnu Mace, Ticarat 22, (2192) • Dedesi Muhammed Ibnu Amr, el-Efrak adindaki baginin meyvesini dört bin dirheme satti. Bundan sekiz yüz dirheme (tekabül eden) hurmayi müstesna kildi. Ravi: Abdullah Ibnu Ebi Bekr Kaynak: Muvatta, Büyu 18, (2, 622) • Imam Malik (ra)'e ulastigina göre, Hz. Peygamber (sav) satisi ve selefi yasaklamistir. Imam Malik bunu söyle açiklar: "Bu, bir kimsenin digerine söyle demesidir: "Senin malini su su fiyata aliyorum ancak bir sartla sen de benden sunu ve sunu selef suretiyle satin alacaksin". Bu çesit bir muamele caiz degildir." Ravi: Kaynak: Muvatta, Büyu 69, (2, 657) • Hz. Peygamber (sav)'la birlikte gazveye katildim. Ben su tasimada kullandigimiz devemizin üzerinde giderken Resulullah (sav) bana kavustu. Devem yorgundu ve bu yüzden gerilerden yürüyordu. Durumu görünce Hz. Peygamber (sav) de geride kalarak deveyi sürdü ve ona dua buyurdu. Bunun üzerine bütün develerin önünden gitmeye basladi. Bana: "Deveni nasil görüyorsun?" diye sordu. "Çok iyi görüyorum, bereketiniz degdi" dedim. "Onu bana satar misin?" buyurdu. Ben utandim, bundan baska su tasiyan devemiz yoktu. Yine de "evet" dedim ve Medine'ye varincaya kadar sirti benim olmak sartiyla deveyi kendilerine sattim. Ona: "Ey Allah'in Rasülü yeni evliyim" diyerek izin istedim. Bana izin verdiler. Bunun üzerine, Medine'ye gelince beni dayim karsiladi. Deveden sordu. Deve ile ilgili yaptiklarimi anlatinca beni ayipladi. Izin istedigim sirada Hz. Peygamber (sav): "Bakire ile mi, dulla mi evlendin?" diye sormustu. Ben "dul biriyle" dedim. "Niye bakire ile degil, o seninle sen de onunla sakalasirdiniz" buyurdu. Ben: "Ey Allah'in Resulü, babam vefat etti. Bir çok kiz kardesim var, hepsi de küçük. Onlarla ayni yasta, onlarin terbiyeleriyle mesgul olamayacak, onlara bakamiyacak çok genç biriyle evlenmeyi uygun bulmadim. Bu sebeple onlara bakip terbiyelerini yapacak bir dulla evlendim" dedim. Resulullah (sav) Medine'ye gelince deveyi vermek üzere yanlarina gittim. Bana parasini verdi ve deveyi de iade etti. Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Cihad 49, 113, Vekalet 8, Mesacid 59, Büyu 34, Istikraz 1, 7, Mezalim 26, Hibe 23, Sürut 4, • Bir diger rivayette söyle gelmistir: "Resulullah (sav): "Deveyi bana bir okiyye'ye sat" dedi. Ben; "Hayir" dedim. Resulullah (sav) israr ederek: 'Onu bana bir okiyye'ye sat" dedi, ben de sattim fakat evime kavusuncaya kadar binme sartini kostum. Medine'ye gelince, teslim etmek üzere deveyi Resulullah (sav)'a getirdim. Bana parasini hemen ödedi. Ben oradan ayrildim. Arkamdan birini göndererek: "Esasen senin devene müsteri degilim, sen deveni geri al artik, o yine senin olsun" dedi. Bir diger rivayette: "Resulullah (sav) hayvanin sirtini Medine'ye kadar bana iade etti" denir. Bir diger rivayette: "Medineye kadar sirti senin" denir. Bir diger rivayette: "...Medine'ye kadar sirtini sart kildi" ifadesi vardir. Buhari der ki: "Sart kilma ifadesi rivayetlerin çogunda yer alir. Sahih olan da budur." Bir diger rivayette: "Deveyi, dört dinara (sattim)" denir. Bu, dinarin on dirhem hesabindan bir okiyye yapar. Diger bir rivayette "Bir okiyye altin'a" denir. Diger bir rivayette "ikiyüz dirheme" denir. Bir diger rivayette "Dört okiyye'ye" denir. Bir diger rivayette "Yirmi dinara" denir. Bir diger rivayette: "Medine'ye geldigin zaman dikkatli ol hanimin hayizli olabilir" buyurdu. Bu rivayette "Aksam vakti Medine'ye geldim. Mescide ugradim. Resulullah (sav) orada mescidin kapisinda buldum. Bana "Simdi mi geldin?" diye sordu. "Evet!" dedim. Bana: "Deveni birak, içeri gir, iki rek'at namaz kil!" buyurdu. Ben hemen girdim, namaz kildim ve döndüm. Hz. Bilal'e emrederek bana bir okiyye tartmasini söyledi. Bilal derhal tartti ve biraz da fazla koydu" denir. Bir diger rivayette Cabir (ra) der ki: "(Evimize) girmek için gittigim zaman, Resulullah (sav) söyle uyardi: "Biraz agir olun, evlere geceleyin girelim. Böylece, saçi basi daginik olanlar taranir, gurbette kocasi olanlar etek trasi olurlar." Ravi: Cabir Kaynak: • Müslim'in bir diger rivayetinde söyle gelmistir. Resulullah (sav): "Bana su deveyi sat" buyurdu. Ben: "Hayir satmam, size bagisliyorum, deve sizin olsun ey Allah'in Resulü" dedim. "Olmaz, bagis kabul etmem, sat onu bana" buyurdu. Ben: (öyleyse, dedim, bir adama bir okiyye miktarinda altin borcum var, ona mukabil deveyi size sattim" dedim. Resulullah (sav): "Aldim onu, ancak sen yükünü Medine'ye kadar onun üzerinde götür" dedi. Medine'ye gelince, Hz. Bilal (ra)'e: "Cabir'e bir okiyye altin ver, biraz da fazla olsun" emretti. Bilal bu söz üzerine bir kirat fazla tartti. Kendi kendime: "Resulullah (sav)'in bana verdigi fazla miktari yanimdan hiç ayirmayacagim" dedim. Harra harbinde, Samlilar tarafindan yagma edilinceye kadar, kesemin dibinde duruyordu. Ravi: Cabir Kaynak: • Yine Müslim'den gelen bir baska rivayet söyledir: Resulullah (sav) "Bana, deveyi su, su bedele sat, Allah da seni magfiret buyursun, olmaz mi?" dedi. Ben cevaben: "Elbette, o sizin olsun" dedim. Resulullah (sav) bir taraftan miktari artirmaya devam ediyor bir taraftan da: "Allah Teala sana magfiret buyursun" diyordu. Bu sözü üç kere tekrar etti. Ravi: Cabir Kaynak: • Bir diger rivayette söyle denir: Resulullah (sav) bana: "Allah'in adiyla bin" dedi. Medine'ye geldigimiz zaman Resulullah (sav)'in ashabindan bazi gruplarla birlikte mescide girdi. Ben de