Günün Hadisi - 7 Şubat
Şartlar Ve İstisna Hakkında
• Ravi, hanimindan bir cariye satin alir. Ancak karisi bir sart kosarak der ki: "Sayet cariyeyi satacak olursan, satin aldigin fiyatla ben alacagim". Bu hususta Hz. Ömer (ra)'e sordum. Bana: "Cariyeye yaklasma. Onda baska birisi için sart var" dedi.
Ravi: Ibnu Mes'ud
Kaynak: Muvatta, Büyu 5, (2, 616)
• Amr Ibnu Suayb Ibni Muhammed Ibni Abdillah Ibni Amr Ibn'il-As babasi tarikiyle ceddi Abdullah'tan rivayet ettigine göre, "Hz. Peygamber (sav), bey'u'l-urban'i yasaklamistir." (Imam Malik bey'ul-urban'i söyle tarifeder: "Kisinin bir köle veya cariyeyi satin alip veya bir hayvani kiralayip, sonra satan veya kiralayan kimseye: "Sana su kadar dirhem veya dinar veriyorum,su sartla ki, ben bu mali satin alir veya senden kiraladigim hayvana binersem sana vermis oldugum para, malin bedelinden veya hayvanin kirasindan sayilacaktir. Sayet mali almaktan, veya hayvani kiralamaktan vazgeçersem, sana önceden vermis oldugum para senin olsun" der.)
Ravi: Amr Ibnu Suayb
Kaynak: Ebu Davud, Büyu 69, (3502); Muvatta, Büyu 1, (2, 609); Ibnu Mace, Ticarat 22, (2192)
• Dedesi Muhammed Ibnu Amr, el-Efrak adindaki baginin meyvesini dört bin dirheme satti. Bundan sekiz yüz dirheme (tekabül eden) hurmayi müstesna kildi.
Ravi: Abdullah Ibnu Ebi Bekr
Kaynak: Muvatta, Büyu 18, (2, 622)
• Imam Malik (ra)'e ulastigina göre, Hz. Peygamber (sav) satisi ve selefi yasaklamistir. Imam Malik bunu söyle açiklar: "Bu, bir kimsenin digerine söyle demesidir: "Senin malini su su fiyata aliyorum ancak bir sartla sen de benden sunu ve sunu selef suretiyle satin alacaksin". Bu çesit bir muamele caiz degildir."
Ravi:
Kaynak: Muvatta, Büyu 69, (2, 657)
• Hz. Peygamber (sav)'la birlikte gazveye katildim. Ben su tasimada kullandigimiz devemizin üzerinde giderken Resulullah (sav) bana kavustu. Devem yorgundu ve bu yüzden gerilerden yürüyordu. Durumu görünce Hz. Peygamber (sav) de geride kalarak deveyi sürdü ve ona dua buyurdu. Bunun üzerine bütün develerin önünden gitmeye basladi. Bana: "Deveni nasil görüyorsun?" diye sordu. "Çok iyi görüyorum, bereketiniz degdi" dedim. "Onu bana satar misin?" buyurdu. Ben utandim, bundan baska su tasiyan devemiz yoktu. Yine de "evet" dedim ve Medine'ye varincaya kadar sirti benim olmak sartiyla deveyi kendilerine sattim. Ona: "Ey Allah'in Rasülü yeni evliyim" diyerek izin istedim. Bana izin verdiler. Bunun üzerine, Medine'ye gelince beni dayim karsiladi. Deveden sordu. Deve ile ilgili yaptiklarimi anlatinca beni ayipladi. Izin istedigim sirada Hz. Peygamber (sav): "Bakire ile mi, dulla mi evlendin?" diye sormustu. Ben "dul biriyle" dedim. "Niye bakire ile degil, o seninle sen de onunla sakalasirdiniz" buyurdu. Ben: "Ey Allah'in Resulü, babam vefat etti. Bir çok kiz kardesim var, hepsi de küçük. Onlarla ayni yasta, onlarin terbiyeleriyle mesgul olamayacak, onlara bakamiyacak çok genç biriyle evlenmeyi uygun bulmadim. Bu sebeple onlara bakip terbiyelerini yapacak bir dulla evlendim" dedim. Resulullah (sav) Medine'ye gelince deveyi vermek üzere yanlarina gittim. Bana parasini verdi ve deveyi de iade etti.