mescide girip, devemi kapinin yanindaki tas döseli kisma bagladim. Resulullah (sav)'a "iste deveniz" diye haber verdim. Mescidden çikti. Deveye yaklasti ve "Deve, devemizdir" buyurdu. Sonra birkaç okiyye altin gönderip: "Bunu Cabir'e verin" dedi. Sonra bana: "Parayi aldin mi?" diye sordu. "Evet" dedim. Bunun üzerine: "Para da, deve de senindir" buyurdu (ve deveyi de geri verdi.) Ravi: Cabir Kaynak: • Berire, mukatebe borcunu ödeme hususunda yardimci olmasi için kendisine (Hz. Aise'ye) ugramisti. O ana kadar borcundan herhangi bir sey ödememis bulunuyordu. Hz. Aise, Berire'ye "Ailene dön, senin mukatebe borcunu ödememi istiyorlarsa bir sartla yaparim: Senin üzerindeki vela hakki bana geçmeli" dedi. Berire dönüp, ailesine durumu anlatti. Onlar kabul etmediler ve: "Sana bir iyiik yapmak isterse yapsin, karismayiz, ancak vela'n bize aittir" dediler. Hz. Aise (ra) bunun üzerine, durumu Hz. Peygamber (sav)'e arzetti. Resulullah (sav) ona: "Sen satin al, sonra da azad et. Vela hakki, azad edene aittir" buyurdu. Bunu söyledikten sonra Resulullah (sav) ayaga kalkarak su hitabede bulundu: "Insanlara ne oluyor ki, alis-verislerinde Kitabullah'ta bulunmayan sartlari kosuyorlar? Kitabullah'ta olmayan bir sart kosana bu helal olmaz. Böyle biri yüz sart da kosacak olsa, Allah'in sarti daha dogru,daha saglamdir." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Mesacid 70, Zekat 61, Büyu 67, 73, Itk 10, Mekatib 2, 3, 4, 5, Hibe 7, Surut 3, 10, 13, 17, • Resulullah (sav) söyle söylemistir: "(Berire'yi) önce satin al sonra da azad et. (Onu satan efendilerini de birak, bir ise yaramiyacak olan) istedikleri sarti kossunlar". Aise Berire'yi satin alip, azad etti. Berire'nin ailesi, vela hakkinin kendilerine ait olmasi sartini kostu. Bunun üzerine Resulullah (sav), su açiklamayi yapti: "(Olmaz öyle sey!) Vela hakki azad edene aittir. Satanlar yüz sartta kossalar (batildir!)." Ravi: Aise Kaynak: Buhari, Surut 10 • Resulullah (sav) iki giyim ve iki de alis-veris tarzini yasakladi. Yasaklanan satis tarzlari: Mülamese ve münübezedir. Mülamese, digerinin elbisesine gündüz veya gece, eliyle sadece degmesi, elbiseyi altüst ederek iyice görmemesi (ve bu kadarla satis akdininin tamamlanmasidir). Münabeze ise, kisinin elbisesini öbürüne atmasi, öbürünün de kendi elbisesini ona atmasi ve bu atismanin da, elbiseye bakip razi olmadan satis sayilmasidir. Yasaklanan iki giyinmeden biri, istimalu's-samma'dir; bu da kisinin elbisesini omuzlaridnan biri üzerine koyup, sarinmasi, diger giyinme omuzunu açikta elbisesiz birakmasidir. Yasaklanan diger giyinme tarzi ihtiba'dir. Bu da oturmakta olan bir kimsenin elbisesine sarinmasi, bu esnada fercini örten baska bir sey olmamasidir." Ravi: Ebu Said el-Hudri Kaynak: Buhari, Libas 20, 21, Salat 10, Savm 66, Büyu 62, 63, Isti'zan 42; Müslim, Büyu 3, (1512); Ebu Davud • Nesai'nin bir rivayetinde su açiklama yapilir: "Münabeze; saticinin; "Bu elbiseyi sana atarsam satis tamam olmustur" demesidir. Mülamese de elbiseyi açip, evirip çevirmeden elini degmesi ve degince de satis muamelesinin tamam olmasidir," Nesai'de Ibnu Ömer (ra)'den: "Bu, cahiliye ehlinin, alis-veriste basvurduklari bir tarzdi" açiklamasi yer alir. Ravi: Kaynak: •

Hz. Peygamber (sav) bey'u'l-garar ve bey'u'l-hasati yasakladi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Büyu 4, (513); Ebu Davud, Büyu 25, (3376); Tirmizi, Büyu 17, (1230); Nesai, Büyu 27 (7, 262)

• Hz. Peygamber (sav) bey'u'l-garar ve bey'u'l-hasati yasakladi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Müslim, Büyu 4, (513); Ebu Davud, Büyu 25, (3376); Tirmizi, Büyu 17, (1230); Nesai, Büyu 27 (7, 262) • Halk öyle çetin devirler yasayacak ki, o zaman zenginler, kendilerine emredilmedigi halde, cimriliklerinden, ellerindekileri çok siki tutacaklar. Cenab-i Hakk: "Aranizdaki fazileti unutmayin" buyurmaktadir (Bakara 237). Resulullah (sav) da sunlari yasaklamistir: Bey'u'l-muzdar'i, bey'u'l-garar'i, (meçhulün satisi) ve salahi ortaya çikmadan meyve satisini." Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Büyu 26 (3382) • Hz. Peygamber (sav): "Köylü adina sehirli satis yapmasin" dedi ve ilave etti: "Birakin insanlari, Allah birinin sebebiyle digerini riziklandirsin" buyurdu. Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Büyu 58, 64, 67, 69, 70, 71, Icare 14, Surüt 8; Müslim, Büyu 11, 12, 18-21, (1515, 1520-1523 • Resulullah (sav) ana baba bir kardes bile olsa sehirlinin köylü adina satis yapmasini menetti." Ravi: Enes Kaynak: Buhari, Büyu 68, Müslim, Büyu 19, (1521); Nesai, Büyu 18, (7, 256); Ibnu Mace, Ticarat 16, (2177) • Ebu Davud ve Nesai'den gelen bir baska rivayette söyle buyurulur; "Sehirlinin köylü adina satis yapmasi yasaktir, sehirli köylünün kardesi veya babasi bile olsa." Ebu Davud'un Hz. Enes (ra) yaptigi bir baska rivayet su ziyadeyi ihtiva eder: Söyle denirdi: "Sehirli köylü yerine satmasin." Bu özlü, cami bir sözdür "Sehirli köylü için hiçbir sey satmasin, köylü adina safin da almasin" demektir. Ravi: Enes Kaynak: • Hz. Peygamber (sav) söyle emrettiler: "Saticilar mallarini çarsiya indirmezden önce yolda karsilayip alis-veris yapmayin." (Tirmizi ve Muvatta disindakilerde tahric edilmistir.) Ebu Davud hadisin bas kisminda su ziyadeye yer verir: Birbirinizin alis-verisine karsi alis-veris yapmayin. (Pazara giden) mali yolda karsilamayin. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: • Hz. Peygamber (sav) saticinin malini övmesini ve daha pazara varmadan malin yolda satin alinmasini veya sehirlinin köylü adina satis yapmasini yasakladi" buyrulur. (Bir baska rivayette de sadece "malin daha pazara varmadan satin alinmasini yasakladi" denmektedir.) Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 71; Müslim, Büyu 15, (1518); Ebu Davud, Icare 45 (3436); Nesai, Büyu 18, (7, 257); Ibnu • Hz. Peygamber (sav) buyurdu ki: "Pazara binerek (uzaktan) gelenleri yolda karsilamayin. Sehirli, köylü adina alim-satim yapmasin." Tavus, Ibnu Abbas (ra)'tan sordu: "Sehirli köylü adina alim-satim yapmasin" sözünden maksat nedir? Ibnu Abbas: "Onun adina simsarlik yapmasin (yani ücret mukabili alim-satim islemini yapmasin)." Ravi: Ibnu Abba Kaynak: Ebu Davud, Icare 47, (3439) • Resulullah (sav), celeb malin pazara gelmeden önce karsilanmasini yasakladi. Kim onu yolda karsilar ve satin alirsa, malin sahibi pazara gelince muhayyerdir (satistan vazgeçebilir). Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Büyu 71; Müslim, Büyu 17, (1619); Tirmizi, Büyu 12, (1221); Nesai, Büyu 18, (7, 257); Ebu Da • Resulullah (sav) bir satista iki satisi yasakladi. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: • Ebu Davud'da gelen rivayet söyledir: "Bir satista iki satis yapan kimseye en düsük olani (helal)dir. Aksi halde ribadir." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Icare 55, (3461); Muvatta, Büyu 72, (2, 663); Nesai, Büyu 73 (7, 395-396); Tirmizi, Büyu • Imam Malik (ra)'ten anlatildigina göre ona su durum ulasmistir: "Adamin biri diger birisine: "Bana su deveyi pesin parayla sat, ben de sana vade ile satayim" der. Adam bu tarz alis-veris hakkinda Ibnu Ömer'e sorar, Ibnu Ömer hoslanmaz ve adami bu isten nehyeder." Ravi: Kaynak: Muvatta, Büyu 73, (2,663) • Hz. Peygamber (sav) söyle buyurmustur: "Birinizin satisi üzerine baskaniz satis yapmasin." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 58, 64, 70, 71, Surüt 8, Nikah 46; Müslim, Nikah 49, (1412), Büyu 7, 8, 11, (1412), Bir • Nesai'den gelen bir rivayette de söyle buyurulmustur: "Kisi, kardesi, satin alma isini kesinlige kavusturuncaya veya, tamamen vazgeçinceye kadar araya girip alis-veriste bulunmasin." Ravi: Kaynak: • Resulullah (sav) sehirlinin köylü adina alis-veris yapmasini, alici olmadigi halde alici imis gibi görünüp yüksek fiyat vererek fiyat artirmayi, iki kimsenin baslattigi alis-veris muamelesi kesinlik kazanip tamamlanmadan bir baskasinin ayni mal üzerinde alis-verise girismesini, bir kiz istetilmis iken ona talib olmayi, bir kadinin, -kiz kardesinin kabindakini almak için- kocasina onu bosamasini taleb etmesini yasakladi." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Buhari, Büyu 58, 70, 71, Surut 8, 11; Müslim, Nikah 38, 39, 51, 52, (1408-1413), Büyu 12, (1515); Ti • Ebu Davud'dan gelen bir baska rivayette söye denmistir: "Deve ve davarin sütunu memesinde bekletmeyin. Kim böyle (memede sütü bekletilmis) bir hayvani satin alirsa, sagdiktan sonra muhayyerdir: Memnun kalirsa hayvani alikor, memnun kalmazsa hayvani iade eder ve (sagdigi süte karsilik olmak üzere) bir sa' hurma verir." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Büyu 48 (3493) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Pazara gitmekte olan mali önceden karsilamayin. Hayvanlarin sütunu memelerinde (günlerce bekleterek) biriktirmeyin. Bir birinize karsi (müsteriyi kizistirmak için alici olmadiginiz halde, yüksek fiyat vererek) malin degerini artirmayin." Ravi: Ibnu Abbas Kaynak: Tirmizi, Büyu 41 (1268) • Hz. Peygamber (sav) söyle buyurdular: "Hem veresiye hem satis helal olmaz. Bir satista iki sart da helal degildir. Zimmette olmayanin kari yoktur. Yaninda bulunmayan malin satisi yoktur." (Tirmizi, hadisin sahih oldugunu söyledi) Ravi: Abdullah Ibnu Amri'bni'l-As Kaynak: Ebu Davud, Büyu 70, (3503); Tirmizi, Büyu 19, (1234); Nesai, Büyu 60, 71, 72 (7, 288, 295); Ibnu Mac • Resulullah (sav) miktari bilinmeyen kuru hurma yiginini, miktari belli kuru hurma ile satmayi yasakladi. Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Büyu 42, (1530); Nesai, Büyu 37, 38, (2, 269, 270) • Nesai'nin bir diger rivayetinde söyle denmistir: "Yiyecek yigini, yiyecek yigini mukabilinde satilmaz. Yiyecek yigini, miktari belli yiyecek mukabilinde satilmaz." Ravi: Kaynak: • Resulullah (sav)'i dinledim, diyordu ki: "Kim çocuguyla annesi arasini ayirirsa kiyamet günü Allah (celle celaluhu) sevdikleriyle onun arasini ayirir." Ravi: Ebu Eyyüb Kaynak: Tirmizi, Büyu 52, (1283), Siyer 17, (1566) • (Sats sebebiyle cariye bir) anne ile çocugunun arasi ayirmisti. Resulullah (sav) bunu yasakladi ve satisi bozdu. Ravi: Ali Kaynak: Ebu Davud, Büyu, Cihad 133, (2696); Ibnu Mace, Ticarat 46, (2249) • Hz. Peygamber (sav) bana, kardes iki köle hediye etti. Bunlardan birini sattim. Resulullah (sav) bir ara sordu: "Köleler ne yapiyorlar?" Ben durumu söyledim. Bunun üzerine bana: "Satisi boz, satisi boz" buyurdu. Ravi: Ali Kaynak: Tirmizi, Büyu 52, (1284); Ibnu Mace, 46, (2249) •

Resulullah (sav) ribayi (faizi) yiyene de, yedirene de lanet etti." (Ebu Davud ve Tirmizi'nin rivayetlerinde su ziyade vardir: "(Faiz muamelesine) sahitlik edenlere de bu muameleyi yazana da...") Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Müslim, Müsakat 25, (1579); Ebu Davud,...