Ravi: Cabir
Kaynak: Buhari, Cihad 49, 113, Vekalet 8, Mesacid 59, Büyu 34, Istikraz 1, 7, Mezalim 26, Hibe 23, Sürut 4,
• Bir diger rivayette söyle gelmistir: "Resulullah (sav): "Deveyi bana bir okiyye'ye sat" dedi. Ben; "Hayir" dedim. Resulullah (sav) israr ederek: 'Onu bana bir okiyye'ye sat" dedi, ben de sattim fakat evime kavusuncaya kadar binme sartini kostum. Medine'ye gelince, teslim etmek üzere deveyi Resulullah (sav)'a getirdim. Bana parasini hemen ödedi. Ben oradan ayrildim. Arkamdan birini göndererek: "Esasen senin devene müsteri degilim, sen deveni geri al artik, o yine senin olsun" dedi. Bir diger rivayette: "Resulullah (sav) hayvanin sirtini Medine'ye kadar bana iade etti" denir. Bir diger rivayette: "Medineye kadar sirti senin" denir. Bir diger rivayette: "...Medine'ye kadar sirtini sart kildi" ifadesi vardir. Buhari der ki: "Sart kilma ifadesi rivayetlerin çogunda yer alir. Sahih olan da budur." Bir diger rivayette: "Deveyi, dört dinara (sattim)" denir. Bu, dinarin on dirhem hesabindan bir okiyye yapar. Diger bir rivayette "Bir okiyye altin'a" denir. Diger bir rivayette "ikiyüz dirheme" denir. Bir diger rivayette "Dört okiyye'ye" denir. Bir diger rivayette "Yirmi dinara" denir. Bir diger rivayette: "Medine'ye geldigin zaman dikkatli ol hanimin hayizli olabilir" buyurdu. Bu rivayette "Aksam vakti Medine'ye geldim. Mescide ugradim. Resulullah (sav) orada mescidin kapisinda buldum. Bana "Simdi mi geldin?" diye sordu. "Evet!" dedim. Bana: "Deveni birak, içeri gir, iki rek'at namaz kil!" buyurdu. Ben hemen girdim, namaz kildim ve döndüm. Hz. Bilal'e emrederek bana bir okiyye tartmasini söyledi. Bilal derhal tartti ve biraz da fazla koydu" denir. Bir diger rivayette Cabir (ra) der ki: "(Evimize) girmek için gittigim zaman, Resulullah (sav) söyle uyardi: "Biraz agir olun, evlere geceleyin girelim. Böylece, saçi basi daginik olanlar taranir, gurbette kocasi olanlar etek trasi olurlar."
Ravi: Cabir
Kaynak:
• Müslim'in bir diger rivayetinde söyle gelmistir. Resulullah (sav): "Bana su deveyi sat" buyurdu. Ben: "Hayir satmam, size bagisliyorum, deve sizin olsun ey Allah'in Resulü" dedim. "Olmaz, bagis kabul etmem, sat onu bana" buyurdu. Ben: (öyleyse, dedim, bir adama bir okiyye miktarinda altin borcum var, ona mukabil deveyi size sattim" dedim. Resulullah (sav): "Aldim onu, ancak sen yükünü Medine'ye kadar onun üzerinde götür" dedi. Medine'ye gelince, Hz. Bilal (ra)'e: "Cabir'e bir okiyye altin ver, biraz da fazla olsun" emretti. Bilal bu söz üzerine bir kirat fazla tartti. Kendi kendime: "Resulullah (sav)'in bana verdigi fazla miktari yanimdan hiç ayirmayacagim" dedim. Harra harbinde, Samlilar tarafindan yagma edilinceye kadar, kesemin dibinde duruyordu.
Ravi: Cabir
Kaynak:
• Yine Müslim'den gelen bir baska rivayet söyledir: Resulullah (sav) "Bana, deveyi su, su bedele sat, Allah da seni magfiret buyursun, olmaz mi?" dedi. Ben cevaben: "Elbette, o sizin olsun" dedim. Resulullah (sav) bir taraftan miktari artirmaya devam ediyor bir taraftan da: "Allah Teala sana magfiret buyursun" diyordu. Bu sözü üç kere tekrar etti.