• Resulullah (sav) ribayi (faizi) yiyene de, yedirene de lanet etti." (Ebu Davud ve Tirmizi'nin rivayetlerinde su ziyade vardir: "(Faiz muamelesine) sahitlik edenlere de bu muameleyi yazana da...") Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Müslim, Müsakat 25, (1579); Ebu Davud, Büyu 4, (3333); Tirmizi, Büyu 2, (1206); Ibnu Mace, Ticarat 5 • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Insanlar öyle bir devre ulasacak ki, o zamanda riba yemeyen kalmayacak. Öyle ki, (dogrudan) yemeyene buhari ulasacak." Bir rivayette "...tozu ulasacak" denir. Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Büyu 3, (3331); Nesai, Büyu 2, (7, 243); Ibnu Mace, Ticarat 58, (2278) • Hz. Peygamber (sav)'i Veda Hacci sirasinda dinledim, söyle diyordu: "Haberiniz olsun, cahiliye devrindeki bütün ribalar kaldirilmistir, ödenmeyecektir. Sadece verdiginiz ana parayi alacaksiniz. Böylece ne zulmetmis olacaksiniz ne de zulme ugramis olacaksiniz. Haberiniz olsun cahiliye devrindeki bütün kan davalari kaldirilmistir. Kaldirdigim ilk kan davasi da el-Haris Ibnu Abdilmuttalib'in kan davasidir. Bu kimse, Benü Leys'te süt anadaydi. Hüzeyl onu öldürmüstü. Resulullah (sav): Yarabbi teblig ettim mi? dedi. Cemaat: Evet teblig ettin dediler ve üç kere tekrarladilar. Resulullah (sav): Ya Rabbi sahid ol! dedi ve üç kere tekrar etti." (Hattabi der ki: "Ebu Davud, hadisi su sekilde, yani "Haris Ibnu Abdilmuttalib'in kan davasi..." diye rivayet etmistir. Halbuki diger kitaplarda: Rebi'a Ibnu'l-Haris Ibni Abdilmuttalib'in kan davasi seklinde rivayet edilmistir.) Ravi: Amr Ibnu'l-Ahvas Kaynak: Ebu Davud, Büyu 5, (3334) •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Altin altinla pesin olmazsa ribadir. Bugday bugdayla pesin satilmazsa ribadir. Arpa arpayla pesin satilmazsa ribadir. Kuru hurma kuru hurmayla pesin satilmazsa ribadir." (Metin, Sahiheyn'in metnidir. Buhari'nin bir rivayetinde,...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Altin altinla pesin olmazsa ribadir. Bugday bugdayla pesin satilmazsa ribadir. Arpa arpayla pesin satilmazsa ribadir. Kuru hurma kuru hurmayla pesin satilmazsa ribadir." (Metin, Sahiheyn'in metnidir. Buhari'nin bir rivayetinde, "verik (yani basilmis dirhem) verikle, altin altinla.." seklinde gelmistir.) Ravi: Ömer Ibnu'l-Hattab Kaynak: Buhari, Büyu 54, 74, 76; Müslim, Musakat 79, (1586); Ebu Davud, Büyu 12, (3348); Ibnu Mace, Ticarat • Resulullah (sav) zamaninda bize bayagi hurma veriliyordu. Bu muhtelif cins kuru hurmanin bir karisimi idi. Bu bayagi hurmanin iki ölçegini bir ölçek iyi hurma mukabilinde satiyorduk. Bu tarz Hz. Peygamber (sav)'in kulagina ulasinca söyle buyurdu: "Iki ölçek hurmaya bir ölçek hurma, iki ölçek bugdaya bir ölçek bugday iki dirheme bir dirhem olmaz." Ravi: Ebu Said Kaynak: Buhari, Büyu 21; Müslim, Müsakat 98, (1594, 1595, 1596); Tirmizi, Büyu 23, (1241); Nesai, Büyu 41, 5 • Bir rivayette de söyle gelmistir: Hz. Bilal (ra), Resulullah (sav)'a, (iyi cins bir hurma olan) berni hurmasi getirmisti. "Bu nereden?" diye sordu. Bilal (ra): "Bizde adi hurma vardi. Resulullah (sav)'in yemesi için ondan iki ölçek vererek bundan bir ölçek satin aldik" dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (sav): "Eyvah! Bu ribanin ta kendisi, eyvah bu ribanin ta kendisi, sakin öyle yapma. Sayet iyi hurma satin almak istersen elindekini ayrica sat. Sonra onun parasiyla iyi hurmayi satin al" dedi. Ravi: Kaynak: Buhari, Vekalet 11; Müslim, Müsakat 96, (1594); Nesai, Büyu 41, (7, 271-272) • Sahiheyn'de yer alan bir rivayette söyle gelmistir: Dinar dinarla, dirhem dirhemle basa bas misliyle degistirilmelidir. Kim fazla verir veya fazla alirsa ribaya girmis olur. Hadisi rivayet eden ravi der ki: "Ben dedim ki; Ibnu Abbas (ra) bunu söylemez. Ebu Said der ki: Ibnu Abbas (ra)'a sordum: Sen bunu Resulullah (sav)'dan mi isittin, Kitabullah'ta mi gördün? Bana su cevabi verdi: Bunun ikisini de söylemiyorum. Siz, Resulullah (sav)'i benden daha iyi tanirsiniz. Ancak bana Üsame Ibnu Zeyd (ra) haber verdi ki, Resulullah (sav): "Sadece veresiye satista riba vardir" buyurmustur. Ravi: Kaynak: Müslim, Müsakat 101, (1596) • Müslim'in bir diger rivayeti söyledir: "Altin altinla, gümüs gümüsle, bugday bugdayla, arpa arpayla, hurma hurma ile, tuz tuzla basbasa misliyle, pesin olarak satilir. Kim artirir veya artirilmasini taleb ederse ribaya girmistir. Bu iste alan da veren de birdir." Yine Müslim'de Ebu Hüreyre'nin bir rivayetinde "cinsleri farkli ise müstesna" denir. Ravi: Kaynak: Müslim, Müsakat 82, (1584) • Rivayetinde (su ziyade) ifade edilmistir: "...Bu çesitler farkli oldugu takdirde pesin ise dilediginiz gibi satin." Bu hadisi, Buhari hariç, Bes Kitap rivayet etmistir. Ravi: Ubadetu'bnu Samit Kaynak: Müslim, Müsakat 81, (1587); Ebu Davud, Büyu 12, (3349-3350); Tirmizi, Büyu 23, (1240); Nesai, Büyu 4 • Zeyd Ibnu Erkam ve el-Berd Ibnu Azib (ra)'e sarftan (yani altinla gümüsü cinsi cinsine satmaktan) sordum, ikisi de su cevabi verdi: "Resulullah (sav) altinin gümüs mukabilinde veresiye satilmasini yasakladi." Ravi: Ebu'l-Minhal Kaynak: Buhari, Büyu 80, 8, Sirket 10, Menakibu'l-Ensar 50; Müslim, Müsakat 87, (1589); Nesai, Büyu 49, (7, • Resulullah (sav)'a Hayber'de bulundugu sirada altin ve boncuklarla yapilmis bir gerdanlik getirildi. Bu satilik ganimet mallardandi. Resulullah (sav) altinlarin boncuklardan ayrilmasini emretti. Derhal gerdanligin altin kismi ile boncuk kismi birbirinden ayrildi. Sonra Hz. Peygamber (sav): "Altin, altina mukabil, tartisi tartisina satilsin" buyurdular. (Buhari hariç Bes Kitap tahric etti.) Ravi: Fadale Ibnu Ubeyd Kaynak: Müslim, Müsakat 89, (1591); Tirmizi, Büyu 32, (1255); Ebu Davud, Büyu 13, (3351-3353); Nesai, Büyu 4 • Müslim'de gelen diger bir rivayette Hanes es-San'ani der ki: "Biz Fadale ile bir gazvede beraberdik. Derken bana ve arkadaslarima ganimetten bir gerdanlik isabet etti. Gerdanlik altin, gümüs ve kiymetli taslardan yapilmisti. Ben bunu satin almak isteyerek, Fadale'ye sordum. Bana söyle cevap verdi: Bunun altinini ayir, bir kefeye koy. Kendi altinini da bir kefeye koy. Sonra sakin misli mislinden fazla birsey alma! Zira ben Resulullah (sav)'in söyle buyurdugunu isittim: "Kim Allah'a ve ahiret gününe iman ederse sakin misli mislinden fazla bir sey almasin." Ravi: Kaynak: Müslim, Büyu 91, (1591) • Resulullah (sav), gümüsün gümüse basa bas olmayan satisini yasakladi. Bize altin mukabilinde diledigimiz sekilde gümüs ve gümüs mukabilinde diledigimiz sekilde altin satin almayi emretti." Müslim'in ziyadesinde "..Bir adam "pesin mi?" diye sordu. Ebu Bekre: "Ben böyle isittim" cevabini verdi. Sahiheyn ve Nesai rivayet etmistir. Ravi: Ebu Bekre Kaynak: Buhari, Büyu 81, 77; Müslim, Müsakat, 88, (1590); Nesai, Büyu, 50 (7, 280-281) • Resulullah (sav) Hayber'in fethi sirasinda iki Sa'd'a (Sa'd Ibnu Ebi Vakkas ve Sa'd Ibnu Ubade), ganimet malindan altin veya gümüs bir kabi satmalarini emretti. Onlar, her üç (birim)'i ayni dört (birim) mukabilinde, veya her dört (birim)'i üç (birim) ayni mukabilinde sattilar. Resulullah (sav) onlara: "Siz riba yaptiniz, geri verin" emretti." Ravi: Yahya Ibnu Sala Kaynak: Muvatta, Büyu 28 (2, 632) • Ben Ibnu Ömer (ra)'la beraberdim.Ona bir kuyumcu gelerek: "Ey Ebu Abdirrahman! Ben altin isliyor ve bunu kendi agirligindan fazla altinla satiyorum. Böylece ona harcayacagim el emegi miktarinda fiyatini artiriyorum" dedi. Ibnu Ömer (ra) onu bu isten yasakladi. Kuyumcu ayni meseleyi tekrar tekrar söyledi. Her seferinde Ibnu Ömer (ra) onu bu isten yasakladi ve son olarak da sunu söyledi: "Dinar dinarla, dirhem dirhemle satilir. Aralarinda fazlalik olamaz. Bu, Peygamberimizin bize vasiyetidir, biz de size vasiyet ediyoruz (teblig edip duruyoruz)." Bu rivayet Muvatta'da tam olarak gelmistir. Nesai ise sadece Hz. Peygamber (sav)'in sözünü kaydeder. Ravi: Mücahid Kaynak: Muvatta, Büyu 31, (2, 633); Nesai, Büyu 46, (7, 278) • Hz. Muaviye (ra) altin veya gümüsten mamul bir su kabini, agirligindan daha fazla bir fiyatla satmisti. Kendisine Ebu'd-Derda (ra): "Ben Hz. Peygamber (sav)'in bu çesit alis-verisi yasakladigini isittim. Resulullah (sav) bunlarin satisi misline misil olmali diye emretti" diye itiraz etti. Hz. Muaviye (ra): "Ben bunda bir beis görmüyorum" diye cevap verdi. Ebu'd-Derda (ra) öfkelendi ve: "Muaviye'yi kinamada bana yardim edecek biri yok mu? Ben ona Hz. Peygamber (sav)'den haber veriyorum, o bana sahsi reyinden söz ediyor. Senin bulundugun diyarda yasamak bana haram olsun!" diye söylendi. Ebu'd-Derda bunun üzerine orayi terkederek Hz. Ömer (ra)'in yanina geldi. Durumu oldugu gibi ona anlatti. Hz. Ömer (ra) Hz. Muaviye (ra)'ye bir mektup yazarak bu çesit satisi (altinin altinla satilmasi), misli misline ve agirligina denk olarak yapmasini emretti. Ravi: Ata Ibnu Yesar Kaynak: Muvatta, Büyu 33 (2, 634); Nesai, Büyu 47, (7, 279) • Resulullah (sav): "Riba veresiyededir" buyurdu.