Ravi: Cabir
Kaynak:
• Bir diger rivayette söyle denir: Resulullah (sav) bana: "Allah'in adiyla bin" dedi. Medine'ye geldigimiz zaman Resulullah (sav)'in ashabindan bazi gruplarla birlikte mescide girdi. Ben de mescide girip, devemi kapinin yanindaki tas döseli kisma bagladim. Resulullah (sav)'a "iste deveniz" diye haber verdim. Mescidden çikti. Deveye yaklasti ve "Deve, devemizdir" buyurdu. Sonra birkaç okiyye altin gönderip: "Bunu Cabir'e verin" dedi. Sonra bana: "Parayi aldin mi?" diye sordu. "Evet" dedim. Bunun üzerine: "Para da, deve de senindir" buyurdu (ve deveyi de geri verdi.)
Ravi: Cabir
Kaynak:
• Berire, mukatebe borcunu ödeme hususunda yardimci olmasi için kendisine (Hz. Aise'ye) ugramisti. O ana kadar borcundan herhangi bir sey ödememis bulunuyordu. Hz. Aise, Berire'ye "Ailene dön, senin mukatebe borcunu ödememi istiyorlarsa bir sartla yaparim: Senin üzerindeki vela hakki bana geçmeli" dedi. Berire dönüp, ailesine durumu anlatti. Onlar kabul etmediler ve: "Sana bir iyiik yapmak isterse yapsin, karismayiz, ancak vela'n bize aittir" dediler. Hz. Aise (ra) bunun üzerine, durumu Hz. Peygamber (sav)'e arzetti. Resulullah (sav) ona: "Sen satin al, sonra da azad et. Vela hakki, azad edene aittir" buyurdu. Bunu söyledikten sonra Resulullah (sav) ayaga kalkarak su hitabede bulundu: "Insanlara ne oluyor ki, alis-verislerinde Kitabullah'ta bulunmayan sartlari kosuyorlar? Kitabullah'ta olmayan bir sart kosana bu helal olmaz. Böyle biri yüz sart da kosacak olsa, Allah'in sarti daha dogru,daha saglamdir."
Ravi: Aise
Kaynak: Buhari, Mesacid 70, Zekat 61, Büyu 67, 73, Itk 10, Mekatib 2, 3, 4, 5, Hibe 7, Surut 3, 10, 13, 17,
• Resulullah (sav) söyle söylemistir: "(Berire'yi) önce satin al sonra da azad et. (Onu satan efendilerini de birak, bir ise yaramiyacak olan) istedikleri sarti kossunlar". Aise Berire'yi satin alip, azad etti. Berire'nin ailesi, vela hakkinin kendilerine ait olmasi sartini kostu. Bunun üzerine Resulullah (sav), su açiklamayi yapti: "(Olmaz öyle sey!) Vela hakki azad edene aittir. Satanlar yüz sartta kossalar (batildir!)."
Ravi: Aise
Kaynak: Buhari, Surut 10
• Resulullah (sav) iki giyim ve iki de alis-veris tarzini yasakladi. Yasaklanan satis tarzlari: Mülamese ve münübezedir. Mülamese, digerinin elbisesine gündüz veya gece, eliyle sadece degmesi, elbiseyi altüst ederek iyice görmemesi (ve bu kadarla satis akdininin tamamlanmasidir). Münabeze ise, kisinin elbisesini öbürüne atmasi, öbürünün de kendi elbisesini ona atmasi ve bu atismanin da, elbiseye bakip razi olmadan satis sayilmasidir. Yasaklanan iki giyinmeden biri, istimalu's-samma'dir; bu da kisinin elbisesini omuzlaridnan biri üzerine koyup, sarinmasi, diger giyinme omuzunu açikta elbisesiz birakmasidir. Yasaklanan diger giyinme tarzi ihtiba'dir. Bu da oturmakta olan bir kimsenin elbisesine sarinmasi, bu esnada fercini örten baska bir sey olmamasidir."
Ravi: Ebu Said el-Hudri
Kaynak: Buhari, Libas 20, 21, Salat 10, Savm 66, Büyu 62, 63, Isti'zan 42; Müslim, Büyu 3, (1512); Ebu Davud
• Nesai'nin bir rivayetinde su açiklama yapilir: "Münabeze; saticinin; "Bu elbiseyi sana atarsam satis tamam olmustur" demesidir. Mülamese de elbiseyi açip, evirip çevirmeden elini degmesi ve degince de satis muamelesinin tamam olmasidir," Nesai'de Ibnu Ömer (ra)'den: "Bu, cahiliye ehlinin, alis-veriste basvurduklari bir tarzdi" açiklamasi yer alir.
Ravi:
Kaynak:
•