(Diger bir rivayette: "Pesin alis-verislerde (cinsler farkli ise fazlalik sebebiyle) riba olmaz" buyurulmustur.) Ravi: Üsame Ibnu Zeyd Kaynak: Buhari, Büyu 40; Müslim, Büyu 102, (1596); Nesai, Büyu 50, (7, 281) • Ben dinarla deve satiyor, dinar yerine gümüs aliyordum. Bazanda gümüsle satiyor, onun yerine dinar aliyordum. Bu durumu Resulullah (sav)'e arzederek hükmünü sordum. "O andaki (ayni meclisteki) kiymetiyle olunca bunda bir beis yok" buyurdu." Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Tirmizi, Büyu 24, (1242); Ebu Davud, Büyu 14 (3354-3355); Nesai, Büyu 50, (7, 281-282); Ibnu Mace, T • Ebu Davud'un bir rivayetinde söyle gelmistir: "...o günün fiyatiyla almanda bir beis yoktur, yeter ki aranizda (henüz ödenmeyen) bir miktar oldugu halde birbirinizden ayrilmis olmayasiniz." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Büyu 14, (3354, 3355) • Anlattigina göre, kölesine, bir sa' bugday vererek pazara yollar ve: "Bunu sat, parasiyla arpa satin al der. Köle gider. Onu vererek bir sa'dan bir miktar fazla arpa satin alir. Köle dönünce, Ma'mer (ra) ona "Niye böyle yaptin? Çabuk git ve geri ver. Misli misline denk al. Zira ben, Resulullah (sav)'i isittim, söyle diyordu: "Yiyecek yiyecekle misli misline denk olmalidir." O zaman yiyecegimiz arpa idi. Kendisine "Ama bu arpa onun misli degildir" dendi ise de: "Ben arpanin bugdaya benzemesinden korkarim" cevabini verdi. Ravi: Ma'mer Ibnu Abdillah Ibni Nafi Kaynak: Müslim, Müsakat 93, (1592) • Imam Malik'e ulastigina göre, Süleyman Ibnu Yesar demistir ki; "Sa'd Ibnu Ebi Vakkas'in merkebinin yemi bitmistL Kölesine: "Ailene ait bugdaydan bir miktar götür, ona mukabil arpa satin al, sakin mislinden fazla almayasin" dedi. Ravi: Kaynak: Muvatta, Büyu 50,52, (2,645) • Ebu Ayyasin - ki ismi Zeyd'dir - anlattigina göre: "Sa'd Ibnu Ebi Vakkas (ra)'a, beyaz bugday mukabilinde kabuksuz arpa satin almanin hükmünü sorar. Sa'd (ra) kendisine: "Hangisi daha kiymetli? diye sorar. Zeyd: "Beyaz bugday" der. Sa'd onu bu isten men eder ve der ki: "Ben Resulullah (sav)'i kuru hurmayi taze hurma mukabilinde satin alma hakkinda soruldugu zaman isitmistim. Resulullah (sav) bunu sorana: "Taze hurma kuruyanca agirligini kaybeder mi?" dedi. Adam "evet" cevabini verince, Resulullah (sav) onu bu isten men etmisti." Ravi: Ebu Ayyasin Kaynak: Tirmizi, Büyu 14, (1225); Ebu Davud, Büyu 18, (3359); Muvatta, Büyu 22, (2, 624); Nesai, Büyu 36, (7 • Ebu Davud'un diger bir rivayetinde: "Hz. Peygamber (sav), taze hurmayi kuru hurma ile veresiye satmayi yasakladi" denir." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Büyu 18, (3360) •

Bir köle gelerek Hz. Peygamber (sav)'a hicret etmek üzere biat etti, Resulullah (sav) onun köle oldugunu sezemedi. Arkadan efendisi onu aramaya geldi. Resulullah (sav) ona: "Onu bana sat" buyurdu ve köleyi iki siyah köle mukabilinde satin aldi." Ravi:...

• Bir köle gelerek Hz. Peygamber (sav)'a hicret etmek üzere biat etti, Resulullah (sav) onun köle oldugunu sezemedi. Arkadan efendisi onu aramaya geldi. Resulullah (sav) ona: "Onu bana sat" buyurdu ve köleyi iki siyah köle mukabilinde satin aldi." Ravi: Cabir Kaynak: Müslim, Musakat 123, (1602); Tirmizi, Siyer 36, (1596); Ebu Davud, Büyu 17, (3358); Nesai, Bey'a 66, • Hz. Peygamber (sav) raviye, kendisine bir ordu hazirlamasini emretmistir. Mevcut develer (askerlere) yetmedi. Bunun üzerine Resulullah (sav) (devesi olmayanlar için, bilhere) hazine develerinden ödenmek üzere deve te'min etmesini emretti. (Böylece Abdullah) zekat yoluyla hazineye gelecek develerden iki adedi karsiliginda bir deve temin ediyordu." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l-As Kaynak: Ebu Davud, Büyu 16, (3357) • Anlattigina göre, "devesini yirmi küçük deve mukabilinde veresiye olarak satmistir" Ravi: Ali Ibnu Ebi Talib Kaynak: Muvatta, Büyu 59, (2, 652) • Ibnu Ömer, saticinin zimmetinde bulunan bir binek devesini, Rebeze'de bulunan dört küçük deve mukabilinde satin almistir." (Buhari, bu hadisi bab basliginda senetsiz olarak kaydetmistir) Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu 108; Muvatta, Büyu 60, (2, 652) • Resulullah (sav) söyle buyurdular: "Iki hayvan, veresiye olarak bir hayvana mukabil satilamaz. Pesin satilirsa bunda bir beis yok." Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Büyu 21, (1238); Ibnu Mace, Ticarat 56 • Hz. Peygamber (sav) hayvanin hayvanla veresiye satisini yasaklamistir." (Tirmizi, hadisin sahih oldugunu belirtmistir.) Ravi: Semüre Ibnu Cündeb Kaynak: Tirmizi, Büyu 21, (1237); Ebu Davud, Büyu 15; Nesai, Büyu, 65, (7, 292); Ibnu Mace, Ticarat 56, (227 • Said Ibnu'l-Müseyyeb derdi ki: "Hayvanda riba yoktur. Hz. Peygamber (sav) hayvan satisini üç hususta yasakladi: el-Mezamin, el-Melakih ve Habelu'l-habele. Mezamin: Disi devenin karnindaki yavru demektir. Melakih: Erkek devenin belinde bulunan (ve disiyi dölleyen) sey demektir. Habelu'l-habele: "Hamile develerin hamile kalmasi) yani, disi develerin karnindaki ceninin doguracagi yavrunun satimi. (Imam Malik, bu tabirleri, yukaridaki gibi açiklamistir. Ancak garib kelimeleri açiklayan lugatci ve fakihler nezdinde, mezamin ve melakih kelimeleri aksi manalari ifade etmektedir.) Ravi: Ibnu Sihab Kaynak: Muvatta, Büyu 63, (2,654) • Imam Malik'e ulastigina göre, bir adam Ibnu Ömer (ra)'e gelerek: "Ben birisine bir borç verdim. Bana, bunu daha üstün bir sekilde iadesini sart kostum" dedi ve hükmünü sordu, Ibnu Ömer (ra): "Bu ribadir" diye cevap verdi ve su açiklamada bulundu: "Borç verme isi üç sekilde cereyan eder. 1- Borç vardir, bunu vermekle sadece Allah'in rizasini düsünürsün. Karsiliginda sana riza-yi ilahi vardir. 2- Borç vardir, bununla arkadasini memnun etmek istersin. 3- Borç vardir, temiz bir malla pis bir sey almak için bu borcu verirsin. Iste bu ribadir." Adam: "Öyleyse bana ne emredersiniz, ey Ebu Abdirrahman?" diye sordu. Ibnu Ömer su açiklamada bulundu: "Akdi yirtmani tavsiye ederim. Borçlu, verdigin miktari aynen iade öderse alirsin, Verdiginden daha az iade eder, sen de alirsan sevap kazanirsin. Eger sana, daha iyi birseyi gönül hoslugu ile verirse, bu sana bir tesekkürdür, böylece tesekkürünü ifade ediyor demektir. Sana ayrica, ona vade tanidigin için sevap vardir." Ravi: Kaynak: Muvatta, Büyu 92, (2, 681-682) • Ibnu Ömer (ra) bir miktar borç para aldi. Bunu sahibine daha iyi bir sekilde ödedi. Borç veren adam: "Bu verdigimden efdaldir (fazladir) diyerek almak istemedi. Ibnu Ömer adama: "Biliyorum, ancak için bu sekilde rahat edecek" dedi. Ravi: Mücahid Kaynak: Muvatta, Büyu 90, (2, 681) • Ibnu Ömer (ra)'e, "belli bir vade ile bir baskasinda alacagi bulunan adam, parasini daha çabuk alabilmek için bir kismindan vaz geçecek olsa?" diye sordular. Ibnu Ömer bunu hos görmedi ve bu davranisi yasakladi." Ravi: Salim Kaynak: Muvatta, Büyu 82, (2, 672) • Ben, bilahere ödenmek üzere Dar-i Nahle ehline bez sattim. Bir müddet sonra Küfe'ye gitmek istedim. Borçlular bana gelerek fiyattan biraz inmem halinde pesin ödeyeceklerini söylediler. Bunu Zeyd Ibnu Sabit'e sordum. Bana: "Hayir, bu isi yapmana cevaz veremem, bunu (ribayi) ne senin yemeni, ne de (satin alanlara) yedirmeni emredemem" dedi. Ravi: Ubeyd Ibnu Ebi Salih Kaynak: Muvatta, Büyu 81, (2,671) • Zeyd Ibnu Erkam (ra)'in Ümmü Veled'i (çocuk dogurmus cariyesi), Hz. Aise (ra)'ye ugradi ve dedi ki: "Zeyd'in bir cariyesini el-Ata'ya sekiz yüz dirheme sattim. Sonra ayni cariyeyi ondan, ödeme zamani dolmazdan önce alti yüz dirheme satin aldim. Ayrica ben kendisine, bunu satacak olursan senden ben satin alacagim diye sart kosmustum." Hz. Aise (ra): "Sart kosman da uygunsuz, satin alman da uygunsuz olmus. Zeyd Ibnu Erkam'a söyle ki, bu is sebebiyle tevbe etmezse, Resulullah (sav)'la birlikte yaptigi cihadi iptal etmistir" dedi. Kadin: "Zeyd ne yapti ki (böyle hükmediyorsun?)" diye sorunca Hz. Aise cevap olarak su ayeti okudu: "Kime Rabb'inden bir ögüt gelir de faizcilikten geri durursa, geçmisi kendisinedir, onun isi Allah'a aittir..." (Bakara, 275). Ashab'tan pek çogu hayatta oldugu halde, kimse bu hükümden dolayi Hz. Aise'yi reddetmedi. Ravi: Ümmü Yunus Kaynak: Rezin • Cenab-i Hakk'in terketmeyenler için harb etmeye izin verdigi riba, cahiliye devrinde iki sekilde cereyan ederdi: 1- Bir kimsenin diger bir kimsede, vadeli bir alacagi bulunurdu. Vade dolunca alacakli: "Ödeyecek misin yoksa faizlesin mi?" derdi. Borçlu öderse öbürü alirdi. Ödemezse, ölçeklenen, tartilan, ekilen veya sayilan çesitten ise alacak katlanirdi. 2- Yasla ölçülen bir mal ise, daha üst mertebeye kaydirilir, vade de uzatilirdi. Islam gelince Cenab-i Hakk su ayeti indirdi: "Ey iman edenler! Allah'tan sakinin, inanmissaniz faizden arta kalan hesaptan vazgeçin. Böyle yapmazsaniz, bunun Allah'a ve Peygamberine karsi açilmis bir savas oldugunu bilin. Eger tevbe ederseniz sermayeniz sizindir. Böylece haksizlik etmemis ve haksizliga ugramamis olursunuz" (Bakara 278-279). Ravi: Zeyd Ibnu Eslem Kaynak: Rezin •

Resulullah (sav) buyurdular ki: "Alis-veris yapanlar, birbirlerinden ayrilmadikça (akdi bozmakta) muhayyerdirler. Veya alis-veris yapanlardan biri digerine "muhayyersin" demisse yine muhayyerdir." Ravi, Resulullah (sav)'in belki de "Alis-veris yapanlardan biri...

• Resulullah (sav) buyurdular ki: "Alis-veris yapanlar, birbirlerinden ayrilmadikça (akdi bozmakta) muhayyerdirler. Veya alis-veris yapanlardan biri digerine "muhayyersin" demisse yine muhayyerdir." Ravi, Resulullah (sav)'in belki de "Alis-veris yapanlardan biri "muhayyerlik sarti üzere olsun demisse" seklinde buyurmus olacagindan süphe etmektedir. Ravi: Ibnu Ömer Kaynak: Buhari, Büyu, 42, 43, 44, 46; Müslim, Büyu 45, 47, (1531); Tirmizi, Büyu 26, (1246); Ebu Davud, Büyu • Sahiheyn'de gelen bir rivayette söyle buyurulmustur: "Iki kisi alis-veriste bulununca, onlar ayrilmadikça, veya biri digerini muhayyer birakmadikça her ikisi de muhayyerdir. Biri digerini muhayyer birakir da bu sartla alis-veris yaparlarsa artik akit kesinlesmistir. Alis-verisi yaptiktan sona ayrilirlar da ikisinden biri satistan vazgeçmezse yine satis kesinlesmistir." Ravi: Kaynak: Buhari, Büyu 45; Müslim, Büyu 44, (1531) • Müslim'in bir diger rivayetinde söyle buyurulmustur: "Alis-veris yapan herhangi iki kisi arasinda, birbirlerinden ayrilmadikça akit kesinlesmis olmaz. Ancak muhayyerlik sartiyla yapilan satis müstesna." Ravi: Kaynak: Müslim, Büyu 46, (1531) • Müslim'in bir diger rivayetinde Nafi' der ki: "Ibnu Ömer (ra) bir kimse ile alis-veris yapinca bu satisin bozulmasini istemedi mi kalkar biraz yürür, sonra geri dönerdi." Ravi: Kaynak: Müslim, Büyu 45, (1531) • Tirmizi'nin bir rivayetinde söyle gelmistir: "Ibnu Ömer, bir alis-verisi oturarak yapmis ise, akdin kesinlesmesi için ayaga kalkardi. Ravi: Kaynak: Tirmizi, Büyu 26, (1245) • Hz. Peygamber (sav) buyurdular ki: "Alis-veris yapanlar birbirlerinden ayrilincaya kadar muhayyerdirler. Eger dogru söyler ve (her seyi) beyan ederlerse bu alis-verisleri her ikisi hakkinda da mübarek kilinir. Gerçegi gizlerler ve yalan söylerlerse, alis-verislerinin bereketi kalmaz." Ravi: Hakim Ibnu Hizam Kaynak: Buhari, Büyu 19, 22, 42, 44, 46; Müslim, Büyu 47, (1532); Ebu Davud, Büyu 53, (3459); Tirmizi, Büyu • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Alis-veris yapan iki taraf, birbirlerinden ayrilmadikça muhayyerdirler. Ancak, aralarinda muhayyerlik anlasmasi varsa bu müstesna. Bu durumda, "karsi taraf pisman olur da akdi bozar" korkusuyla birinin oradan ayrilmasi helal olmaz." Ravi: Abdullah Ibnu Amr Ibni'l'As Kaynak: Tirmizi, Büyu 26, (1247); Ebu Davud, Büyu 53, (3954); Nesai, Büyu 11, (7, 251-252) • Resulullah (sav) buyurdular ki: "Alis veris yapan her iki taraf da akitden memnun kalmadikça ayrilmasinlar." Ravi: Ebu Hüreyre Kaynak: Ebu Davud, Büyu 53, (3458); Tirmizi, Büyu 27, (1248) • Resulullah (sav) bir bedeviyi, satistan sona muhayyer kildi. (Tirmizi hadisin sahih oldugunu söylemistir.) Ravi: Cabir Kaynak: Tirmizi, Büyu 27, (1249) • Hz. Peygamber (sav) buyurdular ki: "Alis-veris yapanlar ihtilafa düserlerse satanin sözü esas alinir. Müsteri muhayyer birakilir." Ravi: Ibnu Mes'ud Kaynak: Muvatta, Büyu 80, (2, 671); Tirmizi, Büyu 43, (1270) • Bir gazvede bulunduk. Bir yere indik. Bir arkadasimiz, bir köle karsiliginda bir at satti. O günün geri kalan kisminda ve geceleyin beraber kaldilar. Sabah olunca göç hazirligi yapildi. Adam kalkarak atini egerlemeye gitti. Bu satistan pisman olmustu. Öbürüne gidip akdi bozmak istedi. Fakat digeri kabul etmedi, ati vermeyi reddetti ve "Aramizda Resulullah (sav)'in ashabindan Ebu Berze hakem olsun" dedi. Ona gelip, durumu anlattilar. Ebu Berze: "Aranizda Resulullah (sav)'in hükmüyle hükmetmeme razi misiniz? Hz. Peygamber (sav) buyurmustu ki: "Alim-satim yapanlar, birbirlerinden ayrilmadikça muhayyerdirler." Ben sizi ayrilmis göremiyorum." Ravi: Ebu'l-Vadi' Kaynak: Ebu Davud, Büyu 53, (3457) •

Resulullah (sav) taksim edilmedikçe her (akar) malda sufa hakki bulunduguna hükmetti. Araya sinirlar konup, yollar tayin edilince sufa hakki kalkar. (Bu hadisi Bes Kitap da tahric etmistir. Müslim'deki metin söyledir: "Henüz taksim edilmemis arazi, mesken,...

• Resulullah (sav) taksim edilmedikçe her (akar) malda sufa hakki bulunduguna hükmetti. Araya sinirlar konup, yollar tayin edilince sufa hakki kalkar. (Bu hadisi Bes Kitap da tahric etmistir. Müslim'deki metin söyledir: "Henüz taksim edilmemis arazi, mesken, bahçe gibi (akar nevinden) her ortaklikta sufa hakki vardir. (Ortaklarindan birinin) ortagina haber vermeden satmasi helal olmaz. Satmadan önce haber verir, ortagi satin alir veya terkeder. Ortagina haber vermeden satarsa, ortagi bu mala (ayni fiyat karsiliginda) hak sahibi olur.") Ravi: Cabir Kaynak: Buhari, Sufa 1, Büyu 96, 97, Hiyel 14, Sirket 8-9; Müslim, Müsakat 134 (1608); Nesai, Büyu 108, 109 • Ebu Davud ve Tirmizi'de gelen bir diger rivayet söyledir: "Komsu, komsusuna karsi sufa hakkina sahiptir. Ayni yoldan isliyorlarsa, komsu bulunmadigi takdirde, giyabinda satis yapmaz, bekler." Ravi: Kaynak: Ebu Davud, Büyu 75, (3518); Tirmizi, Ahkam 33, (1369); Ibnu Mace, Sufa 2, (2494); Nesai, Büyu 80, (7 • Tirmizi'nin bir diger rivayetinde: "Evin komsusu eve bir baskasindan daha çok hak sahibidir" buyrulmustur. Ravi: Kaynak: Tirmizi, Ahkam 31, (1368), 33, (1370) • Tirmizi'nin ve Ebu Davud'un Semure'den yaptiklari bir rivayete göre, Resulullah (sav) söyle buyurmustur: "Evin komsusu komsunun evine veya tarlaya daha ziyade hak sahibidir." Ravi: Kaynak: Tirmizi, Ahkam 31, (1368); Ebu Davud, Büyu 75, (3518) • Ebu Rafi (ra)'nin söyle söyledigini isitmistir: "Komsu, yakin komsusuna karsi daha çok hak sahibidir." Ravi: Amr Ibnu's-Serid Kaynak: Buhari, Sufa 2, Hiyel 14,15; Ebu Davud, Büyu 75, (3516); Nesai, Büyu 109, (7, 320) • Bir adam, Hz. Peygamber (sav)'e: "Ey Allah'in Resulü, tarlam var, kimsenin bunda ne ortakligi ne de hissesi var, ancak komsum var" dedi. Hz. Peygamber (sav): "Komsu, yakin olan eve daha ziyade hak sahibidir" buyurdu. Ravi: Amr Ibnu's-Serid Kaynak: Nesai, Büyu 109, (7,320) • Buyurdular ki: "Bir araziye sinirlar konacak olursa artik onda sufa hakki kalmaz, ne kuyunun suyunda sufa hakki ne de hurma agaçlarini telkih de (döllemede) sufa hakki kalmaz." Ravi: Osman Kaynak: Muvatta, Sufa 4, (7, 320) •